Norðanfari


Norðanfari - 13.02.1880, Blaðsíða 1

Norðanfari - 13.02.1880, Blaðsíða 1
NORMiWAIU, 19. ár. Akureyri, 13. fehriíar 18S0. 3ír. 9—10. Skýin. Yæri' eg fugl eg fiýgi í skýin og fagran kysi samastað; gæti' eg málað, mynda skylda'g in mæru ský, og að eins pað. Ský er hið eina eg sem nnni, öll mín löngun peirra er; eg hryggist, ef pau frá mjer fara, eg fagna, ef pau nálgast mjer. Og J>essir háu himinfarar, hlýstan vinskap sýna mjer; opt hefi' eg peim einum trúað, sem innsta launung hjartans er. •Eg sá pau kúra kyrr á brjósti kvöldroðans við aptanból, sem inndæl börn og aptur vekja í undamroða morgunsól. Eg sá pau búin blóðgum móði sem berjist pjóðir grimmleik með, og úr peim fljúga æðis-pruma yfir harðstjórana rjeð. Eg sá pau blíð á blíðum himni og bieikur máni glotti um tönn; pau föðmuðu hann sem faðmar móðir fagurt jóð, er líður önn. Eg sá pau skipta sífelt myndum sifelt verða ný og ný; pó mitt hjarta meira og meira munuð fær við pessi ský. Hvað er pað sem hjartað fjötrar, hvað nema' að pau líkjast mjer? skiptír hjarta og skýin fögru skapi en líkt pó sífelt er. Enn er pað : eg skyldur skýjmn að sköpum er og forlögum: augu mín pau titra af tárum og tíðum sem pau eldingum. 25. Brjef frá bónda í Eyjafirði. (Niðurlag). Jarðabætur eru nokkrar og pó i barn- dórni. Áhugi manna er pó að nokkru leyti vaknaður hjer í pá stefnu, einkum síðan byrjað var á Staðarbyggðarmýrunum, og er vonandi að hjer eptir verði haldið áfram, pess er Hka pörf pví margt parf að bæta. Bkki veit jeg til að túngarður sje i kringum nema eitt tún hjer í sveitinni; túnin viða hvar hraun pýfð, en hvergi sljettuð af mönn- um pað teljaudi sje; engi hafa veríð bætt með vatnsveitingum og túnin nokkuð, fyrir pað hefir heyið orðið meira og hollara; pað hjálpar mikið til að auka heyskapinn að ensku ljáirnir eru brúkaðir. Húsabyggingar eru máske betri en áður, en yfir höfuð eru bæir í mikilli niðurníðslu og sumir svo auð- virðilegir, að ótrúlegt sýnist að siðaðir meiin búi í peim. fpað er undarlegt að hús skuli vera betri í peim sveitum sem aðdrættir eru margfalt erfiiðíiri, eins og sagt er sje i þing- eyjarsýslu og viðar. Hjer er mjög hægt að ná að sjer trjávið, ekki sizt á vetrum, pegar ekið verður á ísum heim undir fiesta bæji. |>ó Eyjafjörður sje fögur og hæg sveit er einn mikill ókostur við hana, pað er afrjettarleysið; gengur margt af geldpeningi í bufjárhögum og verða pvi skepnur jafnan rýrari á haustin. það má telja með fram- förum í fjárrækt, að hirðing á fje er betri og jafnaðarlega setja menn betur á en áður var. Ýms verkfæri eru nú betri en fyrr- um. Menntun alpýðu álit jeg á lágu stigi, pó hún sje í sumu betri en áður. Upp- fræðing barna í trúarbrögðunum mun vera lík en enganveginn meiri og trúarlíf manna yfir höfuð miklu daufara en fyr, að minnsta kostí er nú ekki eins hirt um að láta hús- lestur aldrei hjáliða eins og áður var, og ekki er fólk eins kirkjurækið nú og fyrrum, af hverju sem pað kemur. En víða er meira hirt um að kenna unglingum að skrifa og reikna og fleira pessháttar. Jeg man eptir pvi að sumir gamlirmenn sögðu, að heimskulegt væri að kenna stúlkum að skrifa, en peir munu nú fáir sem ekki við- urkenna að menntun, karla og kvenna, sje parfleg og er vonandi hún aukist með tímanum. Jeg álit pað undirstöðu allra sannra framfara, að unglinparnir sjeu menntaðir sem mest að framast er mögulegt bæði til munns og handa, og peir piltar sem stúlkur, læri að bera virðingu fyrir trúarbrögðunum svo peir læri sanna guðrækni og siðgæði, en allur kali og tvidrægni parf að hverfa svo menn með kristilegum kærleika inn- byrðis, vinni í eindregnum fjelagsskap að framförum í öllu góðu, pá mun allt vel fara. En ef menn halda áfram með ýmsa heimsku, eins og að undanfornu, er jeg hræddur um að skömm verði óhófs æfin. Menn hafa alltaf verið að óska eptir frelsi og er pað nú að koma og er pegar komið svo mikið, að pað hefir aldrei verið meira síðan ísland kom undir konung; nú verða menn að reyna að njóta pess. En ekki má sá frjáls heita, sem er í sökkvandi skuldum og hefir ekkert að borga með. Hvernig geta pau hjón t. d., sem eytt hafa öllu kattpi sínu. sem pau hafa unnið fyrir áð- ur en pau giptust, fyrir skartkiæðnað og fleira sem menn kalla hjegóma, haldið stóra veizlu og tekið til láns peninga fyrir hana, og vistað sig svo *hjá einhverjum, átt von á að geta verið frjáls? Mun ekki frelsi peirra minnka pegar pau eru buin að eignast 3 börn eða fleiri? — Jeg játa pað, að hjer í Eyjafirðí éru margir ágætir menn og konur, sem reyna til að koma svo miklu góðu til Tónias Ileinhagen. (Framhald). Hin viðkvæmu hjörtu harnanna hrærðust mjög við sögur pessar. |>au sáu að Tuaro, prátt fyrir frelsi pað sem hann naut fram yfir hina prælana, var sí- fellt sorgbitinn og áhyggju fullur, og pau hertu að honum að segja sjer allt hvað að honum gekk, og peirra blíða, barnslega, kærleiksfulla hluttekning vann sigur, svo hann sagði peim eptir fylgjandi: „í>ar sem sólin skín svo skært og blítt á jörðina, og hvar mannkynið hefir binn ðókka lít. par var mitt heimkynni. Æ, par var svo í'agurt, svo inndælt i hinum litlu kofum í skóginum við hið ólgandi stórfljót ogvið sjávarströndina. Jegátti líkaforeldra og systkyni, jeg átti einnig kofa, og þó hann væri veikur eins og hreiður fuglanna, pá var hann pó friðarins- og kærleikans bú- staður. Jeg eignaðist og konu, sem var mjer dýrmætari en mitt eigið líf, mín Gru- mílla. Ó, hefðuð pið pekkt hana og hvað yndisleg hún var! hennar dökka, silkimjúka andlit, hin tindrandi augu og purpurarauðu varir. "Við elskuðum hvort annað svo heitt, og við vorum rik mitt í fátækt vorri og einfeldni. pá komu hin stóru skip sigl- andi að ströndum vorum. Við fórum eins og margir fleiri tíl að sjá nýlundu pessa, og veittum góðgjarnlega hinum hvítu mönnum beina. og keyptum að peim ýmislegt vesalt smáglyngur, sem vjer bjeldum vera dýr- mætar gersemar. Jeg var eitt sínn, ásamt mörgum fleiri löndum mínum staddur á einu skipinu, jeg stóð hjá Gumillu minni og var að velja henni kvennskart nokkurt úr gleri. f>á heyrðum við allt i einu háv- aða og urðum pess varir, að hinir hvitu menn höfðu ljett aívkerum og gengu nú að oss með vopnum. Við vorum allir verju- lausir og gátum pví ekkert viðnám veitt> við vorum bundin og kastað niður i dímm- asta klefa í skipinu; mitt kæra föðurland, — 17 — jeg hef ekki sjeð pig síðan. — Jeg vil ekki útmála hina löngu nótt niðri i holu pess- ari, sem hvíldi yfir oss, á meðan Guð ljet opt sina sól upp renna yfií okkar grimmu ræníngjum." „Eptir langa sjóleið vorum við loks dregnir upp i dagsbírtuna, einungis til pess að verða, eins og skynlausar skepnur, rekn- ir á prælamarkaðinn og seldir. Jeg sá hvernig menn og konur voru rifin hvoitfrá öðru og seld til hæztbjóðenda; jeg titraði af ótta fyrir líkum forlögum, en jegsýndist ekki purfa pess að pví sinni, pví minn nú- verandi herra kom og keypti okkur bæði, mig og konu mína, tíndir skrifarans grimmu höggum — sem pá var prælastjóri — lærð- um við hina ströngustu prælavinnu. J>ið getið ekki ímyndað ykkur hvað jeg leið við pað, að sjá Gumillu mína miskunariaust barða, og pó vorum við sælh en margir aðrir prælar, pví við elskuðum hvort aua- að og vorum ekki aðskilin.

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.