Norðanfari


Norðanfari - 27.08.1880, Blaðsíða 3

Norðanfari - 27.08.1880, Blaðsíða 3
— 113 Herra E. L. heldur víst, að það láti eltki vel í eyrum almennings, að jeg sje «að fá kaup- menn í fjelag með mjer til að gefa elcki of- mikið fyrir íslenzku. vöruna» , en mjer er ekkert stríð í því, þó hann láti prenta . slík orð með stóru letri; sá hefir ekki ein- lægan hug á að koma því fram, er hann á- lítur rjett, ef hann eigi fer til þeirra manna, er mestu ráða um framkvæmdirnar. Jeg hef ekki farið með það í launkofa, að jeg á- liti íslenzku verzlunina í öfugu horfi og verð- lag á útlendri og innlendri vöru sje ofhátt. petta hef jeg sagt opinberlega hæði á fund- um og á prenti. Að jeg hafí nokkurn tíma reynt að vinna kaupmenn til, að gefa miklu minna fyrir vöruna en hún var verð, eða líkindi voru til að hún mundi seljast aptur erlendis, það veit jeg mig frían fyrir, og á hr. E. L. víst hágt meðað sanna, að svo hafi verið; en að jeg hafi hamlað uppi í móti vitlausum eða ofháum prísum, mun hann sem verzlunar- stjóri ekki lá mjer, t. d. þegar hann um ár- ið setti skp. af saltfiski í 60 kr., en sama haust seldist það erlendis ekki nema 45 kr.; fjelagið hafði það ár líklega 2/3 eða % aí fiski á móti því, sem hinir verzlunarstjór- arnir allir á Akureyri höfðu samtals. Jeg segi samt ekkí að hann og þeir hafi haft nokkra hliðsjón af þessu, — en hitt er víst, að hið afar háa verð, sem íslenzka varan kemst stundum í, er eklri af einskærri vel- vild kaupmanna til almennings, eða til þess að viðskiptamenn fái sem mest fyrir vöru sína, heldur af stríði milli kaupmanna sjálfra; jeg segi Gránufjelag ekki alveg laust við þá synd, en fyrir þá prísa sem þannig eru und- irkomnir, kæri jeg mig ekki um þakklæti fyrir hönd Gránufjelags. pegar herra E. L. er búinn aðtelja upp í útdrætti .sínum af samningnurn. alla þá hörðu kosti, harmkvæli og miklu útgjöld, sem fjelagið verði að búa við hjá herra F. Holme, þá segir hann svo: «|>á finnst mjer ekki ástæða til að láta mikið yfir hinum lágu prísum fjelagsins». Jeg held það hefði ver- ið ómissandi að prenta þetta með stórum stil, ef nokkur líkindi hefðu átt að geta verið til þess, að almenningur gæti skilið þá ályktun, að því meiri sem útgjöldin væru, því ódýr- ara gæti maður selt; en þá upplýsíng «að fieirum geti tekizt en Gránufjel. að verzla sjer í skaða» eiga menn víst miklu hægra með að skilja, þó hún risti nokkuð djúpt, og geti naumast komið frá öðrum, en mjög verzlunarfróðum manni. pað liggur nærri að jeg gjöri mjer ron um að hr. E. L. og jeg verðum á samamáli um það, að það sje 'mjög óheppilegt — og mjer liggur við að segja klaufalegt — þegar hann í byrjun seinni kafla greinar sinnar í Nf. nr. 45—46, segist koma fram «sem hlutabrjefa eigandi í Gránufjelagi»; það er alltsvohann, sem Gránufjelagsmaður, enekki verzlunarstjóri, sem rangfærir samninginn, og snýr því upp, sem niður á að vera. Jeg hefði kunnað miklu betur við hefði hann byrjað svo: jeg undirdánugur þjónn C. Höepf- ners, og óvinur Gránufjelags, légg nú út á djúpið, til að sýna mönnum svart á hvítu, með stóru letri o. s. frv.; en sem Gránufje- lagsmanni virðist mjer það sitja ekki vel á honum, að gjalda hr. E. Holme þannig alla þá hjálp, velvild og traust, er hann hefir í 10 ár sýnt Gránufjel., eða að skjóta ffugum út í milli fjelagsmanna til sundrungar og tortryggni; aðra meining get jeg ekki sjeð í því, að prenta útdráttinn fyrst í Nf. og síð- an samninginn með þeim ummælum sem því fylgja, og stóra stílnum, sem hann vill láta leggja áherzlu á, og sýna mönnum «hinn rjetta lestur samningsins». Hefði hann verið sannarlega velviljaður, eins og hann átti að vera, sem góður Gránufjelagsmaður, þá hefði hann átt að fara aðra leið, og reyna til gegn- um stjórnarmenn fjelagsins og aðalfund, að fá þeim póstum breytt hjá hr. F. Holme, sem hann áleit hættulega fyrir hluti sína og sinna fjelagsbræðra. Hann segir sjálfur frá því, að hann komi á fundi Gránufjelags, þar hefði hann getað komið þessu fram, því hann kann svo dásamlega að aðgreina sínar tvær persónur, já, það svo hárhvasst, að hann á- lítur sig ekki hafa rjett til að verja málstað sannleikans, í sinni annari persónu, þeirri sem frá Gránufjel. snýr, þó skorað sje á hann. Jeg hef hingað til verið svo óaðgæt-- inn og «óformfastur», að jeg heflátið hlaupa á reiðanum, og sagt saunleikann þegar jeg er aðspurður, hvort heldurjeghef veriðá «fund- um», í «íbúðarhúsi mínu» , eða í «sölubúð- inni». Að orðið hafi verið tekið frá honum á fundinum, er víst misminni, að minnsta kosti hefir enginn fundarmanna annar en hann heyrt það; kaupstjóri var ekki bær um að hefta mál- frelsi hans, heldur fundarstjóri, svo hann,sem er svo «formfastur» maður, hefði ekki þurft að taka slíkt til greina. Herra E. L. þykir það «sannarlega ekki tilvinnandi fyrir fjelagsmenn að fá 8 % * rentur» af hlutabrjefum sínum; minna fær hann fyrir að hafa komið fram á leiksviðið í «Norðanfara», þykir honum þó líklega, að það, vera sannarlega tilvinnandi fyrir sig. Ekki er það áfellisvert þó hr. E. L. vilji taka svari húsbónda síns, eða finna að við Gránufjelag, hefði hann notað þau vopn, sem heiðvirðum manni er sæmandi, en það má vera óþægilegur starfi að»xita, þegar maður hefir sannleikann, almenningsálitið, og gagn ættjarðarinnar í móti sjer. pó hann væri sá garpur að geta lagt Gránufjelag að velli, þá mundu þeir verða örfáir, erþökkuðu hon- um frammistöðuna, en margir er gilduóþökk og óbænir; þeir eru margir, sem hafavelvild, til Gránufjelags og er sárt um að missa sinn part í þeim, nær því 200,000 kr., sem fjelagsmenn eru húnir að safna saman, og landinu líður ver en ekki betur þegar fjelagið er undir lok liðið. Jeg vona því, að hr. E. L. verði á sömu skoðun sem jeg, að þeim tíma, pappír og prentsvertu sje illa varið, sem brúkað er til að þrefa um þetfca, ogbezt sje að hætta, og lofa bændum að eiga í friði hinn litla vísi, sem þegar er kominn til inn- lendrar og sjálfstæðrar verzlunar. Akureyri 21. ágúst 1880. Tryggvi Gunnarsson. Úr Alinanaki íslendinga í Vestur- lieinri 1880. íslendingar eru nú orðnir búsettir í all- mörgum stöðum hjer i landi. Fáeinir menn fluttu sig fyrst frá Isl. til Bandaríkja árið 1870; síðan hafa stærri og minni hópar árlega leit- að vestur um haf. Eyrstu íslendingar, sem vestur fiuttu, tóku sjer bólfestu á smáey þeirri í Michigan-vatni út af norðausturhorni Wísconsín-ríkis, er Washington ísland nefn- ist. par eru enn nokkrir íslendingar. Washing- ton ísland. Door Caunty, Wís. TJm tíma var bærinn Milwaukee Wís. nokkurskonar að- alstöð íslendinga í Bandaríkjum, og þar eru fáeinir enn. par hjeldu þeir hátíð árið 1874, í minning um þúsund ára byggð ísl. Sama ár voru þrjár tilraunir gjörðar til að stofna nýlendu handa íslendingum. Sumum leizt bezt á Alaska, öðrumá Schawano Coun- ty í norðurhluta Wísconsins, og enn öðrum á Nebraska. Til Alaska fóru 3 menn með aðstoð Bandarikja stjórnar til landskoðunar, en meira varð ekki af þeirri nýlendu stofn- un. Til Schawano Count. fluttist þar ámóti nokkur hópur, en ménn hafa flutt burt það- an seinna, svo fáir eru nú búsettir þar. Er pósthús þeirra Pulcifer. Schawano Co. Wís. Til Nebraska fluttist nálega enginn nema þeir, sem upphaflega fóru þangað til að skoða landið. Hinir íáu sem fóru og síðan hafa farið eiga heima í nánd við Eirth P. 0. Lancaster Co., Nebraska. En meðan þessu fór fram tóku menn að flytja sig í stórhópum frá Is- landi til Canada. Fyrst komu nálægt 70 manns árið 1873 og settust sumir að í Ross- eau, Muskoka, Ontario. Og næsta ár kom annar hópur um 250 til Kinmount, Victoria Co. Ont. Urðu þeir brátt óánægðir þar og leituðu til burtferðar. Nokkrir fluttu til Nowa Schotia veturinn 1874—75, og bættist nokk- uð við hóp þeirra frá íslandi árið 1875 og seinna. Byggð íslendinga þar er í nánd við TJpper Masquedoboit P. 0. Halifax Co. Nowa Schotia. En allur þorri Ontario-íslending- anna tók það ráð, að senda nefnd manna til Manitoba eða landsins þar í nánd tilað velja sjer þar nýlendusvæði. pað var um sumar- ið 1875. Nefndin valdi svæði það, er síðan hefir verið nefnt Nýja ísland á vestur strönd Winnipeg-vatns", í hjeraði því er Keewatin heitir. Veitti Canadastjórn íslendingum þar einkarjett til landnáms. Sama haust fluttu íslendingar þangað frá Ontario, og 1876 bættist fjöldi fólks við frá íslandi. Pósthús Ný-íslendinga er: Gimli Keewatin Canada, og annað Húsavík, Keew. Can. Nokkrir ís- lendingar eru þó enn í Ontario, einkum í nánd við Bosseau, Muskoka Árið 1875 settist fyrsti Islendingur að í Lyon County Minnesota, suðvestan til í því ríki, og varð það byrjun til íslendinga byggðar þeirrar, sem þar er nú. Á tveim siðustu árum hefir allmargt fólk frá íslandi flutzt þangað og tveggja næstu Countyja Yellow Medicine Co. fyrir norðan, og einkum Lincoln Co. fyrir vestan liggur Vinona & St. Peter járnbraut- in vestur um landið fram hjá byggð þeirra. Pósthús flestra þessara íslendinga er Minne- sota, Lyon C. Minn. Burt úr Nýja íslandi fluttu fáeinir menn vorið 1878 og settust að nærri því nyrzt í Dakota við smá á þá, er Tongue River nefnist, nálægt 30 mílum vestur frá Bauðá, þangað hafa allmargir flutt sig á árinu 1879 og numið land. Póst- hús þeirra er Cavalier, Pembina Co. D. T. Nokkrir hafa og setzt að talsvert nær Rauðá, skammt fyrir vestan bæinn Pemhina, oghafa sumir þeirra pósthús í Pembina D. T., en aðrir í Carisle. Pembina Co. D. T. Sá bær hjer í landi, þar sem íslendingar eiga heima svo hundruðum skiptir, er Winnipeg Mani- toba. Islendingar eru enn míklu víðar um landið á strjálingi. Löngu áður en hinn eiginlegi útfluttningur frá íslandi byrjaði, voru nokkrir Islendingar komnir niður í TJtha Mormona landinu, og nokkrir leita þangað enn. Frjettir. Brjef úr Rvik 2. ágúst 1880. Alltaf heldur hjer áfram sama tíðin, árgæzkan og veðurblíðan ásamt almennri vellíðan, og hezta heilsuíari, svo það er óefað að þetta ár, nema því meira breytist

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.