Fjallkonan

Issue

Fjallkonan - 21.09.1906, Page 1

Fjallkonan - 21.09.1906, Page 1
Kemnr tlt einn sinni og tvisvar í viku, alia 70 bl. nm árið. Verð árgangsins 4 krónur (crlendis 5 krónur eða 1V, dollar), borgist fyrir 1. júlí (erlendis fyrirfram). BÆNDABLAÐ XXIII. árg. tJppgögn (skrifleg) bnnd- in við áramót, ógild nema komin sé til útgefanda fyr- ir 1. október, enda hafi kaupandi þá borgað blaðið. Afgreiðsla: Hafnarstr. 22. VERZLUXARBLAÐ Reykjavík, 21. september 1906. Xr. 44 Kol! Cokes! Stórt gufuskip hlaðið kolum og cokes er komið til Edinborgar með ógrynni af hinum ágætu OfnUrtlnm, sem altaf er mikil eftir- spurn eftir. CJOl3E.©3S er enn nokkuð aflögum, þó mikið sé búið að panta, er betra að biðja um það sem fyrst, ef menn vilja ná í það. Augnloékning ókeypis 1. og 3. þriðjudag í hverjum mán. kl. 2—3 í Bpítalanum. Forngripasafn opið á mvd. og ld. 11—12. Hlutabankinn opiim kl. 10—2Vsog B1/,—17. K. F. U. M. Lestrar- og skrifstofa op- in á hverjum degi kl. 8 árd. til kl. 10 síðd. Almennir fundir á hverju fóstudags- og snnnudagskveldi kl. 8Vj síðd. Landakotskirkja. Guðsþjónusta kl. 91/2 og kl. 6 á hverjum helgum degi. Betel sd. 2 og 6Va mvd. 8, ld. 11 f. h. Landakotsspítali opinn fyrir sjúkravit- jendur kl. lö'/j—12 og 4—6. Landsbankinn opinn hvern virkan dag kl. 10—2. Bankastjórn við kl. 12—1. Landsbókasafn opið hvern virkan dag kl. 12—3 og kl. 6—8. Landsskjalasafniö opið á þrd., flmtud. ld. kl. 12—1. Lœkningar ókeypis í læknaskólanum á hverjum þriðjudegi og fóstudegi kl. 11—12. Náttúrugripasafnið, Vestnrg. 10, opið á sunnud. kl. 2—3. Tannlœlming ókeypis í Pósthússtræti 14. og 3. mánud. hvers mán. kl. 11—1. Efnarannsóknastofan. Mörgum mundi þykja gaman að koma upp á efra gólf í suðurendan- um á Lækjargötu, uppi yfir skrifstofu Landbúnaðarfélagsins, ef þeir kæmu sér vel við húsbóndann þar. Og eink- einkum að kvöldi dags. Pá gætu þeir meðal annars fengið að sjáfjór- ar stofur á meðalstærð lýstar átjáu gasljósum, og er hvert af þeim ljós- um á við fimtíu kertaljós, jafnframt gætu þeir fengið að sjá hér og þar um herbergin um fimtíu loga, sem ekki eru ætlaðir til lýsingar, heldur til þess að hita undir kötlum húsráð- anda. Menn væru þá komnir inn í efna- rannsóknastofuna. , Á alþingiyar fyrst vakið máls á henni 1902. ÞeirBjörnheitinn Jensson skóla- kennari, læknarnir Guðmundur Björns son og Guðmúndur Magnússon og M. Lund lyfsali sendu þá alþingi áskorun um málið. Þingið skoraði á stjórn- ina að búa málið undir næsta þing. Á alþingi 1903 kom stjórnarfrumvarp um málið, en þá var því samt aftur frestað. Þá um veturinn hafði hr. Ásgeir Torfason, sonur skólastjóra Torfa Bjarnasonar í Ólafsdal, lokið námi í efíafræðideild Fjöllistaskólans í K- höfn. Þingið veitti honum styrk til frekari undirbúnings undir það að taka að sér forstöðu fyrir stofnuninni. Hann hefir síðan starfað á ýmsum efnarannsóknastofum við Landbún- aðarháskólann og Fjöllistaskólann í Kaupmannahöfn og sömuleiðis í Stokk- hólmi hjá professor Söderbaum, þeim, er ransakað hefir fóður og beitijurt- ir fyrir Stefán Stefánsson kennara. Fé til efnarannsóknastofunnar var veitt af aiþingi í fyrra, 5,500 kr. til stofnunar og um 3000 kr. til árlegs kostnaðar. Og nú ér rannsóknarstofan tekin til starfa. Féð var veitt frá nýjári 1906. En fyrir ýmsra hltata sakir varð dráttur á því, að unt væri að taka til starfa til fulls, þangað til um síð ustu mánaðamót, þó að smá-rannsókn- ir hafi verið gerðar í sumar. Nú er stofan að mestu leyti útbúin eins og hún verður að sinni. Fjallkonan hefir fundið að máli forstöðumann stofnunarinnar hr. Ás- geir Torfason. Meðal annars, sem þá bar á góma, báðum vér hann að gera grein fyrir, hvert gagn landinu væri ætlað að hafa af rannsóknastof- unni. Honum fórust orð hér um bil á þessa leið: „Fyrst og fremst ætti landbúnaður- inn að hafa gagn af henni. Hér er ætlast til, að fari fram rannsóknir á ýmsu sem áhrærir hann, t. d. að taka jarðvegi, fóðurtegundum og eldsneyti, ‘ einkum mó. Þá er áburðurinn, sér- stök nauðsyn er á því, að hafa eftir- lit með tilbúnum áburði, af því að hann er mjög misjafn. Þá er enn- fremur mjólk; láti bændur rannsaka mjólk sína, verður það þeim til að- stoðar, til að koma sér upp góðum mjólkurkúm. Hr. Á. T. sýndi oss ofurlítil glös, sem notuð eru í Dan- mörk til að senda mjólk í. Þeim er stungið inn í tréhylki, með hleypiloku á öðrum endanum og buudið utan um. Öðru megin er utanáskrift til rann- sóknarstofunnar, en hinu megin nafn sendanda. Frekari formáli er ekki fyrir því hafður. Rannsóknastofan rannsakar mjólkina, þegar pósturinn flytur henni glösin og gerir sendanda viðvart um árangurinn, þegar rann- sókninni er lokið. Nú þegar er farið að vinna verk fyrir landbúnaðinn í rannsóknastof- unni, rannsaka vatn úr Þjórsá og Ölfusá, hve mikið þar sé af næring- arefnum fyrir jurtir, með það fyrir augum að veita Þjórsá á Skeiðin og Ölfusá á Flóann, samkvæmt mæling- um, sem Thalbitzer verkfræðingur hefir gert í sumar; jafnframt erver- ið að rannsaka hey og jarðveg af þessu svæði. All-mörg sýnishorn af mýrajarðvegi sem mag. Helgi Jónsson hefir safn- að, eru komin til rannsóknastofunnar. Rannsóknastofan ætti að taka að sér eftirlit með ýmsum vör- um, mælti verkfræðingurinn ennfrem- ur, t. d. að taka með veggjapappír og leikföngum. Litirnir á hvortuveggja geta verið eitraðir. Eins geta og verið svik í ýmsum vörum, t. d. vín- föngum, og rannsóknarstofan ætti að hafa eftirlit með því. Hér í Reykjavík ætti að vera eftir- lit með mjólk, sagði verkfræðingur- inn. Lögreglan þyrfti við og við að kaupa mjólk, sem hér er höfð á boð- stólum og Iáta rannsaka hana. Afar- mikil hætta stafar af því, ef mjólk er blönduð vatni, sem spilt er af gerl- um, auk þess, sem þar er um almenn svik að tefla. Reynsla hefir feng- ist fyrir því, að svikin mjólk heíir verið höfð hér á boðstólum. Enn fremur getur rannsóknastofan tekið að sér rannsókn á allskonar málmurn. Sérstök áherzla hefir verið á það lögð að alfla sér áhalda til gullrannsókna. Ennfremur eiga læknaefni að fá tilsögn- í efnafræði í rannsóknastof- unni. Hingað til hafa þau ekki átt kost á að nema efnafræði, annan veg en af bókum við læknaskólann. Hér eftir gera þeir efnafræðilegar tilraun- ir sjálfir, og er búist við, að til þess verði varið þrem klukkustundum tvis- var til þrisvar á viku, um sex mán- aða tíma. Á þeirri kenslu verður byrjað eftir nýárið nú í vetur. Svo er til stofnað, að læknaefni verði eins vel að sér í efnafræði hér við lækna- skólann, eins og við háskólann í Kaupmannahöfn. Útbúnaður rann- sóknastofunnar segir verkfræðingur- inn, að sé að flestu leyti vel viðun- anlegur. Sumt vantar samt enn t. d. góða smásjá. Lækuarnir hér hafa hug á, að rannsóknastofan geti, líkt og samskonar stofnanir í öðrum lönd- um, veitt læknum aðstoð við að ganga úr skugga um ýmsa næma sjúkdóma. Enn það verður ekki án smásjár. Eins og áður er sagt, er gas not- að í rannsóknastofunni til lýsingar og hitunar við rannsóknirnar. Gas- stöðin er í kofa rétt hjá húsinu. Gasið er loft, sem mettað er með bensín- gufu, og veitt í járnpípum úr gas- stöðinni um alla rannsóknastofuna. Skrifstofur Búnaðarfélagsins á neðra gólfi verða og lýstar þaðan. Vatnsveita er í húsinu, vatninu ausið með dælu úr Skálholtslindinni í kassa á hæstalofti hússins, og veitt þaðan um alt húsið, Af áhöldum rannsóknastofunnar má nefna: rann- sóknarvog, sem er svo nákvæm, að hún sýnir þyngdarmun, sem nemur einum fimm-miljónasta úr pundi; góð áhöld til að rannsaka hitagildi elds- neytis; ahöld til mjólkur og smjör- rannsókna; og áhöld til þess að eim- hreinsa vatn, þessi eru dýrust þeirra áhalda, sem ætluð eru til sérstakra rannsókna. Annars er þar aragrúi af flöskum, glösum, ýmiskonar skál- um, deiglum úr postulíni og platínu o. s. frv. Af ýmsum efnum og efnasambönd- um hefir rannsóknastofan eignast á þriðja hundrað. Sömuleiðis vísi til bókasafns um efnafræði, bækur keypt- ar fyrir nálægt fjögur hundruð krón- ur. En helzti lítið þykir forstöðu- manni vera til af þeim, þó að hið allra nauðsynlegasta sé fengið. Með stofnun efnarannsóknastofunn- ar hefir þjóð vor sjálfsagt stigið langt spor í menningaráttina. Síðan er áhugi vaknaði með þjóð vorri, á því að færa sér verulega í nyt landbúnaðarþekk- ingu annara þjóða, hefir þörfin á henni vorið mjög brýn. Auk þess, sem gagnið af henni verður vafalaust með margvíslegum öðrum hætti, eins og lauslega hefir verið bent á hér að framan. Skipskaðar urðu á Eyrarbakka aðfaranótt 13 þ. m. Rak tvö skip þar upp. Ann- að kaupfar til ól. kaupm. Árnasonar á Stokkseyri. Hitt gufubáturinn ,,Njáll.“ Hann hafði rekið á land en ekki brotnað mikið. Von um að hann náist út aftur. Bátar skemdust mikið á Eyrar- bakka í sama veðrinu. 13 opin skip kvað hafa brotnað þar alls og 17 á Stokkseyri. Ennfremur urðu skaðar í Hafnar- firði í sama ofviðrinu. Gufuskip Ág. Flygenrings kaupm. rakst þar á fiskiskútu á höfninni. Frózt hefir, að húsaskemdir haíi orðið víða í Ölfusi. Kirkjan á Odda færðist af grunni um 2 þuml. Bíldudalslæknishérað er veitt Þorbirni Þórðarsyni, héraðsl. í Nauteyrarhéraði.

x

Fjallkonan

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Fjallkonan
https://timarit.is/publication/122

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.