Norðanfari


Norðanfari - 06.08.1880, Blaðsíða 1

Norðanfari - 06.08.1880, Blaðsíða 1
19. ár. Akureyri, 6. ágúst 1880. Nr. 49—50. tií ritstjóra Norðlings. «Mikið af því, sem nú á tímum érkaíl- að íöðurlandsást er elclci annað en augna- gróm og lítilmennska, þjóðsjerlyndi pjóð- hjegórai og þjóðhatur. |>essi föðurlands- ást kemur ekki í Ijós í drengilegum framkvæmdum, heldur í gorti og glamri, stefnulausu hringli og vandræðaópi um hjálp. Hún kemur fram með blaktandi vcifnm, glymjandi kvæðum um föður- landsást, og sífeldu, nuddi um forn rang- indi og galla, sem fyrir löngu eru af- numdir. Að vera hriiinn af slíkri og þvílíkri föðurlandsást, er ef tíl vill sú mesta bölvun, sem nokkur þjóð getur orðið fyrir». Samuel Smiles. í Norðlingi nr. 31—32, stendur ein af þessum greinum eptir ritstjórann, sem ept- ir lians hugsunarhætti eru ekki einasta vel og viturlega samdar og prýði fyrir hvert það blað, sem liefir þær meðferðis, heldur líka til verðugs heiðurs fyrir höfundinn sjálfann. |>að má þó virðast galii a slíkum greinum rítstjórans að þeim hættir helzt of mikið til. að gjöra sig brotlegar í því, sem þær fmna svo mikið að hjá öðrum, nefni- lega að fara með ósannaðar og jafnvel stund- um ósannar sakargiptir. pefcta verður líklog- ast vaualega af vangá fyrir rifcífcjóranum, og þó það efalaust sje meiri heiður fyrir sjer- hvern þann, sem slíkar greinar eru ritaðar til, að láta þær standa án athugasemda, blað- inu og liöfundinum til sóma, þá finn jeg þó skylt að bcnda. ritstjöranum á nokkur atriði í svari hans, viðvíkjandi sjálfu málefninu, sem hann, eptir minni meiningu, heíir farið held- ur fljótlega og ónákvæmlega yfir. Eitstjórinn segir að jeg hafi neitað á fundinum að leiðrjetfca það, sem raughermt kynni að vera um verðlag hjá mjer, þegar kaupstjóri skoraði á mig að .gjöra það, og sagst ekki vera kominn til þess á fundinn. jpetta er ekki alveg nákvæmt; jeg neitaði einnig að skýrlan væri rjett. Rit- stjórinn er nú svo gamall lögfræðingur, sem allír vita, og sem eptir svarinu að dæma þckkir lög Kristjáns konungs V. meðal ann- ars, svo jeg efa ekki að hann viti líka að sönnunarskyldan hvíldi á kaupstjóranum, hann bar það cá verzlanirnar hjer að þær seldu með því af honum tilgreinda verði, og þegar því var mótmælt strax af þeim erhet- ur hlaut að vita um það en kaupstjórinn, þá VSr það skylda hans að sanna framburð sinn, en ekki mín, sem mótmælti að sanna hið gagnstæða, meðan engar sannanir voru færð- ar fyrir áburðinum. Ritstjórinn hefir held- ur ekki að minni meiningu athugað eins og skyldi að þetta var að eins fundur fyrir Gránufjelaga og að kaupstjóri gat þess á fundinum að par hefðu þeir einir málfrelsi, sem fjelagsmenn væru. Jeg var á fundin- um scm hlutamaður í Gránufjelaginu en ekki sem talsmaður nokkurra annara verzlana, svo eptir orðum kaupstjóra sjálfs hafði jeg því engan rjetfc til að verja málstað þeirra á því þingi; þó jeg liefði fundið ástæðu til þess. Slcýrsla kaupstjórans hlýtur því að álítazfc ó- sönn og ósönnuð enn gegn neitun minni. Ritstjórinn scgir að jeg rugli saman komu «Mönnu» við verðlagið þegar «Ingeborg» kom. En hversvegna er þá ritstjórinn að rugla sam- an verðlaginu þegar «Rósa» kom við það, sem átti að hafa verið þegar «Ingeborg» kom? |>að liggur þó fjær, því lengra leið á milli komu þeirra skipa. «Manna» kom einmitt á því tímabili og þá lækkuðu prísarnir, svo að þegar «Rósa» kom, 12 dögum síðar en «Manna», þá gat fjelagið lagað sína prísaept- ir því sem þei.r voru orðnir hjer og höfðu breytzt við komu «Manna». Hver skyldi nú hafa ruglað saman verðlaginu og reynt -að setja ryk í augu almennings annar en rit- stjóri Norðlings, sem ber saman verðlag, sem fyrst er ósatfc í sjálfu sjer og þar að auki sett á mismunandi tímum, sem talsverð prísbreyt- ing hafði orðið á? Ritstjórinn segir að kaupstjóri liafi framlagt fyrir sjer vottfasta reikn- inga, sem hann býðst til að sanna með vitnum(!)og skorar á mig að hrekja þá ef jeg þori. ]petta er ekki nærgætnisleg áskorun af ritstjóranum að ætlast til þess af mjer að jeg hrekji gögn þau sem að eins eru kunn þeim tveim einum og ef til vill ekki nema ritstjóranum eiuum, og jeg vona að rit- stjórinn lái mjer ekki þó jeg geti ekki orðið við þessari áskorun hans meðan hvorki nijer eða lesendum blaðsins gefzt kostur á að heyra eða sjá þessa reikninga, og fyrst dómstólarn- ir hafa leyft sjer hvað eptir annað að efa sönnunargildi þess, sem orð ritstjórans í Norðl. að eins eru fyrir, þá vona jeg jafn- vel að hann lái mjer ekki þó jeg að svo stöddu efist um að reikningar þessir sjeu annarsstaðar til eu í huga ritstjórans. — En til þess þó að sýna ritstjóranum skyldugan vilja minn í þessu og jafnframt hlaupa und- ir bagga með honum í vandræðum þeim er sönnunarskyldan kynni að olla honum, þá býð jeg honum hjermeð að láta bæarfógetann með tveimur tilkvöddum óvilhöllum mönn- um draga út úr verzlunarbókum mínum verð- íagið á hinum tilgreindu vörutegundum, sem seldar hafa verið hjer við verzlunina á tíma- bilinu frá því «Ingeborg» kom og þar til «Manna» kom og auglýsa slcýrsluna síðan í Norðl. og Norðanf. — Jeg held að almenn- ingur muni leggja eins mikinn trúnað á þess- leiðis skýrslu, eins og reikninga þá, sem enn þá eru ritstjóranum einum kunnir. Jeg vona að ritstjórinn sæti þessu, því annars er hætt við að það verði fleíri en dómstólarnir ogjeg, sem efa trúverðu^leika hans og blaðsins, og það þess heldur, sem han'n sjálfur gat ekki látið sjer nægja sannanir þær sem þess- ir «vottföstu reikningar» veittu honum, um áreiðanleik skýrslanna um verðlagið hjá mjer, eins og hann sjálfur segir í svarinu. Ritstjór- inn segir að kaupstjóri hafi þá til frekari fullvissu farið ofan til mín og sagt mjer frá að skýrslumar kæmu i Norðlingi og beðið mig að leiðrjetta þær eða leggja fram facturu, en kaupstjóri liafi komið svo búhm apt- — 101 — ur. |>ó að hjer vilji verða nokkur óná- kvænmi í frásögu ritstjórans, er það varla tiltökumál, þar sem hann var hvergi nærri samtali kaupstjórans og mín, og vil jeg því leyfa mjer að leiðrjetta frásöguna, því efa- laust hlýtur mjer að vera hún kunnugri en ritstjóranum þar jeg er annar málsaðili; kaupstjóri heimsótti mig dag einn í íbúðar- húsi mínu — ekki i sölubúðinni, sem skylda hans var, hefði erindið verið það , som rit- stjórinn segir og hann viljað fá svar —, og meðal margs annars, sem við töluðum um, segir hann við míg að jeg hafi mótmælt á fundinum verðlagsskýrslunni, semhannhafi lesið upp og spyr mig' hvort jeg vilji eklci leiðrjetta pað sem ekki sje rjett í-henni, en hvorki nefndi hann með einu orði pá að jeg Iegðifram facturu, því kaupstjórinn er of skynsamur maður að ætlast til slíks, nje heldur gat hann þess þá að skýrsluna ætti að prenta í nokkru blaði. Jeg færðist und- an að leiðrj'etta skýrsluna í heild sinni svona heimuglega, pví jeg áleit sem fyrri að kaup- stjóra bæri að sanna áburð sinn; hann var búinn að auglýsa skýrsluna á fundi og hlaut pví að hafa ábyrgð af henni eins og hún var lesin upp par. ' En til pess að kaupstjóri gæti sjeð að mótmæ.li mín væru ekki ástæðu- Iaus benti jeg honum á 2 eða 3 prísa, sem ekki væru rjettir, en samt, hafa þeir vcrið prentaðir óbreyttir í Norð- lingi eptir sem áður. Annarhvorpeirra kaupsfcjórinn eða ritsfcjórinn hafa pví skýrt hjer rangt frá; þó jeg geti ekki annað en ef- að að sökin liggi hjá kaupstjóranum þá verða þeir að jafna þetta milli sín. «]pá» , segir ritstjórinn: «tókum vjer loksins skýrsl- una og settum hana í Norðling og ])ó allt á ábyrgð kaupstjóra, sem sjálfur bjó til skýrsluformið og skrifaði helming skýrslunnar eins og hand- ritið{!) ber með.sjer». Tpjer farið nú sannarlega að gjöra lítið úr áreiðanlegleik «vottföstu» reikninganna , herra ritsfcjóri \ fyrst þjer berið ekki sjálfir meira traust til þeirra en þessi yfirlýsing ber með sjer, og leitist við að velta sökinni yfir á kaupstjóra, sem þess er búið hafi til skýrsluformið og skrifað helming skýrslunnar «eins og hand- ritið ber með sjer». Hvað á þessi tilvitnun til handritsins eiginlega að þýða? Er rit- stjórinn hræddur um að kaupstjórinn muni ekki vilja þiggja heiðurinn, sem honum er veittur með þessu? Lesendur Norðlings getur ekki varðað um handritið, þeir fara eptir því, sem í blaðinu stendur, þar er skýrslan, s k ý r s 1 a ritstjórans a f f un din- um og einskis annars. Ritstjórinn hlýtur þvi að bera alla ábyrgðina af þessu, hver sem svo hefir orðið til að stinga fiugunni í munn honum. Ritstjórinn segir: «að það sje fjar- stætt öllum sannlcika að kaupstjóri hafi. haldið aptur af kaupmönnum að hækka verð á innlendri vöru». |>ó að nú ritstjórinn vildi bera -þetta ofan í mig og hina verzlunarstjórana hjer, af þeirri ástæðu að þeir gætu ekki horið vitni í sinni eigin

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.