Suðri - 26.01.1884, Blaðsíða 1

Suðri - 26.01.1884, Blaðsíða 1
A.f Suðra koma 8 blóð út á mánuði. Uppsögn með 3 mán. fyrirvara t'rá ára- mótum. Árgangurinn 34 blðð kostar 3 kr. (erlendis 4 kr.), sem borgist fyrir ágústlok ár hvert. 2. árg. Reykjavík 26. janúar 1884. 3. blað. Ýms Iandsmál. II. Ilvað er þá ;ið? Eptir ritstjórann. «Hvað er pá að?» Með pessari yfirskript birtist í seinasta bl. «J>jnð- ólfs» nr. 2. p. á. stórpólitisk ritgjörð, sjálfsagt eptir ritstjórann. Ritstjóri «|>jóðólfs» lítur par yfir pað, sem unnið hefur verið landinu til framfara pessi 10 síðustu ár, síðan stjórnarskráin kom. Og í raun og veru lætur hann ekki lítið yfir pví; hon- um finnst „að framfarir vorar hafi orðið talsverðar í inu verklega, at- vinnulega og efnalega", en að hug- ur landsbúa hafi við petta dregist frá inu stórpólitiska. „En það má nú ekki lengur svo til ganga" segir hann. Honum finnst nauðsyn bera til, að vér leggjum nú út á íð stórpólitiska haf og vinnum þingræði (parlamentaris- mus) og það, að konungur ekki hafi nema frestandi synjunarvald. Hann telur pað að voru pólitiska líri nú, -að vér höfum ekkert eitt stört mark og mið. J>ær úóru, hugsjónir vantar*. Oss vantar »fána«, »heróps-sigurorð« og »kompás« eins og ritstjóri »J>jóð- ólfs« kemst ofboð einfalt og blátt á- fram að ordi! En nú parf ekki að kvarta um pað, að pessa hluti vanti lengur. Ritstjóri «J>jóðólfs» hefur fundið alla pessa gripi, «pær stóru hug- sjónir», «m,irkið og miðið», «fánann», «heróps-sigurorðið» og «leiðarsteininn». Með öllu pessu hlægilega orðagjálfri og þessari marklausu stóryrðafroðu táknar ritstj. «J>jóðólfs» nefnil. þing- ræði . J>að mun fáa furða á pví, pótt ver ekki séum alveg á sama máli og *|>jóðólfur» eins í pessu sem öðru. Oss finnst nú fyrir pað fyrsta hvergi nærri, að „jramfarirnar í inu verk- lega, atvinnulega og efnalega séu t ö l u v e r ð a r" á pessu 10 ára tíma- bili. Hafi oss farið fram í inu verk- lega, pá er pað framfarastig, sem vér par höfum stigið, ekki nema í mesta lagi hænufet. Ritstjóri «|>jóðólfs» kallar að öllum líkindum «atvinnu- legar» framfarir einkum framfarir í 1) pingræði (parlamentarismus) er sú stjórnarskipunarregla, að ráðherrar sitja að eins svo lengi að völdum, sem peir hafa með sér meiri hluta pingsins og fara frá. ef þeir verða i minni hluta í einhverju pví mali, er mikla varða. Ritatj. landbúnaði og fiskiveiðum. En í pess- um greinum munu framfarirnar harla littar; og par sem telja verður harð- ærið með pessu liðna 10 ára tímabili, pá er óhætt að fullyrða, að vér, hvað landbúnaðinn snertir, stöndum langt- um ver að vígi nú en fyrir 10 árum. Sama er að segja um að oss hafi ,farið fram í efnalegu tilliti". J>að er ekkert nema skrum og hégóma- skvaldur «J>jódólfs». Oss hefur ein- mitt og beinlinis farið apttir í pví efni, svo sannarlega sem allar op- inberar skýrslur úr flestum hlutum landsins um skepnufelli og tjón, um örbirgð og volæði eru ekki ósannindi ein. Og jafnvel ritstjóri «J>jóðólfs» mun ekki leggj a út í að neita pví, að pessar skýrslur hafa pví miður við fullan sannleik að styðjast. J>að lítur annars svo út, sem rit- stjóri «J>jóðólfs» hafi ekkert tillit tek- ið til harðærisins, en gengið peygjandi fram hjá öllum peim 'hugleiðingum, sem út af pví hefði mátt leiða. J>að lítur svo út, sem hann hafi einungis litið á góðu eða bærilegu árin á pessu 10 ára tímabili. Veit hann pá ekki að í goðuin árum fer öllum pjóðum fram í efnalegu tilliti, pótt framfar- irnar séu engar í raun og veru í sjálf- um atvinnuvegunum? Og veit hann pá ekki, að ein m itt á því, hvern- ig einhver pjóð ber hörð og ströng ár, má marka, hve vel eða illa hún erað efnum búin og á hve lágu eða háu stigi atvinnuvegir hennar standa? Vér höfum nú in síðustu árin feng- ið sorglega og dýrkeypta sönnun fyr- ir pví, að efnahagur vor er mj'óg bágborinn, að aðalatvinnuvegur vor, kvikfjárræktin er mjög skammt á veg komin og sjávarútvegur vor er eigi fær um að lilaupa undir bagga með kvikfjárræktinni, ef hana ber upp á sker, svo að landsmenn pannig geti bjargað sér sjálfir. Vér höfum fengið þungbæra sönnun fyrir pví, að land vort er ekk i sj á Ifbj ar g a, ef hörð ár ber að höndum. öllu pessu gengur ritstjóri «pjóð- ólfs» fram hjá pegjandi. J>að er eins og hann viti ekkert um pað, sem yfir landið hefur dunið in síðustu ár, ekk- ert hafi séð af pví sem fram hefur farið, ekkert hafi skilið og ekkert hafi lært. J>að er eins og honum hafi aldrei orðið litið á ina bágstöddu menn, sem vetur eptir vetur og dag eptir dag hafa komið hingað til bæjarins pessi síðustu ár, til pess að fá sér ein- hverja björg af gjafakorninu. J>eir eru pó sannarlega eptirtektarverðir pessir menn, pví að örbirgðin og neyðin hef- ur sett einhvern undarlegan rauna- stimpil á alla framgöngu og allt lát- bragð margra peirra. Talaðu við pessa menn um «fánann» og «pær stóru hugsjónir». J>eirra «fáni» er kornpok- inn á hestinum, sem peir leggja flest í sölurnar til að koma óskemmdum heim til konu og barna. J>eirra hugs- anir og peirra «hugsjónir», bæði stór- ar og smáar, lúta að pví, hvernig peir eigi að komast af með fjölskyldu sína, svo pau, sem peim eru kærust, líði ekki neyð. Maðurinn lifir ekki á belg- ingsvindi og stóryrðafroðu. Hvað hefði pað líknað oss í fárinu og harðindun- um, pó hér hefði verið pingræði og konungur vor að eins haft frestandi synjunarvald? J>að, sem hverjum einstökum manni og hverri pjóð fyist og fremst ríður á, pað er pó að lifa. Og pað sem drep- ur hug og beygir kjark og dug hvers einstaks manns og hverrar pjóðar mest af öllu er hungrið Lífið á margar sorgir og margar raunir, en pegar öllu er á botninn hvolft, pá er ein sorgin bitrust allra og sterkust allra og sú sorg er skortur á daglegu brauði. J>að sem oss því finnst a ð, verður nokkuð annað, en pað sem „pjoðolfi" finnst a ð, pegar vér lítum yfir 10 ára tímabilið síðan stjórnarskráin kom, pá finnst oss, að pingið hafi eigi svo hlynnt að atvinnuvegum vorum, sem purft hefði, og að pað hafi eigi haft sco vakandi auga á öllu pví er par að lýtur, sem nauðsynlegt hefði verið. En pað er allt fgrirgefanlegt. J>ví að pað er fyrst nú in síðustu árin, að vér höfum fengið fulla og óræka sönnun fyrir, á hve dauðans veikum fotum vér stöndum í efnahag og atvinnu- vegum. En nú tjáir engin afsökun lengur. Harðæri pað, sem vér höfum orðið að bera in síðustu árin, getur fyr en nokkurn vorn varir aptur bor- ið að höndum; hafísinn er aldrei langt í burtu frá oss, og af honum stendur mest ógæfa vor; hann getur spennt helgreipum sínum mikinn hluta lands hve nær sem vera skal, og legið lengi, hve nær sem vera skal. Slíkum ófagn- aði bægir ekkert þingræði og ekkert frestandi neitunarvald konungs burtu.

x

Suðri

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Suðri
https://timarit.is/publication/118

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.