Norðanfari - 30.11.1880, Page 1

NORD.WAR
I
20. ;ír. Akureyri, 30. nÓYemker 1880. Nr. 3—4.
Á löggjafarvaldið að slcipta sjer
af ofdrykkjiinni ?
pað er rjettur og skylda löggjafarvalds-
ins, að ryðja úr vegi öllu pví, sem tálmar
framforum pjóðlífsins. Af .ölluiri tálmunum
gegn framförum pjúðlífsins, er ekkert jafn-
voðalegt sem ofdrykkjáu. Hún hefir 1. fyllt
dýfllissurnar með óbótamenn, 2, ollað ör-
byrgðar og volæðis, með pví að eyðileggja
bjargræði margra millióna manna, og um-
bverfa matvörunni korni, jarðeplum og fl. í
eiturdrykk, með því að sóa tímanum og
spilla vinnuaflinu, 3, spillt keimilislífinu,
með pví að svipta konurnar góðu atlæti og
elsku manna peirra, 4, eyðilagt barna upp-
eldið, með pví aö veita liinum litlu smæl-
ingjum laklegt viðurværi, tötralegan klæðnað,
litla uppfræðslu og lastvert eptirdæmi. Of-
drykkjan befir auk pe'Ss upptalda framið
margt illfc, sem hjer yrði oflangt upp að telja.
En einungis pað, að ofdrykkjan tálmar góðu
barnauppeldi, er eigi að eins heimilar held-
ur skuldbindur mannfjelagið gegnum lög-
gjöfina til pess að takmarka hana allt hvað
imnt er, pví eins og barna uppeldið er, pann-
ig fer með pjóðlífið. jpegar á hinum elztu
tímum voru meun á einu máli um pað, að
ofdrykkjan stæði hverri pjóð fyrir framför-
um og prifiim. I Apenuborg lagði löggjaf-
inn Drakon dauðabegning gegn ofdrykkj-
unni, og í Sparta ljet Líkurgus gjöra præl-
ana- í dýflilssunuin við og við fulla, til pess
að æskulýðurinn sæi hversu fyrirlitlega of-
drykkjan gjörði frjdlsa menn, og pegar hann
sú að petta dugði ekki, pá ljet liann eyði-
leggja alla víngarða. Pittakus konungur í
Mytilene ákvað tvöfalda hegning, peim er
frömdu glæpi í drykkjuskap. Eyrst urðu
peir að pola hegninguna fyrir afbrot gegn
lögunum, síðan fyrir löst pann er liafði ver-
ið orsök til afbrotsins. Salevkos konungur
og löggjafi Lokrierne ákvað dauðahegning fyr-
ir alla víndrykkju, nema einungis pá er til
lækninga pyrfti. Hinn víðfrægi Phytagoras
fyrirbauð lærisveinum sínum alla vínneyzlu,
pví að hún væri óvinur skýnsemi og vís-
inda. A fyrstu dögum EÓmaborgar, máttu
hvorki karlar nje konur innan 30 ára bragða
vín. Metellus barði konu sina til dauðs fyrir
pað að bún hafði drukkið víu. Var bann
pegar ákærður fyrir petta, en rjetturinn
dæmdi liann sýknan. Fabius Piktor skýrir
frá pví, að önnur mikilsháttar kona var svelt
til dauðs af foreldrum sínum, einungis fyrir
pað, að hún hafði tekið opinn stokk, sem
geymdir voru í lyklar, að kjallara einum.
Smátt og smátt, eptir pví sem auðurinn óx,
jókst og útbreiddist óhófið og nautnarfíkn-
in. |>egar á seinustu dögum frístjórnar
Rómverja, voru menn komnir svo langt að
vín var skoðað sem nauðsyn við sjerhverja
máltíð, (alltaðeinu eins og nú er venja með-
al vor, hvar fiaskan er pegar komin á borð-
ið pá aðkomandi maður á að borða). Mál-
tíð án víns er kölluð «hundamatur». Of-
drykkja og óskírlífi var eigi skoðað sem ó-
sæmilegt fyrir drottna heímsins. Vínyrkjan
eyðilagði alla aðra jarðyrkju, pannig að keis-
ari Domitian áleit sig knúðann eigi að eins
til að banna að víngörðum væri fjölgað á
Ítalíu, beldur og að peim til sveitanna væri
fækkað til hélminga.
Á Rússlandi, hvar ofdrykkja cr næstum
pví eins útbreidd og í Danmörku, ákvað
löggjafarvaldið fyrir 6 árum síðan fylgjandi:
1. Verðið á brennivíni skal liækka til pess
prefalda.
2. Ekkert veitingahús má standa í liöfuð-
götu, til pess ekki að freista peirra er
hjá fara.
3. Sjerhver veitingastofa skal meðböndlast
sem veitingabús og greiða hið venjulega
árlega útsvar 1040 kr.
4. Engin veitingastofa má opnast innan 80
álna fjarlægðar, frá liinum opinberu bygg-
ingum eða verksmiðjum, af hverjum
margar finnastí Pjetursborg, handahverri
lagaákvarðanir pessar eru í fyrstunni
gefnar.
Eins og maður gjörla sjer, bendir hin
síðasta úkvörðun til algjörðs banns.
Á írlandi var 1878 leitt í lög, að öll-
um vínsöluliúsum skyldi vera lokað á sunnu-
dögum. Og nú sem stendur er kappsam-
lega unnið að pví, að fá lög pessi einnig
gildandi, um allt England og að pau nái til
seinni hluta ..mgardaga á kvöldin, par eð
mikill liluti af kaupi pví unnið er fyrir í
sveita andlitis síns, er goldið pá fyrir alla
vikuna, rýrnar mjög og hverfur í vasa veit-
ingamannanna.
J>egar 1853 voru öll veitingahúsá Skot-
landi lokuð um sunnudaga, og pað hafði
strax pá góðu verkun, að 200,000 kr. sem
stjórnin veitt hafði til að stækka fangelsin
purftu ekki til pessa, heldur varð varið til
annara parfa, pví að tala drykkjumanna
fækkaði pannig, að fangelsastækkunarinnar
purfti eigi við. Ennfremur komust pá á
önnur lög, er krefjast pess, að yfirvöldin sjái
um, að veitingamennirnir sjeu vandaðir og
báttprúðir menn, pað geta pví ekki par, sem
í sumum löndum öðrum, hver sem vill kom-
ist að sem veitingamaður.
I nábúalöndum vorum, Svíaríki og Nor-
egi, eru og einnig leiddar í lög smábreyt-
ingar í löggjöfinni, er miða til pess. að
minnka ofdrykkjuna, sem til margra ára hefir
allt af farið vaxandi. En livenær skyldum
'við 'með hjálp laganna byrja á að lækna
petta pjóðarmein?
(fýtt úr «Morgenblaðet» 1880).
*
* *
J>að virðist eiga vel við ofannefnda grein,
að geta pess, sem stendur í «J>jóðólfi»
XXXIII. ár, 23. bl., bls. 90, 2. dálki:
«Á Hollandi voru í sumar sem leið lög-
leidcl ofdrykkjulög; samkvæmt peim lögum
skal bver xnaður, sem hittist drukkinn, sekt-
aður um 15 lcr. og eins dags fangelsi; gefi
maður drukknum manni í staupi, varðar pað
8 daga fangelsi, en gefi maður barni áfeng-
Brúðarsokkurinn.
(Niðurlag). A pessari stundu varð
hin blíðlynia og ástúðlega unga mey,
að kappfullri og alvörugefinni konu. Hún
vildi ekki að hinar illu tuugur í Róiúaborg
skyldu fá tilefni til að búa til sögur um
S1g> er skipað væri á bekk með níðsögum
og níðritum borgarinnar, hún rjeði pví af t
að yfirgefa heimili sitt. og lifa íeinsetu, par J
sem engin ppkkti sig eða vissi nein deili á
lienni, aðeins tók hún með sjer hið nauð-
synlegasta af fötum og fáeinar gersemar, er j
liún hafði erft eptir móður sína og fór al- i
farin í rökkrirm út úr kardinalshöllinni. j
Æskan, fríðleikurinn, sakleysið og marghátt- j
uð menntnn, voru nú hinar einu stoðir að í
styðjast við, en pær voru nú litlar í saman-
burði við pær sem eptir urðu.
Kardinalinn, er fjekk fyrst að vita,
er honum var reiðin runnin, að Beatrice
væri borfin, og enginn vissi neitt um hana,
ljet eigi að síður leita að henni um alla
horgina, par er honum gat í hug dottið og
líklegt pótti að hún mundi hafa leitað sjer
liælis, en árangurslaust. Og nú fyrst kvalcl-
ist hann af söknuði, að sjá henni á bak,
er hann unni mest í pessum heirni. Hann
gat aldrei orðíð ásáttur um pað við sjálfan
sig, eða áleit pað sem ómögulegt að hann
nokkru sinni hjeðan af sæi pá veru er
hefði verið yndi elli sinnar og tryggasti
og einlægasti vinur sinn. Heimurinn vissi
ekkert hvað í pessu tflliti gjörðist í lijarta
hans, og pegar hann ljet sig sjá á mann-
fundum var liann jafn tígnarlegur og skraut-
buinn, sem að undanförnu. Og pannig var
bann 3 árum síðar, pá er menjagripa- og
listaverkasölumaður einn var staddur lijá
lionum, sem bauð hans Eminentse nýj\
mynd, er fengist keypt fyrir gjafverð.
„Eyrir gjafverð Lúigi? pað er pá án
efa ómyncl eða bössusmiði?,,
„Hímininn varðveiti mig frá pví, að
— 5 —
bjóðayðar Eminentse slíktpað er gímsteinn,
já móðins dýrgripur, eða lítið pjer yðar
Eminentse á, og með pessura orðum sýndi
Lúigi honum nýtt og marglitt og ljómandi
fallegt málverk, með hóp af brosandí guða-
myirdum, Amoziner og Kupidoer, er leik*
andi hlupu í kring í aldingarðí einum.
Kardinalinn tekur gleraugu og setur á
nef sitt, skoðaði myndirnar mjög rækilega
og segir: „Corpo di bacco!“, en bætti pví
pegar við, „Santa Maria! pað vita allirheil-
agir að pjer hafið rjett, kallar hann upp.
J>að er fallegra og frjálsara cn hjá Albaní,
og smágjiirðara en hjá Correggio, og petta
er víst móðins meistari segið pjer? hvílikt
fínt og ipróttalegt málverk, eða Lúigi bver
er málarinn?,,
J>að er nú leyndarmál yðar Eminentse,
jeg veit frá hverjum myndirnar eru en ekkí
hver hefir málað pær„.
„Lúigi, engar vöblur. Slíkt er ekki að
segja mjer. Jeg skal fá alla lögreglupjón-