Fjallkonan


Fjallkonan - 02.06.1900, Blaðsíða 1

Fjallkonan - 02.06.1900, Blaðsíða 1
Kemur út einu sinni í viku. Verð árg. 4 kr. (erlendis 5 kr. eða l1/, doll.) borgist fyrir 1. júlí (erlendis fyrir- fram). JLV JL/ Tlppsbgn (skrifleg)bund- in við áramót, ðgild nema komin sé til út- gefanda fyrir 1. októ- ber, enda hafi hamipá borgað blaðið. Afgreiðsla: Þing- holtsstræti 18. BÆNDABLAÐ VERZLUNARBLAÐ XYIl. árg. Reykjavík, 2. júní 1900. Landsbankinn eropinn hvern virkan dagkl. 11—2.Banka- stjðrnin við kl. 12—1. Landsbókasafnið er opið hvern virkan dag kl. 12—2 og einni stundu lengur til kl. 3 md., mvd. og Id. til útlána. Forngripasafnið er í Landsbankahúsnu, opið á mánud., miðvikudögum og laugardögum kl. 11—12 f. m. Náttúrugripasafnið er í Doktorshúsinu, opið á sunnu dögum kl. 2—3 e. m. Ókeypis lœkning á spítalanum á þriðjudögum og iöstu- dögum kl. 11—1. Ókeypis tannlœkning í Hafnarstræti 16, 1. og 3. mánu- dag hvers mán., kl. 11—1. ítlendar fréttir. Búastríðið. Síðustu fregnir af stríðinu, sem ná til miðs œaímánaðar, eru ekki mikils verðar. Bretar hafa stöðugt verið að þoka sér norður á við á eftir Búum, og áttu smáorustu við Bua við ána Zand, sem rennur vestur um Óraníu norðan vert við miðjulandsins. Þar var Botha, aðalhershöfðingi Bua, til varnar, en varð að láta undan síga fyrir ofurefli Breta. Hann hafði einar 6 þúsundir manna. Síðan er sagt, að Boberts hershöfðingi hafi haldið liði sínu til Kroonstad, sem er bær norðarlega í Óraníu, þar sem Steinn (Stejn) Oraníu-forseti hefir nú haft stjómaraðsetur rík- isins. — Varð hann að flýja úr borginni, oger sagt, að hann hafi sezt að í bænum Lindley, sem er eigi all-langt í suðauatur frá Kroonstad. Við ána Vaal, á landamærunum, hafa nu Búar liðsafnað mikinn, og má búast við að þar verði háð höfuðorrusta áður langt líður. En Bretar fara mjög hægt í sakirnar, bæði af því að þeir eru ókunnugir landinu, og af því að vegir eru venjulega um þetta leyti árs (maí, það er haust-tími hjá Búum) mjög illfærir þar syðra og rigningatíðin stendur þá yfir. Hefir þó Roberts látið sér um munn fara við herforingja sína, að hann mundi geta setið með þeim að veizlu í Pretoríu í maímánuði. — Líklegt er að sú von hans hafi þó ekki ræzt. Mafeking er enn í umsát Búa, og er sagt að hungrið sverfi fast að borgarbúum. Þykir Bretum heldur seinka að bjarga borginni, sem hefir verið í umsátinni síðan í nóvember í fyrra. Nóttina fyrir 1. maí sprakk í loft upp stærsta sprengiefnaverksmiðja Búa í Jóhannssborg. Haldið er að einhverjir Bretar, sem eiga heíma í Jóhannesborg, hafi framið þetta spillvirki. 30 manns biðu bana, en 54 særðust. Danmörk. Þeirra hefir ekki enn verið allra getið hér, sem eru i nýja danska ráðaneytinu, en þeir eru: forsætisráðherra og utanríkisráð- herra Hannibal Schested greifi, fjármálaráðherra Vilh. Scharling prófessor, innanríkisráðherra Ludv. Bramsen (sami og áður), landbúnaðar- ráðherra F. Friis, forstjóri landbúnaðarháskól- ans, kenslumálaráðherra Bjerre prófastur, dóms- málaráðherra og íslandsráðherraC.G-oos geheime- etazráð, samgöngnmálaráðherra J. Eyssenstein barón, sjóliðsráðherra kapt. Middelboe og her- málaráðherra Schnack ofursti. Dánir menn í Danmörku: SchepeJern pró- fastur, mikill ræðuskórungur og Carl Brosböll skáldsagnahöfundur alkunnur, undir dularnafn- inu Carit Etlar. Lars Oftedal, hinn alkunni norski prestur, er dauður. Sendinefnd Búa, sem þeir gerðu út til að heimsækja stjórnarvöldin í Evrópu og reynaað fá þau til að stöðva ófriðinn hefir hvervetna fengið daufar viðtökur, nema í Hollandi, þar aem Vilhehnína drotning og móðir hennar tóku á móti þeim. Landslýðirnir eru þeim velviljað- ir, en allar stjórnir, nema stjórn HoIIendinga ein, daufheyrast við kærum þeirra því þær vilja eða þora ekki að styggja Englendinga. Frakk- ar vóru bálreiðir við Englendinga út af illri meðferð þeirra á frönskum leiðangursmönnum í Afríku 1898, svo að nærri lá fullum fjandskap, en nú eru þeir aftur farnir að viðra sig upp við Englendinga, bæði af því þeir vilja fá þá til að sækja sem mest Parísarsýninguna og ná þar með í peninga þoirra, og af því að þeir eru hræddir um, að Þjóðverjar geti fengið Eng- lendinga í bandalag með sér og gert þannig Frakkland að einstæðingi. Þríríkjasambandið (Þýskaland, Austurríki, ítalía) vill fá England í félagið, og getur því ekki skift sér af vesa- Jings Búa-ríkinu. Enn að líkindum reyna þessi ríki síðar að vinna upp þau gæði, er þau nú hafa látið ófriðinn hlutlausan. Nú er sendi- nefndin komin til Ameríku. Hafði hún gert sér von um betri viðtökur þar, því að þjóðar- viljinn mundi hafa þar meiri tök á stjórninni en í Evrópu. Frá Parísar sýningunni berst enn að eins bull blaðnegra, sem ekkert hafa að segja. Margt af sýningarskálunum tómt enn, eða óniðurskip- að í þá. Eins og við var að búast, verður þessi ís- lenzka deild í sýningarbyggingu Dana í París- arsýningunni íslendingum til skammar og sví- virðu; deildin frá Grænlandi miklu tilkomu- meiri og deildin frá Færeyjum líka skárri. Eft- ir því sem íslenzka sýningin þar kemur oss fyrir sjónir (eftir myndum sem vér höfum séð af henni), verður það álitið á sýningunni, að íslendingar standi skör lægra í menningu en Eskimóarnir. Er þá betur farið en heima setið? Höfundur gull-lækningarinnar, sem gat sé"r orðstír um allan heim fyrir nokkrum ár- um fyrir það, að húri mundi verða mikil bót á drykkjuskaparbölinu, er dauður fyrir skömmu. Hann hét dr. K e e 1 y, sem margir munu við kannast, og átti heima í Ameríku, en breiddi út lækningu sína um allan heim. Honum sjálfum tókst mjög vel að lækna drykkjufýsnina hjá þeim drykkjumönnum, sem hann fekst við; er sagt að hann hafi allæknað um 50 þús. drykkjumanna, og er það ekki lítið æviverk. Við hinar ýmsu'sam- kynja stofnanir út um heim, sem attu að lækna með aðferð Keelys, hefir árangurinn þar á móti víðast orðið lítilsvirði. Dr. Keely græddi ógrynni fjár, margar miljónir, en gaf það fó alt af jafnóðum til fátækra manna eða til nytsamra stofnana, og átti að siðustu ekki meira en fyrir útför sinni. Enskur rithöfundur, Jerome K. Jerome, hefir fyrir þrem árum (1897) komist svo að orði um væntanlegt stríð í suður-Afríku i vikublaðinu „To day": „Vér erum í undirbúningi með að hefja ófrið gegn Búa-lýðveldinu í Afríku. Gætum vór uunið Búa, yrði það oss svo' mikill hag- Nr. 21. naður, að hvert enskt ráðaneyti, sem tæki þetta mál alvarlega að sér, mætti vera örugt um aðstoð allrar þjóðarinnar. Vér kunnum fyrstir allra að nota oss gæði Afríku, og oss einum samir að setja oss það mark, að ráða ríkjum milli Kap og Kairó. Þessu tak- marki getum vér ekki náð nema með því að gera rangt, en vér getum afsakað oss með því, að öll siðmenning styðst við ranglæti á einhverja hlið. Við skulum því vinna Transvaal með gull- námunum. Við verðum að lýsa yfir því, að vér þörfnumst þeirra og að vér séum ráðnir í að berjast um þær. Vér höfum of lengi hræsnað og borið ekki annað en fyrirlitning úr býtum. Vér viljum fá gullnamurnar og berjast til þeirra, þegar þess er þörf. Buar eru hraustir drengir, og þó þeir séu fáir, þá er 03S vansalaust að berjast við þá. Berjumsji þá, hraustir menn við hrausta menn, og lát- um slá þögn yfir allan rógburð og lygi og kærur útlendinga í Transvaal. Enginn maður tekur mark á slíku; hnefarótturinn dugar bet- ur en undirferlið. Hver stórþjóð verður end- ur og sinnum að beita ránshendi". Þassi einlægnisgrein varð þó til þess, að höfundurinn var sviftur stöðu sinni. Um berklaveiki. Eftir að Eóbort Koch "hafði fundið berkla- gerilinn í októbermánuði 1882, hefir hver vís- indamaðurinn eftir annan rýnt eftir þessu og reynt að sigra þennan hættulega óvin manu- legrar heilsu. Einn þessara vísindamanna er Albert Land- erer, kennari við háskólann í Stuttgart. Hann fann að skortur á blóði mundi vera versti þróskuldurinn fyrir batanum á berklaveikinni. Væri þá undir því komið, að fá nógu mikið blóð, til þess að framleiða hrein«andi æsingu. Þessi eldgamla aðferð: að láta veiktan líkams- vef fá meira blóð, er afturnú orðin tíðkanlegri. Landerer fór að veita torleystum efnum inn í líkamann, svo þau gætu valdið æsingu eða bóigu; seinna veitti hann þeim beinlínis inn í blóðið, til þess að komast að innri líkamspört- unum. Þetta var raunar á móti allri lækna aðferð, þeirri er nú tíðkast, „ósvifin léttúð, sem var klöguð fyrir yfirvaldinu". Á meðal þeirra efna, sem Landerer reyndi fann hann að perú-balsam var kröftugast, enda er það gamalt berklaveikismeðal. Kanel-sýra er eitt af þeim efnum, sem eru í perú balsam- inu, og L. fann að verkunin á sýkína var henni að þakka. Þetta fann Landerer árið 1890. En þá kom Koch með sitt aikunna „túberkúlín" eða berla- veikismeðal, og uppgötvan Landerers hvarf al- veg fyrir öllu því ópi sem hafið var um Koch. Allir læknar urðu tryltir af gerlafræðinni, enda spratt af þessu hinn stórkostlegi sigur sem „difterítis-serum" fekk 1894. Menn vildu ekk- ert skeyta um læknisaðferð, sem ekki var bygð á gerlafræði (Bakteriologi). Samt sem áður hélt Landerer áfram með tilraunir sínar með kanelsýruna, þó hún þætti urelt, og hjálpuðu honum tveir lærisveinar hans, Rishter og Spiro. Þeir fundu, að kanel-sýran verkaði eins og sum önnnr efni að því leyti, að hún dregur til sín hvitu blóðkornin, bakteríur og fleira þess konar í blóðinu og líkamsvessunum.

x

Fjallkonan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fjallkonan
https://timarit.is/publication/122

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.