Norðanfari


Norðanfari - 19.01.1878, Blaðsíða 2

Norðanfari - 19.01.1878, Blaðsíða 2
10- Xokkrar athugasemdir Yift „kirkjumál Akureyrar" í Norolhigi. J>á jeg las „Kirkjumál Akureyrar" í Norðlingi, kom nijer fyrstaf öllu til hugar, að ritstj. haii farizt líkt og J>rándi gamla Júðrandasyni, þá hann sló í höfuð sjer, til að skerpa gáfur sínar, en ekki kunnað heljarafli sínu hóf, því öllu má ofbjóða, og hetir þess vegaa grein hans orðið eintómur hringlandi og heilaspuni. Greinin er þeg- ar á allt er litið, sjerlega |>rándarleg. Aðal-innihald greinar þessarar heldjeg eigi «ð vera nokkurskonar bannfæringar- skrú yfir þá Akureyrarbúa. sem skrífað hafa undir „aptur kirkjumálið" í Norðan- fara, og pó er pað sjer i lagi einn af þeim sem brotlegastur er allra. liitstjórinn byrjar nú fyrst á pvi, „að hrópa eigi E. Laxdal e i n a n fyrir alþýðu". En nú parf pess eigi lengur, þar eð rit- stjóri JS'orðlings hefir tekið að sjer hans ¦vegna, vörn í pessu máli. — |>á vitnar rit- stjórinn og til orða sinna á fundum bæjar- manna, sem fáir munu þo hafa fundið nokkra meiningu í. Hann segist ómögu- lega hafa getað „þagað" — bágt hefði ver- ið —. af pví niál petta hefði í sjer fólgin mikilsvarðandi atriði, sem varði alla alþýðu manna á landi hjer, nefnilega, -að sóknar- prestur okkar Akureyrarbúa, megi vera í friði órótaður á ábúðarjörð sinni Hrafna- gjíi, þar sem hann nú hefir búið nærfellt 20 ár. Já, trúi nú hver sem vill fyrir mjer, að þetta varði alla alþýðu á landi hjer. J>etta er nú kjarninn, sem ritstjórinn segir að annar málsparturinn, hafi leyft sjer að ganga alveg fi'am hjá, og ætlar hann »ú að gjöra uiálið, að „rjettar spursináli", því lagamaður er hann, það heyrum vjer siðar. Hann segir og, að átt haíi að gjöra aðal- e,fni þessa máls, að „persónulegu virðingar og ástar spursmáli við sóknarprestinn". J>að hefir pað líklega lengi verið og verður lengst. Hann segir að leyfi vort Akureyrarbúa til sóknarprestsins, um veru kans á Hrafna- gili, sje eigi annað en frum hlaup gegn E, Laxdal, s'em eigi haíi nema hæfilega borið hönd fyrir höfuð sitt, með pví að beinast að einstökum bæjarmanni. En beindist ekki Laxdal að pessum einstakling til þess, að gjöra hann tortryggilegan í augum al- mennings? Jú, enn ritstjórinn heldur að það gjöri nú raunar lítið til. af því það er einstakur maður!!! Vegnaþeirra „ofsókna"!! sem framdar hafa verið gegn Laxdal, að bera ofan í hann slíkan óhróður, á málið að hafa tekið sjerlega breytingu, sem þó líklega enginn sjer nema ritstjóri Norðl. |>etta er nú helzti innngangur ritstj. All- vel er nú byrjað !! J>á tekur hann nu til óspilltra mál- anna og koma þá hinar sannfærandi ástæð- ur. Hin fyrsta á að sýna það og sanna, að hiuir fyrstu gefendur til kirkju vorrar hafi gefið „í þeirri von og vissu, að prestur yrði hjer búsettur eptirleiðis". Furðu nærri sann- leikanum fer ritstjórinn hjer, og sýnir pað hvað annt honum er um að saga hans sje tryggileg, því einmitt hinir sömu bæjar- búar, sem fyrst gáfu til Akureyrarkirkju, hafa jafnhliða þvi á sama tima gefið leyfi sitt til þess, að presturinn mætti búa á Hrafnagili. Allir þessir hinir höfðing- lyndu gefendur, sem m e s t hafa gefið kirkju vorri í fyrstu, eru hjer enn lifandi ogbú-4 settir menn i bænum; hjá þessum mönnum hefði ritstjóranum því verið innan handar að fá að vita hin rjettu s.annindi, en það hefir hann ekki látið sig neinu varða, enda mun har.n hafa grunað að það ekki bætti niálstað sinn, sem er byggður á allt öðrum grundvelli en sannleikanum, ]?að eru þessir höfðinglyndu á Akureyri segi jeg, sem m e s t og b e z t hafa styrkt og stutt að því, að vjer höfum fengið bingað kirkju og prests þjón- nstu, og sejn ritstjúri Norðlings nú nýtur góðs af, þö hann þar taki hlut situi á þurru landi, þeir menn sein hann (ritstj.) segir að hati „á móti vilja gefenda. konungsboði og nauðsyn safnaðarins, svipt bæinn nálægt heliningi, af hinum lögboðnu guðsþjónustu- gjörðum". Skyldi þetta eigi vera „miður sæmandi1"? Leyfi þessara mannasem enn er óupphafm, hefir biskupinn samþykkt, og mun engum manni detta í hug að hann hafi rasað fyrir ráð fram, með veitingu þess. Hvar eru hin mörgu skilríki og ritgjörð- ir, sem ritstjórinn blaðrar um, leggi hann þau fram. |>að er allsendis ein ritgjörð 18 ára gömul i Norðra, sem öllum mun kunn, hún er rituð 1859, á því tímabili, er kirkjumál vort var fyrst að komast í hreif- ingu, hvað sannar hún fyrir ritstjórann? Alls ekkert. Hann hefir vist ekki einu- sinni sjeð gjafaskýrslur til kirkjunnar, svo hann veit eigi hvað gefið hefir verið og hverj- ir a€ bæjarbúum gefið hafa, eigi að síður býr hann til heiia „bistoríu" um þetta ept- ir eigin geðþótta, Hann hefir víst aldrei sjeð frumrit stjórnarbrjefsins til stiptsyfir- valdanna á íslandi, þessu máli viðkomandi, heldur lapið óheppiiega þýðingu þess í stjórn- artiðindunum, þetta eru öll skilrikin og mundi hann víst ekki hafa legið á þeim hefði hann haft þau til. Hin önnur ástæða ritstjórans byrjar með heilniiklum annál yfir Akureyrarbæ í 16 ár; rjettara hefði verið fyrir hann að taka eigi lengri tima fyrir, en frá þvi að hann ritstjórinn fiuttist hingað í bæinn, því bæði kann hann, sem náttúrlegt er, bezt frá þeim tíma að segja, og svo getur prent- smiðja Norður- og Austur-umdæmisins, eins og ritstjórinn veit, talið gullöld sína frá því?! En þó þetta sje talið með fram- förum bæjarins, þá mætti ýmislegt telja, sem hjer hefur innleiðst, og ekki verður tal- ið til stórra bóta. A þessu siðasta tíma- bili, sje jeg ekki að hjer hafi nein'u skilað eins vel áfram, sem fjölgun veitíngahúsa, því þau hafa á fáum ái'um fjölgað um s/4, og má kalla að í þvi miði stórum áfram, en það er siður en ekki að jeg ímyndi mjer, að ritstjórinn bafi haft það einungis fyrir augum, þá hann reit grein sína?! Að öðru leyti stendur Akureyri, því miður mjög i stað, og sýnir það ljósast bvað litið vex fólkstala hjer, nú á seinni árum, hjá því sem fyr háfði verið, þvi á 10 árunum frá 1849—1859, fjölguðu bæjarmenn um 141, sem sjálfsagt hefir orsakast af góðum afla- árum, sem hjer voru þá. Nú í hin síðustu 18 ár frá 1859 til 1877 hefir tala bæjar- manna aukist, að eins um 80, og mun þó tala þessi vera með flesta móti orðin nú i vetur, því hjer eru nokkrir veturvistar menn, sem komu hingað næstliðið haust, þetta sýn- ir því bezt framfara-skrum ritstjórans, því allir vita að i hverjum bæ er fólksfjölgun- in hið fyrsta stig, til framfara. Nú er tala heimilisinanna i bænum, hjer uin bil 390. Verzlanir eru hjer ekki að tölu fl.eiri en verið hafa, og iðnaður að engu aukizt. Efna- 1) f>egar jeg sá að ritstjórinn fór að drótta að bæjarbúum að þeir hefðu gjört sig seka í lagabroti með þvi að gefa presti sínum leyfi til að búa kyrrum á Hrafna- gili, þá kom mjer til hugar að spyrja hann, hvert prestur ekki mundi lika gjöra sig sekan í lagabroti ef hann vildi gefa ritstj. eðnr einhverjum upp eitthvað af skyldu- gjöldum sínum til hans? |>au eru þó lög- boðin. Líklega, fyrst að bæjarbúar eru sakfeldir fyrir það, þó þeir hliðri til við prcst sinn, að hann megi sitja á baganleg- um stað fyrir sig í p.restakallinu!!! hagur bæjarbúa mun og engu vera betri, eii þá var, þessi ímyndaða framför ritstjór- ans, er því eintómur vindur. |>essar tvær, þegar nefndu ástæður, þykja ritsjóra Norðlings svo áhrifamiklar, að hann álítur sig með þeim, að hafa sann- fært líklega allan heiminn um að vjer und- irskrifendur „aptur kirkjumálsins" í ISIorð- anfara, höfum gengið með því ofan í vilja gefendanna, nefnilega vilja sjálfra okkar, og þar á ofan látið okkur engu skipta „ský- lausa nauðsyn safnaðarins". Mikíð skyn- samleg og sannfærandi ályktun. Hver skyldi vera hin skýlausa nauðsyn ritstjór- ans? J>vi gæti vist hvert barn á Akureyri svarað. Jeg get pess eins til, að pað sje ekki kirkjan eður guðspjónustugjörðin í henni, því hún er s á samkomustaður á Ak- - ureyri, sem ritstjóri Norðlings sækir ekki betur en vel. J>egar ritstjórinn fer að tala um og taka fram, hin gildandi lög og konungsúr- skurði, í þessu efni, þá tekur nú fyrst í hnjótana. |>ó ótrúlegt megi þykja þá sjest hjer ljóslega, að ritstjórinn veit eigi hvað innibindst j orðinu: 1 ö g, þvi þessi lög, sem ritstjórinn yitnar til, ern að eins brjef kirkju- og kennslustjórnarinnar, til stiptsyfirvald-- anna yfir íslandi, ritað með samþykki kon- ungs, en eigi undirskrifuð af honum; slík brjef eru hvorki talin konungsúrskurðir nje lög, og mætti telja fjölda slilcra brjefa í stjórnartíðindunum, tíl amtmannanna á ís- landi og fleiri, sem engum heilvita manni getur komið til hugar, að kalla lög, þar eð þau eru að eins reglur fyrir viðkomandi em- bættismenn, i sjerstökum tilfellum, og svo er einnig með þetta nefnda brjef- En þetta gjörir nú hvorki til nje frá, fyrir okkur Akureyrarbiia, því vjerhöfum aldrei ætlaðað gjöra leyfi vort' til prestsins að búa á Hrafna- gili að rjettar spilrsmáli, heldur get þess, til þess, að enginn leggi trúnað á sleggju- dóma þess manns, sem með einu og öðru, gjörir sig hlægílegann í augum almennings. Já, jeg tek það upp aptur, sem jeg liefi, þegar sagt: að Akureyrarbúár hafi aldrei komið til hugar að gjöra leyfi sitt til prests- ins að rjettar spursmáli, þeir hafa gefið það af hreinum og ólastverðum hvötum, nefni- lega þeim, að láta í ljósi með því velvild sína við sóknarprest sinn, sem að makleg- leikum hefir áunnið sjer, elsku og virðingu sóknarbarna sinna; þeir hafa af persónu- legri velvild til hans, gefið honum þetta leyfi, án þess að skerða með því hið minnsta rjett þann, er þeim ber, til veru prests hjer í bænum eður í grennd við hann framvegis, hvort sem sá rjettur er stór eður lítill, þetta leyfi nær þvi, að eins, til þess núverandi prests á Hrafnagili, og ekki lengra. |>etta eru þau sannindi, sem alla tíma munu liggja á yfirborði máls þessa, hvernig sem ritstjóri Norðlings og hans líkar, reyna til að rang- færa þau og afbaka. Ritstjórinn segir meðal annars, aðprest- urinn hafi eigi gengíð.að því gruflandi, að skylda hans væri að búa hjer i bænum eð- ur í grennd við hann. J>essu til skýringar skal jeg taka það fram, að prestur vor, þeg- ar hann sá að vjer Akureyrarbúar höfðum uppfyllt þau skilyrði, sem vera hans hjer líklega helzí hefði átt að vera bundin við, þau nefnilega, að kirkja vor væri kðmin svo upp, að hún væri messufær o. s. frv„. þá ljet hann það eigi lengur hjálíða, að óska eptir því af bæjarbúum, að hann fengi leyfi til að búa kyr á Hrafnagili, hvar hann þá hafði verið á þriðja ár; þetta leyfi, e-ins og; áður er sagt, gáfu bæjarbúar honum l^úf- lega, og mun hann jafnframt þvi, í velvild- ar-skyni við bæjarbúa, hafa gefið grun» undir kirkjugarð, úr landi eignarjarðar sinn- r ar Naustum, þar eð bæinn vantaði algjör-

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.