Norðanfari


Norðanfari - 19.03.1870, Blaðsíða 2

Norðanfari - 19.03.1870, Blaðsíða 2
-«24 — un þessi var á sínum tíma, borgub inn f rík- issjdbinn, og hefi jeg áreibanlegt skýrteini í höndunum fyrir því, aí> tjeb borgun hafi átt sjer stab. En hvernig stendur þá á því, ab amtio gefur mjer sök á vanskilum þeim sem orbib hafa á þeim helmingi alþingislollsins 1861, sem Schulesen innheimti og átti ae gjöra sk'il fyiir? þab er eclilegt, ab þeir sem lesa brjefib 3. júní, spyrji svona, og jeg skal leysa úr þessari spurningu, eina og jeg veit sannast og rjettast. Um atal orsökina til þessa, vil jeg engum getum fara, en átyllur þær sem notab- ar hafa verib gegn mjer, eru þannig vaxnar : aí> nokkrnm ártim sífar en nú var sagt, korn fyrir mig sá kvittnr, aí> kanselliráb þ. Jóns- son, hefbi villst á brjefi því sem ábur er get- io, ab ritab var í brjefabdk syslunnar (14. ág. 1862), og af gleymsku, ebur gáleysi, tilfært upphæb þá sern þar er nefnd, í reikningi yfir tekjur af þingeyjarsýslu 18g^, sem borgaba í jarbabdkaisjóbinn, en — eins og ábur er sagt ¦— stdb eigi til, aö tjeb upphæb væri borgub á þenna hátt. TJtaf þessu spunnustýmsir vafn- ingar og brjefa skriptir, milli kanselliráos þ. Jdnssonar og yfirbobara hans, samt skiptaráb- anda í búi Schulesens, og loksins rak svo laiigt, ab beeio var um skýrslu frá mjer, þessn til upplýsingar. þessa skýrslu gaf jeg f btjefi til , kansellirácsins 22. maí 1866, ab öllu sam- kvæma því sem ab framan er ritab, og mun hann þá, og enda fyrri, hafa kannast vib mis- gáning sinn og leytast vib ab leibrjetta hann ; en því er mibur, ab svo er ab rába, sem amt- ib ab minnsta kosti, hafi gefib lítin gaum þess- um leibrjettingum. þab má rába þab af brjefinu 3 júní, ab amtib vill gjöra þab tortryggilegt, ab svo langt Ieib um, til þess jeg gaf hina á- minnstu skýrslu ; en hvernig átti jeg ab gefa hana, fyrri en þess var dskab af mjer, og mjer var orbib kunnugt um, ab hinn umræddi mis- gáningur hefbi til orbib. þetta man hver rjettsýnn mabur geta sjeb. Og þar sem amt- ib þykist finna „megna mdtsögn" í því sem fram hefir komib f máli þessu, þá er þab jafn ástæbulaust. Brjef mitt 22. maí 1866, getur verib til sýnis og samanburbar, vib rjettarrann- sóknir þær, sem jeg hefi orbib ab þola í máli þessu, og mun engin tíhlutdrægur mabur, finna þar í nokkra verulega mdtsögn. Einungis skal þess getib, a& þá er jeg reit brjefií) 22. maí 1866, hafbi jeg ekkert vib ab stybjast nema minni mitt, sem — eins og geta má nærri — var farib ab eljdfgast, eptir nærfellt 4. ár libin, á ýmsum smá atvikum sem hjer ab lutu ; en þá cr jeg fjekk sýsluskjölin aplur undir höndur, 1867, rifjabist þab allt upp fyr- ir mjer, og mjer varb ljóst til fulls, hvernig á þessum sökum stdb. í hvert skipti, sem máli þessu er hreift, vaka fyrir mjer 3. spursmál, sem mjer virb- ist þörf á a& leyst sje úr. Hversvegna hefir amtib eigi beinzt fyrri ab mjer, meb mál þetta, en í fyrra vetur og vor sem leib ? því setti amtmaburinn mig aptur fyrir millibils sýslu- mann, ef honum var „næsta grunsamt um, ab jeg hefbiá sviksamlegan hátt, dregib undir mig þráttnefnda 434 rd. 48 sk.", eins og segir f brjefinu 3. júní? því hefir amtib heldur beinzt ab mjer meb þessa sök, en kansellir. þ. Jóns- syni, sem virbist þó vera rjettur sakar abili, þar sem jeg gjörbi allt sem sýslustörf snerti, 1861—62, í hans ábyrgb og umbobi. Ur- lausn 2. fyrstu spursmálanna, vil jeg yíirláta þeim, sem kunnugri er þankagangi amtsins, en jeg, en úr þribju spurningunni skal jeg leysa ab nokkruleyti. þ. Jónsson heíir líka fengib krtínuna kembda f mííli þessu, þar sem nokkur hluti af eigum hans var kyrrsettur 1867, fyrir þessum 434 rd. 48 sk. og er í ló'ghaldi esn, þab jegbezt veit. En þ. Jónsson hvarfl- abi undan vængjaskjdli amt9ins, eins og kunn- ugt er orbib, og jeg fjekk þenna draug í arf ept- ir hann ; en hann er einn af þeim 18, sem oss þingeyingum hafa verib sendir, þessi síb- ustu ár. Hinum fornu Islendingum, februm vonim, þótti engin frami í, ab vega ab vopnlausum míinnum; en timarnir breytast, og mennirnir líka, því nú er þetta orbib allt á annan híítt Vib Tryggvi stóíum bábir vopnlausir uppi á þinginuf sumar, gegn þessari 14 ebnr 15 földu atlögu amtsins, því vopn þau sem vib mund- um hafa neytt, okkur til varna — nl. þau gögn og skilríki, sein málum okkar komu vib — voru heima f hjerabi okkar. En hjer fdr sem opt- ar, ab sannleikurinn er næsta signrsæll, því þau urbu leikslokin á þingi, ab kærur amts- ins gegn okkur, voru álitnar ómerkar, meb samhljóba 24 og 25 atkvæbum, og lúkum vjer svo þessari sögu. Jeg vona ab hinn heibraíi ritstjdri Norb- anfara, ljái þessum linum rúm í blabi sínu. Gautlöndnm, í janiíarm. 1870. Jón Siguibsson „OPT FER SÁ VILLT SÉM GETA SKAL" Eptir sendimanni amtmanns Havsteins hafa borist undarleg orb og kynleg nú fyrir skiimmu þegar hann ftír um þingeyjarsýslu norbur á Húsavík. Uann sagbi: ab amtmaburinn hefbi lagt fyrir sig, ab bera þingeyingum kvebju meb þeim ummælum ; aö nú lægi hann veikur, og mundi þeim því bezt að heimsækja sig á meðan, eins og Skagfirðingar hef'ðu gjört Grími amtmanni um árið, en það skyldu þeir vita, að ef þeir kæmu, þá mundi hann hafa til handa þeim baunir í hólknum. Orbsending þessi er nokkub þungskilin, og eigi furba þd margar getgátur sjeu um þab, hver meining sje fólgin í henni. þeir sem eru svangir og bjargarlitlir, gjöra sjer von nm ab amtinu hafi borist til eyrna fjárskabarnir hjer í sýslunni og bjargarleysib og bágindin, og hafi því hlutast til um ab fá eitthvab af gjafabaunum til útbýtingar til ab sebja svanga, og reka af sjer ámælib, ab hann liafi verib linur í sdknum meb útvegur fyrir amtsbúa sína, um einhvern hlut af samskotun- um útlendu í fyrra vetur. þá segja arrir, ab amtmanninum muni ntí sjálfum fariö ab finnast mál komib til, ab menn gjöri sjer ferb til hans, og bibji hann ab slá botninn hib brábasta í embættib Hinir þribju ætla ab amtmanninn sárlangi til þess ab vjer þingeyingar heimsækjum sig, til ab hjúkra ab honurn og hugga hann í ves«. öldinni, því honum muni finnast ab vjer eig- um sjer margt upp ab unna, t a. m. þab sem hann gaf fulltrúum vorum í snmar þessi al- ræmdu vegabrjef, milli 10 og 20 ab tnlu, og svo mörg önnur svipub notalegheit frá hans hálfu. þá eru enn hinir fjórbu sem eigi trtía því, ab orbsendingin sje frá Havstein amtmanni, heldur frá þorsteini „baunakonungi", og muni hafa ruglast í sendimanninum frá hvorjum þessara höfbingsmanna orbin voru. Margar eru fleiri getur um þab hvernig skilja eigi þráttnefnda orbsending. Væri hún frá amtmanni, þykir mönnum fróblegt ab fá ab vita hvaba baunir þab sjeu, sem hann hafl í hólknum sínum, og hvert hann muni hafa ætl- ab ab fagna oss þingeyingum meb þeim. þeir hinir sörnu menn, segjast því leyfa sjer ab spyrja: Eru þab matbannir eba mannskaba- baunir? Eru þab baunir til lífs eta. dauba ? Ljtísavatnshrepp 12. febníarm. 1870. þ G. Jdnsson. Á. Benidiktsson. (Stdrutjörnum). (Stdruvöllum). S. Kristjánsson. (Bjarnastöbum). — Ritstjdri minn I Langt er síban ab jeg hefi skrifab þjer til, og hefir þó margt borib til frjetta á þeasu ári, sem ntí yfirstendurv Mebal annars get jeg sagt þjer, ab stjdrnin hefir sent okkur hjer fyrir austan Zeuthen lækní, sem mönnum þdtti mál á, og roargir hlbkkubu mikib til ab fá, en hann hefir reynzt oss svo hjer, ab ekki var fyrir alþýbu til fagnabar að flasa. Jeg hefi heyrt, ab lækni þessi hafi gjört sjer ferb meb sýslumanninum í Norbfjörb, til ab skoba hvert nokkub væri hæft í því, ab þar væri „fransds-sjúkddmura. I l'erb þessari hafbi lækninn komib á 4 eba 5 bæi ; segir sagan eptir honum, ab harm hafi fundib fransós á sjötugri eba áttræbri kerlingu, sem þd aldrei halbi út á skip komib, nje haft nokkra um- gengni eba mök vib útlenda menn ; enn samt vita menn ekki til, ab lækni þessi haii leytast vib ab lækna kerlinguna eba ráMeggja henni neitt, sem víst eigi hefir þurft, þar sem btín hefir bærilega heilsu, nema hvab eliin beygir hana. Enn fremur er sagt, ab lækninn hali á öbrum bæ fundib fransós á vanfærri konu, og mjiig heilsulasinni, en ab sögn fyrst eptir 3. mánubi sent henni meböl mdti fransdsnum, er hún átti ab brúka ; en þá hún' fdr ab brúka mebölin, fannst henni sem hún ætla ab deyja, og ab 2 sólarhiingum libnum, er sagt ab hún hafi alib dault fdstur, sem tjáb er ab hafi ver- ib nærri fullaldra, en upp frá því hætti kon- an ab brúka mebölin, en þd vib ýrnsar abrar tilraunir ab miklu eba öllu nú batnab. þab er og sagt eptir- Iækni þessum, ab víbar muni fransdsenní þessum Norbfirbi; þd þabsje haft fyrir satt, ab fdlk þar muni vera meb beztu heilsu. Einnig er þab á orbi, ab ftílki muni þykja Zeuthen Ijettvægur læknir og fremur ó- þýbur; og eigi ab hugsa til ab fá hjá honum neitt, nema peningar komi tít í hönd, ebur á- reibanleg innskript Jeg held því megisegja, eins og þar stendur: „Silfurkerin sökkva í sjtí en sobbollarnir fljdta", í samanburbi vib þá fyrrverandi lækna, sera vib höfum haft hjer Ausifirbingar. Ormstöbum í Norbfirbi 20. janúar 1870. Bjarni Stefánsson. HVAÐ VERDUR HJER GJORT FYRIR KVENNFÖLKIÐ ? þegar menn líta í bdk þá, sem heitir „skýrslur um landshagi á íslandi", sjest þab mebal annars, ab, & ári hverju er varib rúmum 20,000 rd. til menntunar ungum mönnum hjer á landi, í latínuskdlanum, presta- skólanum og læknaskdlanum. þetta má heita mikib fje í jafn fámennu og fátæku landi setn Island er. þess ntan er þab alkunnugt, aö margir einstakir menn hafa fyr og síbar notib meiri og minni fjárstyrks til ab afla sjer ým- islegrar menntunar erlendis. Allt þetta fje hefir verib veitt, og er veitt, af opinberum sjdbi. En ntí vita allir, ab eigi er þetta nema nokkur hluti alls þess fjár, sem til þess þarf, ab hinir ungu menn, sem til menntunar eru settir, geti náb því fyrirsetta takmarki ; þo* „hib opinbera" leggi mikib fje fram í þessar þarfir ab sínum hluta, þá er hitt svo mikio sem einstakir menn þ. e. foreldrar, vandamenn eba vinir o s. frv. verba þarabauki aft leggja í sölurnar, ab þab nemur mörgum þús- undum dala á ári hverju. Bæbi hib opinbera og einstakir menn syna þannig lofsvert kapp í því, og leggja fram ærib fje til þess, ab hin uppvaxandi kynsldb ungra manna, geti fengib þá menntun, sem nokkurnveginn samsvarar kröfum tímans og þörfum þjdbarinnar. En tír því þessu er ntí þannig varib, þá má þab virbast því dskiljanlegra, ab í himi sama landi, þar sem svo mikib er gjört til þess ab mennta s y n i þjóbarinnar, þar skuli svo 1 í t i b vera gjört til þess ab mennta d æ t- ur hennar. Hvab veldur þessn ? Eru dætur vorar eigi færar nm, ab taka mciri menntun, en þæral- mennt fá ? Eru þær eigi þess verbar, ab til menntunar þeirra sje kostab ? Eba er þab ndg, ab nokkub sje lagt í sölurnar fyrir syn- ina eina, hvab sem dætrunum líbur ? Mjer kemur eigi til hugar, ab sá sje nokk- ur, er neiti því, ab dætur vorar sjeu eins vei úr garbi gjörbar af skaparans hendi eins og

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.