Heimskringla - 25.10.1917, Síða 4

Heimskringla - 25.10.1917, Síða 4
4. BLAÐSIÐA HEIMSKRINGuA WINNIPEG, 25. OKT. 1917 HEIMSKRINGLA (ItDtalS 188«) Ktmur út & hverjum Flmtudegl. Wtsefendur og elgendur: » THE VIKING PRESS, LTD. Ver?5 bla15sins í Canada og BandaríkJ- unum $2.00 um áriS (fyrirfram borgatS). Sent til íslands $2.00 (fyrirfram borgab). Allar borgranir sendist rátJsmanni blabs- ins. Póst eba banka ávísanir stílist til The Vikingr Press, Ltd. O. T. Johnson, ritstjóri S. D. B. Stephanson, ráSsmaður Skrifstofa: 7M SHERBROOKE STREET., WINNIPEO. P.O. Box 3171 Talalml Garry 4110 WINNIPEG, MANITOBA, 25. OKT. 1917 Yfirlýsiog núverandi Sambandsstjórnar. Eftir að hafa setið ráðstefnur með em- bættisbræðrum sínum og og meðlimum nú- verandi bandalagsstjórnar, gaf Sir Robert Borden út yfirlýsingu þá, sem hér fer á eftir, í tilefni af myndun hinnar nýju stjórnar, og birti stefnu hennar eins langt og unt hefir verið að ákveða hana að þessu. Vitanlega eru mörg atriði í sambandi við stefnuskrá hinnar nýju stjórnar, sem enn hefir ekki verið hægt að taka til íhugunar— til dæmis tollmálin, — en þess verður ekki lengi að bíða, að reynt verði að koma sér saman um slíkt og bandalagsstefnan verði svo birt. Þó hér sé um gömul ágreinings efni flokkanna að ræða, eru engin líkindi til þess, að samkomulag fáist ekki í þetta sinn. Mark- mið þeirra, sem í sambandsstjórnina eru gengnir, er samkomulag og samvinna í öll- um þeim málum, sem snerta velferð þjóðar- innar á yfirstandandi stríðstímum og betri, heppilegri og þjóðlegri stefnu en þetta, er ómögulegt að velja. — Þetta er öllum ljóst, nema mönnum blindum af flokksást eða af- vegaleiddum af fagurgala æstra flokksdýrk- enda, sem sjá ekki sólina fyrir Sir Wilfrid Laurier og hinni reikulu og veigalitlu stefnu hans. Stefnuskrá bandalagsstjórnarinnar verður grundvölluð á þörfinni fyrir samhug og sam- vinnu á þessum alvarlegu tímum, sem nú standa yfir og mun því miða í þá átt að sam- eina krafta þjóðarinnar. Þetta hljóta allir þeir að sjá og skilja, sem þolanlega fylgjast með stjórnmálum þessa lands og sem augun hafa opin fyrir helztu viðburðum þessara tíma. Það eru því lítil líkindi til þess, að margir láti blekkjast af óráðshjali æstra flokksmanna, liberala eða conservatíva, sem ekki geta hugsað sér annað en “flokkarnir” eigi í eilífri baráttu, og miða alla sína feg- urstu framtíðardrauma vi<? sigurvon síns eigin flokks. Dagar þessarar stefnu eru nú taldir og verður hún að rýma úr sessi fyrir öðru, sém vottar meira andlegt víðsýni og þroskaðri hugsun. Styrjöldin hefir heimfært öllum hugsandi mönnum þann sannleik, að sundrung og flokkaskifting má ekki eiga sér stað hjá þeim þjóðum, sem standa í stríði. Slík sundrung heima fyrir reynist öllum þjóðum enn hættulegri en hersveitir óvinanna á or- ustuvellinum. Hjá stríðsþjóðunum öllum hefir því öll flokka-barátta verið lögð til hliðar á meðan stríðið stendur yfir og myndaðar samsteypustjórnir. Lesendunuln er þetta kunnugt og þarf því engin dæmi •að tilfæra þessu til sönnunar. En þegar slíkt spor er stigið hér í Canada og beztu menn landsins ganga í bandalag með það markmið fyrir augum, að sameina krafta þjóðarinnaar, þá rísa upp vissir ein- staklingar og bannsyngja slíkt stjórnarfyrir- komulag niður fyrir allar hellur, segja það vera bandalag “auðvalds og hnefaréttar” og hrópa hástöfum að slíkt megi þjóðin ekki láta viðgangast. En Canada þjóðin er að vakna. Engu síð- ur en aðrar þjóðir er hún farin að sjá þær skaðlegu afleiðingar, sem sundrungin og samvinnu skorturinn hafa í för með sér á stríðstímum. Þjóð þessa lands mun því ekki verða neinn eftirbátur annara þjóða í því að skilja og viðurkenna þörfina fyrir sam- steypustjórn og að ljá slíkri stjórn stuðning og fylgi. Að slík stjórn er nú á komin þýðir nýtt tímabil í sögu þessa lands — flokka pólitíkin nær sér aldrei til fulls aftur eftir það rot- högg, sem hún hefir nú fengið. Um þetta munu Canada-lslendingar brátt sannfærast, er þeir kynna sér stefnuskrá núverandi stjórnar. Afstaða Lögbergs í þessu stóra og þýðingarmikla máli, er hin hörmulegasta, en meiri hluti Islendinga hér í Iandi Ies nú orðið ensku blöðin og fylgjast vel með landsmálum öllum — og er því dlíklegt, að vandræða gutl Lögbergs-ritstjórans hafi stórkostleg áhrif. Yfirlýsing forsætisráðherrans, sem sagt er frá að ofan, hljóðar á þessa leið í íslenzkri þýðingu: “Núverandi bandalagsstjórn, eða þjóð- stjórn, hefir verið mynduð með því augna- miði og þeim tilgangi, að þetta yrði fulltrúa- stjórn allra þeirra parta þjóðarinnar, sem styðja þátttöku Canada í stríðinu. Leiðtog- ar beggja pólitísku flokkanna eiga sæti í stjórn þessari og fyrirhugað er, að verka- mannastéttin eigi bráðlega í henni fulltrúa á sama hátt og bændastéttin á nú þegar. Knúðir af brýnni þörf þess að öll smávægi- leg ágreiningsmál séu nú lögð til hliðar, öll- um flokka mismun steypt fyrir borð, og þjóðin öll sameinist undir eitt merki á þess- um þýðingarmiklu og hættulegu tímum í sögu hennar, hafa meðlimir þessarar stjórnar lagt krafta sína saman með því markmiði, að reynast trúir skyldu sinni í öllym velferð- armálum lands og þjóðar. Aðal-atriðin í sambandi við stefnuna, sem fylgt verður, verða í sambandi við þátt- töku þjóðarinnar í stríðinu og miða að því að hrinda í viðunanlegt horf öllum vanda- málum, sem gera vart við sig á meðan stríð- ið stendur yfir og eins eftir á, þegar friður er fenginn. Stutt yfirlit yfir helztu liðina í stefnuskrá stjórnarinnar er sem fylgir: (I ) Öflug þátttaka í stríðinu, sem hald- ið sé uppi með því að ráðstafanir séu gerðar til þess að senda hermönnum þjóðarinnar nausynlegan liðsauka; herskyldulögin séu tafarlaust sett í framkvæmd og örugg sam- vinna sett á fót við allar stjórnir alríkisins og aðrar sambandsstjórnir í öllum málum við- komandi stríðinu (2) Endurbætt þjóðþjónusta, með því augnéuniði að láta núverandi “Civil Service” lög ná til allrar þjónustu og þannig að koma í veg fyrir sérstakan veitingarétt, og útnefna í allar opinberar stöður menn eingöngu eftir mælikvarða mannkosta og hæfileika. “Civil Service” umboðsnefndinni hefir verið fyrir- skipað, að semja skýrslu til forsætisráðherr- ans, er taki fram spor þau er stíga verði að þessu takmarki. Slík tilhögun verður háð þeirri núverandi reglu, að veita heimkomn- um hermönnum forgangsrétt að þeim stöð- um, sem þeir eru hæfilegir að skipa. (3>«»Að konum sé veittur kosningaréttur og viðeigandi ráðstafanir gerðar að konur geti öðlast öll þegnréttindi. (4) Fullnægjandi skattur sé lagður á allan stríðsgróða og aukinn skattur á tekjum eftir því sem þörf krefur á meðan stríðið stendur yfir. (5) Kröftugri og víðtækari stefnu sé fylgt viðkomandi innflutninga og landtöku- málum samfara viðeigandi ráðstöfunum í þá átt að hvetja menn til landtöku og stuðla að aukinni framleiðslu landbúnaðarins og að- stoða við að efla alla landbúnaðar atvinnu- vegi þjóðarinnar. (6) Heppileg tilhögun eigi sér stað við heimkomu hermannanna, þeim veitt góð um- sjá og kensla sett á fót, sem geri þeim mögu- legt að geta skipað ýmsar stöður; þeim sé veitt öll aðstoð, sem koma vilja sér fyrir til sveita; fullnægjandi eftirlaun séu veitt þeim, sem fatlaðir eru og eins umkomulausum skyldmennum þeirra, sem fallið hafa. (7) Að efla og gera auðveldari allan flutn- ing; að stuðla að samvinnu í stjórn hinna ýmsu járnbrauta í landinu og draga þannig úr vinnukostnaðinum í sambandi við þær, að forðast alla óþarfa lagningu nýrra járnbrauta og stuðla að seim víðtækustum og beztum afnotum af þeim brautum, sem þegar hafa verið lagðar; að efla skipagerð þjóðarinnar og koma á eimskipa línum á báðum höfun- um og stóru vötnunum (great lakes) ; að stuðla að samvinnu allra fylkisstjórnanna með því markmiði að gera framk\^emanleg- ar vegabætur á öllum þjóðbrautum; að rann- saka möguleika loftskipanna til afnota fyrir sjóflota þjóðarinnar. (8) Að draga úr öllum útgjöldum þjóð- arinnar, forðast alla óþarfa eyðslu og hvetja til allrar sparsemi. (9) Öflugar ráðstafanir til þess að koma í veg fyrir óhæfilegan gróða (auðfélaga og einstaklinga), að leggja bann við allri ó- hæfilegri fjársöfnun og banna öll samtök að sprengja upp verð á vörum og þannig að reyna að draga úr lífsnauðsynja kostnað- inum. (10) Að örva samvinnu þeirra, sem að framleiðslu vinna, með því augnamiði að draga úr kostnaði öllum í sambandi við framleiðsluna og verzlun á framleiddum vörum—svo verðið, sem freunleiðendur fá og það, sem notendur framleiddu vörunnar borga, sé í meira samræmi. (11) Að efla hina ýmsu atvinnuvegi og auðlegð þessa lands og færa slíkt til sem víðtækastra og beztra afnota fyrir þjóðina með samvinnu og aðstoð ríkisins á allan þann hátt, sem sanngirnislega er hægt að krefjast, með þetta markmið fyrir augum. (12) Fullnægjandi umsjón sé höfð með öllum iðnaðarmálum þjóðarinnar; að stuðl- að sé að góðu samkomuiagi á milli verkveit- enda og verkamanna og allri vinnuveitingu þannig háttað, að kjör verkafólksins séu viðunanleg í alla staði. Að glæða þjóðarandann. Stefna stjórnarinnar verður einnig sú, að reyna að efla til samúðar og samkomulags á milli hinna ýmsu héraða, bæði í austur- og vesturlandinu, að glæða þjóðarandann og efla samvinnu þjóðarinnar á öllum sviðum. Til þess að gera áform sín framkvæman- Ieg á sem heppilegastan hátt hefir stjórnin ákveðið eftirfylgjandi aðferðir: (1) Nýtt embætti, innflutninga- land- tökumála ráðherra embætti, hefir verið stofnsett. (2) Til þess að vinna að öflugri þátt- töku í stríðinu verður sett nefnd, sem skipuð verður mönnum úr ráðaneyti stjórnarinnar. (3q Til þess að íhuga og koma í fram- kvæmd öðrum ofangreindum áformum stjórnarinnar, verður önnur nefnd útvalin úr ráðuneytinu. Skipanir um stofnsetningu þessara nefnda hafa þegar verið tilbúnar og undir eins og þær hafa verið samþyktar af landstjóra, verða þær gefnar blöðunum til birtingar. Hverjir valdir verða í nefndir þessar, verður þá einnig tilkynt.” »■—.............——■— --------------------* Um kosningalögin nýju. Ritstjóri Lögbergs gerir tilraun í síðasta blaði sínu að kasta skugga á kosningalögin nýju og koma lesendum sínum til þess að trúa því, að þau séu óréttlát mjög og—komi í veg fyrir það, að konur fái að greiða at- kvæði við kömandi kosningar, jafnvel þó þær séu eiginkonur, mæður eða systur her- mannanna! Og í fám orðum sagt eiga eng- ir, að dæma af því sem ritstjóri Lögbergs segir, að fá að greiða atkvæði við kosningar þessar utan þeir, sem hafa borgarabréf sín við hendina, þegar kjörskrárnar eru tilbún- ar, til þess að sýna og sanna tvímælalaust, að þeir séu góðir og gildir brezkir borgarar! Það þarf naumast að taka það fram, að þessar útásetningar ritstjóra Lögbergs við- komandi kosningalögunum nýju, eru hauga uppspuni og hafa ekki við nokkur rök að styðjast — því öllum ætti að vera þetta aug- ljóst. Allir vita, eða ættu að vita, að eigin- konur, mæður, systur, dætur eða ekkjur hermanna í Canadahernum fá hindrunar- laust að greiða atkvæði við komandi kosn- ingar, og samkvæmt kosningalögunum nýju Verður ekki annars af þeim krafist, en þær sanni skyldleika sinn við hermennina með eiði. Islenzkar konur, sem tengdar eru of- angreindum skyldleikaböndum hermönnum þjóðarinnar, þurfa ekki að bera minsta kvíð- boga fyrir því, að þær verði sviftar atkvæð- isrétti við næstu kosningar. Eins er það skýrt og ljóst tekið fram í kosningalögunum nýju, að skrásetjarar þeir, sem búa til kjörskrárnar fyrir kjörhéruðin, fari eftir og viðhafi til hliðsjónar kjörskrár þær, sem til eru fyrir þessi kjördæmi, og að eins stryki út nöfn þeirra, sem af einhverjum orsökum ekki hafa atkvæðisrétt við komandi kosningar, og færi inn nöfn þeirra karla eða kvenna, sem ekki eru þar skráð áður og sem hafa atkvæðisrétt. Þeir, sem nöfn sín hafa á kjörskrám áður og sem greitt hafa atkvæði í “30 til 40 ár” þurfa ekki að óttast hið minsta, að nöfn þeirra verði strykuð út og þeir sviftir atkvæðisrétti. Sú grein kosningarlaganna, sem ritstjóri Lögbergs er að ta)a um, er miðuð við þá; sem af einhverjum orsökum ekki hafa nú at- kvæðisrétt samkvæmt hinum nýju kosninga- lögum, cn ekki neina aðra. Grein þessa þýðir ritstjóri Lögbergs þannig: “Þegar búnar eru til kosningaskrár fyrir kjörhéruð, er það skylda skrásetjaranna að krefjast þess að allir menn sem ekki eru fæddir brezkir komi fram með borgarabréf sitt áður en þeir fái nöfn sín sett á kjör- skrána, eða fullnægjandi sönnun þess, að þeir hafi tekið borgara eiðinn í Canada( sem er sama og taka borgara bréf)”. Þýðing þessi er eins ónákvæm og hægt er að hugsa sér og aðal- kjarna textans slept úr — annað hvort vísvitandi eða óafvitandi. Rétt þýðing þessarar greinar kosningarlaganna er á þessa Ieið: “Þegar tilbúnar eru kosninga- skrár fyrir kjörhéruðin, má skrá- setjari ekki skrásetja nöfn þeirra karla eða kvenna, sem af einhverj- um orsökum ekki hafa atkvæðis- rétt og verður að krefjast þess skilyrðis af öllunx, sem koma vilja nöfnum sínum á kjörskrárnar, að þeir leggi fram löglegt skírteini fyrir því, að þeir séu brezkir þegnar eða hafi tekið þann eið eða eiða, sem allir verða að taka samkvæmt lögum ríkisins til þess að geta hlotið þegnréttindi í Canada. ” Af þessu ættu allir að geta séð og skilið, að hér er átt við þá, sem ekki hafa haft nöfn sín á kjör- skránum áður, en vilja nú skrá- setjast og greiða atkvæði við komandi kosningar . Og fáum mun finnast það ósanngjarnt, að af þessum mönnum sé krafist, að þeir leggi fram gildar sannanir fyrir því að þeir séu brezkir þegnar. — En að reyna að miða þetta við alla kjósendur, eins og ritstjóri Lögbergs gerir, og þá, sem nöfn sín hafa á kjörskránum og greitt hafa atkvæði í mörg ár, nær ekki nokkurri átt og er villandi í meira lagi. En sem betur fer, fylgjast flest- ir Canada-íslendingar nú orðið svo vel með öllum landsmálum, að lít- il líkindi eru til þess að þeir láti blekkjast af öðru eins. ------o------ Brét að vestan. Herra ritstjóri Heimskringlu! Á ferð mini eystra í sumar lofaði eg ýmsum að biðja íslenzku blöðin að flytja þeim áritan mína, og er hún: 1519 West' 62nd Str., Seattle, Wash. Og er eg bind enda á það heit, bið eg þau, vinsamlegast, um rúm fyrir þessa viðbót: Eg hefi talið það skyldu mína, að leiðbeina, eftir mætti, þeim Islend- ingum, er til mín hafa leitað, og er þess fús, meðan dagur endist mér. íslendingurinn er mér aldrei óvið- komandi. Og sjálfum mér kýs eg þá yfirskrift eina hér á heimstorg- inu. Auk þess skulda eg tslendingum austan fjalla, öllum, er eg á ein- hvern hátt kyntist á ferð minni, innilegt þakklæti mitt og minna. Kærleiki fornra og nýrra vina hefir reynst mér heilsulyf. Því miður sá eg færri en eg vildi, og fundust mér til þess ýmsar á- stæður. Bið þó vini mína og landa víðsvegar, afsökunar á því. Eink- um bið eg þó fornvini mína í Norð- ur Dakota, er sýndu mér svo inni- lega trygð og fágætt ástríki, afsök- unar á, hve stuttir þessir síðustu samfundir, að minsta kosti sumra okkar, urðu, og hve orð mín voru ófullkomin tákn tilfinninga minna. Loks sendi eg hér með öllum vestur-íslenzkum vinum nokkur kveðju-erindi, er eg bið þá, einkum hina eldri, er í skugganum dvelja, að raula einhverja rökkurstund, með samveru og skilnaðar endur- minningarnar í hjarta. Vinsamlegast, JÓNAS A. SIGURÐSSON. EO KVEЗ Lag: Þú sæla heimsins svalalind. Einn kærleiksgeisli Guðs á storð, Sem græðir lifsins sár, Er fornra vina viðmót, orð, Og vinarkveðja’ — og tár. Dodd’s Nýrna Pillur, góðar fyrir allskonar nýrnaveiki. Lækna og gigt, bakverk og sykurveiki. Dodd’s Kidney Pills, 50c. askjaM, eða sex öskjur fyrir $2.50, hjá öllmka lyfsölum eða frá The Dodds H«A cine Co., Ltd., Toronto, Ont. Með hjartað fult af ástaryl Hinn ytri kulda’ eg flý, Með það, sem æðst eg átti til, Þó einn til grafar sný. Eg geymi bæði bros og tár, Er bygðu vinar hvarm. Nú skil eg lífsins efri ár Og æfi-skuggans harm. Þó sitthvað ami sjálfum mér, Eg syng ei hrygðaróð, En hitt minn æfi-harmur er, Sem hnekkir minni þjóð. Oss tengir ylhýrt móðurmál, — Þess munar-ljúfur þeyr. — Vor þjóð á eina þjóðarsál, — Sú þjóð, er aldrei deyr. Þó skilji leiðir skamma stund Og sköp oss firri köld, Eg kveð—í von um vinafund, Á vonarrikri öld. Og hér þó skilji höf og lönd, Margt hindri kærleiks-yl: Eg rétti öllum hjfrta og hönd, Sem hjarta eiga til. JÓNAS A. SIGURÐSSON. -------o------ Hudsonsflóa leiðin. (Lausl. þýtt) (Frh.) Mestu örðugleikar í vegi þesea fyrirtækfe orsökuðust þó ef til vilJ af baráttu ýmsra auðfélaga austur- fylkjanna gegn þvf og sem meiri og minni áhrif höfðu hjá báðum stjóm- málaflokkum þessa lands. Áhrifran þessum beittu þau til þess að hnekkja öllum fram'kvæmdum f sambandi við þmsa brautarlagnr ingu og vildu út af lífinu fá hnekt fyrirtækinu með einhverju móti Og þannig eru þau að lærjast á móti því enn þann dag í dag, og er mark- miðið með baráttu þessari að koma því fyrir kattarnef ef nokkur mögu- leiki sé til þess. Bn sem betur íer hefir auðfélög- um þessa lands ekki hepnast að granda þessu þýðingarmikla fyrir- tæki og vdnandi er, að tilraunir þeirra í 'þessa átt hætti þegar frá Mður. Fyr eða síðar hljóta þau að reka sig á þann sannleik, að þjóðin er að vakna og auðmagni austun fylkjanina því ekki unt að halda henni blindri til eilífðar. BJaðið “Free Press” í Winnipeg komst eltt sinn þannig að orði í svari gegn blaðinu “Globe” f Toronto: ‘Tllvilj- ug auðfélög austurfylkjanna geta tafið þetta þjóðþaría fyrirtæki, sem stefnir að því takmarki að Josa framlelðendur Vesturlandsins und- ain yfirráðum auðmagnsins eystra. en þau fá þó ekki hnekt því.” Að byggja höfn við Nelsonfljóts- myrunið hefir heldur ekki reynst aukleikið. Nelson fljótið er aðal frárenslið á stóru ’svæði og þvf stórt ífljót sem ber niður feikflega mikið af sandleðju, sem safnast saman við mynni þess, orsakar stór- ar sandgrynningar og linan sand- botn, sern útheimtir mikla botn- sköfun (dredging). Nú er verið að byggja hólma (island) þar sem vatnið er dýpst við fljótsmynnið og að hólma þess- -Gitipills-. Frá öllum pörtum veraldar fáum vér þakklætis-bréf vl»- vikjandl verkunum Gln Pills á nýrnaveikl. Frá Jamalca — þar sem mlkitS seit af Gin Pllls—, kom þetta bréf nýlega:— “Eg vann í búö i Jamaica, en vartl aö hætta vegna nýrna sjúkdóms. Eg keyptl elna öskju af Gin Pills i einni lyfjabúöinni, og ábur en eg var klár meB hana, var eg ortsinn svo miklTi betri, aö eg gat farlB aö vinna aftur. —Eg rátsiagtst vlnum minum atS reyna þær vit$ sama sjúkdómi og þær höftiu sömu verkanlr á þá. "Eg mætti bæta þvi vltl, atS eg reyndi margs konar metSul í Jamalca, átSur en eg reyndi Gin Pills. Meti vinsemd, Thomas Price, Bog Walk, Jamalcla.” Ef þú þjálst af bakverk, bólgnum lltium, megnum höfutS- verk, gigt, litSagigt etSa ötSrum kvlilum, sem stafa af sýktum nýrum, þá skrifatSu eftir Gln Pills til reynslu—frítt. EtSa þú getur keypt þær i lyfjabútSum á 50c öskjuna, etSa 6 öskjur fyrlr »2.60. JVational Drng and Chemlcal Co. of Canada, LlmNed , Dept. "J” Toronto, Ont. "

x

Heimskringla

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.