Fjallkonan


Fjallkonan - 28.05.1887, Side 2

Fjallkonan - 28.05.1887, Side 2
58 FJALLKONAN. verði upphaf til þess að vér fáiim hentugar eimskipa- | ferðir kring um landið. „Miaca“ er hæfilega stór til slíkra ferða (224 tons). Þess konar skip gætum vér nú fengið til að koma við á Borðeyri, Raufarhöfn, Hornafirði og fl. stöðum, er dönsku gufurnar liafa ekki tengizt til að koma á. Einkum þarf þó að fjölga ferðunum, sérstaklega á þeim tíma árs, sem jafnan er íslaust við landið. Það er líklegt, að samkomulagið yrði betraogvið- skiftin þægilegri, ef Norðmenn eða Englendingar tæki að sér strandferðirnar. Það ætti eigi að þurfa að brýna það fyrir almenn- ingi, að nota sér ferðir „Miaca“ og"„Camoens“ í sum- ar, að svo mikiu leyti, sem hafísinn hindrar eigi samgöngurnar. Camoens á að fara að minsta kosti fimm ferðir til landsins í sumar; 1. ferð frá Leith 8. júní til Reykjavíkr, Sauðárkróks, Akreyrar, Húsavíkr Vopna- fjarðar, Seyðisfjarðar og Eskifjarðar, 2. ferð frá Oranton 28. s. m. til Borðeyrar, ísafjarðar, Dýrafjarð- ar og Stykkishólms og Reykjavíkr, og 3 ferðir siðar í sumar (til Rvíkr og norðr og austrlands). i:/|| i: , f '»t í rn^-jrrn—' ' 4V Þróunarfar mannkynsins og kristindómrinn, Þaö er eitt af liinum mörgu og miklu afrekum liins nýja sögu- ' fræðilega og heimspekilega skóla, að hann sýnir fram á, að j mannkynssagan hlýðir sama lögmáli og náttúrulífið. Það er 1 iiinn rnikli enski heimspekingr Herbert Spencer, sem fyrst og fremst má þakka hina vísiudalegu útskýringu pessarar hngsunar. Bins og sólkerfin myndast af óskapnaðarhrönnum hinna feikna- legu þokuhringa, sem á mörgum miljónum ára liaía þjappazt saman kringum ýmsa kjarna, stærri og minni, er vér nú sjáum sindra eins og stjörnnr á himinfestingunni; eins og hinn líf- færalausi (,,óorganiski“) heimr hefir kristallað sig i fjölda mörg- um fastgerðuin steintegnndum; eins og hið líffæralega (organ- iska“) lif hefir smáþróazt úr grófgerðum, óbrotnum myndum í | óendanlega margbreyttan og fíngerðan fjölda af verum, á sí- j feldlega framlialdandi rás, eins er um manninn, sem ekki er nema einn hlekkrinn í þessari lífsskapnaðar keðju — að liann hefir upptök sín frá mjög lágu stigi og hefir alt af þróazt á- fram á hærra og hærra stig með víðsýni hins ókoma tímafram uudan sér. Það er flókin spuming, það er vandamál, sem mörgum hefir orðið leikseigt við. Vér ætlum eigi að fara langt út í það, enn svo mikið er óhætt að fullyrða, að hver einstakr maðr hefir sitt mikia verkefni og þýðingu í þróunarfárinu, hvort heldr til frama eða ama, eða beinlínis til tjóns og skaða. Því fíngerðari og ríkulegar útbúnir sem lífsskapuaðirnir („organismer") eru, þeim muu tilfinningarnæmari eru þeir, og þeim mun móttæki- legri um leið fyrir gagnleg eða skaðleg áhrif af hiuum minstu verum, jafnvel þeim, sem vornm augnm eru ósýnilegar. Þetta náttúru samband getr gefið oss hugmvnd um það, hvernig ein- stakir menn geta haft gagnleg eða skaðleg áhrif á hag hins raikla lífsskapnaðar mannkynsins í heild sinni. Þetta sannar sjálf sagan í mesta máta. Látum svo vera að mennirnir, persónurnar hafi áðr enn þær mynduðust verið háð- ar undanförnuin eða yfirstandandi atvikum tímanna, þá hafa þær samt haft mjög mikil áhrif á þróunarfar mannkynsins með afli hugsunar sinnar og vilja, og hvað meira er, á fyrri öldum með líkamsafli sínu; og þetta svo hundruðum, svo þúsundum ára skifti. Sagan, og ekki hvað sízt saga sjálfs kristindómsins, sýnir hversu sama fordæmingarópið hefir hrinið mót sérhverri nýrri kenningu, og samt ekki fengið hindrað framgang kenningarinn- ar, ef hún hafði í sér nokkurn sannleiks kjarna. „Hvað vitum vér um biblíuna?" Það er spurning, sem vakir á vörum margra, jafnvel einnig þeirra, sem bera heita trú í hjarta. Þegar lærðr og samvizkusamr sannleiks-leitandi kemr fram opinberlega til að svara þessari spurningu, þá ættu meuu að gleðjast yfir því, einnig af þeirri ástæðu, að þá getr mönn- um gefizt kostr á að leiðrétta, ef hann hermir eitthvað skakt eða rangt. Enn að liafa sig sleitulega undan og vara aðra við að hlýða á svöriii, það er sanuarlega ekki vottr um neina ást á sannleikanum eða trú á honum. Það er og skringilegt, að þeir sem þessa aðferð við hafa skuli ekki hugsa eftir, hvaða dóm seinni tímarnir muni leggja á breytni þeirra, að þeim skuli ekki til hugar koma, að sami dómuriun muui bitna á þeim, sem þeir kveða upp yfir fyrri tíðar mönnum, er alls ekki breyttu öðru vísi, enn þeir breyta nú. Þeir hlægja að „Katli hinum heiðna“, sein sagt er að geugið hafi í liaug siun löngu áðr enu liann dó, til þess að komast hjá að sjá „viðrstygð og vantrú“ kristindómsins vega sigr á goðum Valhallar; þeir fordætna mótstöðu hinnar róm- versk-kaþólsku kirkju gegn forvígismönnum siðbótarinnar og aumkva blindui liennar — eun þeir hugsa og breyta alveg eins og þeir, sem þeir fordæma. Enn það er satt; dæmum þá ekki; þessi mótspyrna þeirra heyrir eins og annað undir lögmál lífsrásarinnar. Útlendar fréttir. Því þetta viðsýni fer sívaxandi að því skapi sem mönnum lærist betr að skilja þær framfarir, sem áðr hafa áunnizt, það er að skilja, því hærra, sem staðmið það, ermannkynið nú hefir náð, er hafið yfir staðmið þess á þeim tíma, er vér lengst fáum rakið t.il framkomu þess á þessum örlitla heimshluta, sem vér köllum „jörð vora“. Af þessari skoðun leiðir, að oss ber því rólegar og vorkunn- samlegar að renna augum aftr yfir baráttur umliðiuiia alda með allri þeirri grimd og hryðjuverkum, sem samfara hefir verið göngn mannkynsins á aldabraut sögunnar. Eins getum vér af sömu ástæðu litið þeim mun ókvíðnari á kappdeilur manna nú á dögum um skoðanir og hugsanir. Það leiðir af lögmáli þró- uuariunar; það hlýtr svo að vera, það er kjörum lífsins óað- greinanlega samfara. Því hvað er lífið annað enn þróun? þró- un frá hinu lægra til hius hærra. Og þaunig verðr það, sem vér köllum danða, að eins nýtt fótmál þróunarinuar. Enn hér hefst gegn oss þessi mótbára: Ef nú alt er þessu nauðsynjarinnar, fyrirframákvörðunarinnar (Determinisme) lög- máli undirgefið, hvað verðr þá af manninum, manninum sem persónu, þ. e. sem frjálsri veru með sjálfsmeðvitund, sjálfsákvörð- un og — ábyrgð? FRAKKLAND OG ÞÝZKALAND. Ágreiningrinn milli þess- ara ríkja út at því, er Sehnábele var handtekinn, hefir jafnazt, og var honum slept úr varðhaldinu. Hann varð uppvis að æs- ingum og njósnum í Elsass gegn þýzku stjórninni. Samdráttr- inn milli þýzku stjórnarinnar og Leós páva hélzt, og horfir til fulls friðar og sambands þar á milli. Lízt sumum illa á þenna viðgang pávaveldisins, er það hlutast nú sem fyrrum um land- stjórnarmál. ENGLAND. í „Times“ hefir verið prentuð ritlíking(facsimile) j af bréfi frá Parnell, dags. 15. mai 1882 eftir vígin í Fönixgarð- j inum; sýnir það, að Parnell hafi verið riðinn við þær róstur, þ. e. að segja, ef það er ófalsað, enn Parnell segir það vera falsað og tilbúning óvina sinna. Englendingar hafa gefið Tyrkj- um kost á að draga lið sitt frá Egyptalandi með vissum skil- yrðum. RÚSSAR OG TYRKIR. Hinir 15. níhUistar (þar á meðal 9 stúdentar við Pétrsborgarháskóla) eru dæmdir til dauða, enn um 8 þeirra hefir dómarinn skotið þvi til keisara, að firra þá dauða enn láta koma ævilanga Síberiu-vist i staðinn. Vinmæli og samningsleitun af Rússastjórn við Tyrkjasoldán, og býðr hún að gefa upp herkostnaðargjald frá siðasta stríði gegn því, að I

x

Fjallkonan

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fjallkonan
https://timarit.is/publication/122

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.