Heimskringla - 24.08.1927, Blaðsíða 4

4. BLAÐSIÐA
BBIMSKRINGLA
WINNIPEG 24. ÁGÚST 1927-
Hdmskringla
(StofnuH 18M)
Kfvnr lt I bvfrlnB m ftWlk •sdeg’i
EIGENDUR:
VIKING PRESS, LTD.
853 855 SARGENT AVE , WINNIPEG
TALSIMI: NÖ 537
V«rtJ blatJslne er |3.00 árgangurinn borg-
Ist fyrirfram. Allar borgfinir sonéint
THE VIKING PRlEfeS LTD.
SIGFPR HALLDÓRS trá Hfifnum
Rltstjórl.
(IfntiAnbrill tll hlntÍHlmii
THB VIKIKIG PRES8, l*td., Boi 31»«
l'tnnAHkrlft tll rltntj«ranH}
EDITOR HEIMSKHINGLA, Boi 8108
WINNIPEG, MAN.
"Heimskringla ls published by
The Vlklna Prenn I*td.
and printed by
CITY PRINTING & POBLISHING CO.
WM-NM Nnrgrnt At*« Wlnnlpe*, Mbb.
Telephones .86 53 7
WINNIPEG, MANITOBA, 24. ÁGÚST 1927
“Go north young man”
I>að var Horace gamli Greeley, stofn-
andi og ritstjóri stórblaðsins “New York
Tribune”, kem myntaði heróp amerískra
landnámsmanna um miðvik 19. aldar-
innar: “Go west young man”. Hann var
einn af fyrstu áhrifamönnum í austur-
ríkjunum, er skildi hvílík ótæmandi auð-
æfi lágu dulin í iðrum og á yfirborði mið-
og vesturríkjanna, á þeim tíma sem flestir
mmtíðarmenn hans og nágrannar iitu á
þessi svæði sem iítt byggilega eyðimörku.
Og þreyttist aldrei að endurtaka orð sín
fremur en Cato gamli forðum í öldunga-
ráðinu; enda er nú komið svo, að hug-
sjónir hans eru óðum að rætast, en hrak-
spár hinna eru til þess eins nýtilegar, að
skynsamir menn geti látið sér þær að
varnaði verða.
1 mörg ár hefir Canada-íslendingur ver-
ið að reyna að sannfæra landa sína og
heiminn um það, að í norðrinu bíði gæfa
og fögur framtíð þeirra, er áræði og karl-
mennsku hafi til þess að bera sig eftir
hjörginni með óloppnum höndum. Að
þar séu stórkostlegar aflalindir ónotaðar.
Hann hefir fært sönnur á málstað sinn,
með afrekum sem orðum. Ekki hafa þó
stjórnarvöld þau, er stýra oss af náið, enn
treyst sér til þess að leggja svo mikinn
skilning í orð hans, að þeim detti í hug
að reyna að nota hans miklu starfskrafta
í þarfir þessa lands, er bar hann, og hann
hefir varpað meiri ljóma yfir en nokkur
annar sonur þess núlifandi.
Þrátt fyrir allar sannanir, er Vilhjálmur
Stefánsson hefir fært fyrir allskonar
möguleikum til búskapar í heimskauta-
löndunum, og þrátt fyrir allt, sem aðrir
góðir menn hafa gert til þess að breikka
byggðina í Canada, hefir verið látlaus
mótspyma að austan gegn því, að nokk-
ur iíftaug yrði inn á þessi svæði lögð. Að
rekja frekar þá raunasögu fávíslegrar
skrifstofuþrjózku er tilgangslaust á þess-
um stað, sérstaklega af því, að nú er
enginn vafi á því iengur, að Hudsonsflóa
brautin verður fullger innan fárra ára
og þess vegna óhætt að taka undir með
Dunning, er hann tekur orð Greeley’s
gamla sér í munn, með því að breyta átt-
inni einni, og segir: ‘‘Go north young
man”.
Því með Hudsonsflóabrautinni eru
opnaðar dyr inn í nýtt ríki, inn í nýtt
forðabúr, sem ef til vill á eftir að fæða og
framfleyta eins mörgum manneskjum, í
og hveitiiönd sléttufylkjanna gera nú, eða í
jafnvel fleirum. Á næstu hundrað árum J
byggist hið mikia svæði milli Winnipeg I
og Athabasca vatna, vestan frá Peace |
River og austur til Hudsonsflóa (Fort 1
Churchill liggur á sama breiddarstígi og !
suðurhluti Athabasca vatns). Maðurinn I
gerir sér náttúruna undirgefna hvar sem
hann fer, með því að semja sig, alidýr
sín og matjurtir að hennar staðháttum.
aðar, 137 mílur norðaustur af Le Pas, að
snjóa hafi sem óðast verið að leysa í apríl,
þegar þriggja feta snjór og vetrarfrost
ríkti suður í Wyoming, og að vetur sé
ekki mikið tilfinnanlegri, lengri né kald-
ari þar nyrðra en hér suðurfrá um miðbik
meginlandsins.
En með allt þetta fyrir augum, og þar
að auki vitneskjuna um málmauðgi lands-
ins, skóglendur og því nær óþrjótandi
fiskigengd í fljótum og vötnum, smáum
sem stórum, um allt þetta geysisvæði, þá
er það ekki af léttúð mælt, þótt ungum,
framtakssömum atorkumönnum sé bent
til þess að beina skrefum sínum norður
áí bóginn.
* * *
Og einmitt í sambandi við fiskiveið-
arnar mætti virðast líklegt að fullnaðar-
lagning Hudsonsflóabrautarinnar út að
sjó yrði Islendingum hér efni til aivar-
legra hugleiðinga, og þá ef til vill eitthvað
á þessa leið:
Frá því að íslendingar tóku sér fyrst
bólfestu í Manitoba, hafa fiskiveiðar
verið einn meginþáttur í atvinnulífi
þeirra. Ekki er einungs mikill hluti þess
afla, er fæst hér úr stórvötnunum, dreg-
inn úr vatni og á land af höndum íslend-
inga, heldur hafa þeir einnig sótt fiski-
veiðar norðvestur í Saskatchewan og
norður um Norðurbyggðir, þar sem að
hefir mátt komast. Almannarómur er
það, að jafnröska fiskimenn geti tæplega
hér um slóðir.
Mikið af þessum afla er fyrir aðra á
land dregið. Nokkuð margir gera þó út
sjálfir,, að minnsta kosti nokkurn tíma
ársins. I£n fáir svo um muni. Samtök
hafa engin verið á milli þeirra, hvorki um
veiði né — það sem verra er — afurða-
sölu.
Skyldi nú svo vera, sem almennt er
talið víst og allar líkur benda til, að Hud-
sonsflóinn, er öngli hefir aldrei verið rennt
í, sé fullur af fiski, þá er það víst, að
kappsamlega verður að því unnið að
koma honum í gjaldgenga vöru. Til þess
verða notaðir togarar, sé hægt að koma
þeim við, sem tæplega er ástæða til að
efa. Væri nú veruleg framtakssemi og
samvinmiskilningur meðal íslendinga hér,
þá myndu þeir neyta þeirrar aðstöðu, er
fiskiveiðakunnátta þeirra hér, og frænd-
semi og sameiginleg tunga við Austur-
íslendinga, duglegustu togarafiskimenn í
heiminum, gefur þeim, og mynda með sér
féiagsskap, er tæki í sínar hendur fiski-
öflun við Hudsonsflóann og fiskisöluna
um leið. Að heiman mætti þá fá fáa
menn valda til þess að kenna fiskimönn-
um hér alla togaravinnu. Lendinghrstöð
fyrir veiðarnar yrði þá náttúrlega við
brautarenda, og aðalsölustöð .distribution
center) t. d. hér í Winnipeg, ef ekki
reyndist hentugra annarstaðar.
Vitanlega ættu samtök í þessa átt að
vera hugsanleg, án þess að allt væri bund
ið við Hudsonsflóaveiðarnar. En braut-
arlagningin og hafnargerðin ættu að vera
ný hvöt til íslenzkrar félagsmyndunar, og
ekki síður fyrir það, að nú opnast Vegur
að nýjum fiskimiðum í vötnum og ám,
sem að þessu hafa verið óaðgengileg, en
full eru af vatnafiski og styrju.
Nógir munu verða til þess að gangast
fyrir veiðiskap á þessum stöðvum, þótt
íslendingar gefi því ekki gaum. En
skemtilegra væri fyrir þá, að vera hús-
bændur, heldur en að ganga sífellt á máJa
hjá öðrum, er ekki ættu nauðsynlega að
þurfa að vaxa þeim yfir höfuð.
|
Islands minni.
Flutt af Páli Bjarnarsyni 7. ág. 192?.
í Seattle, Wash.
kunnugt er. Hún man líka þá óblíðu
tíma er slitu samband hennar við dætur-
byggðirnar og hversu síðan lævís eldur
Skrælingja læddist um byggðirnar og
lagði þær í kalda kol. Þetta man hún,
og því kvíðir hún, að enn kunni svo að
fara, að hún verði viðskila börn sín.
Þegar vér minnumst Islands, held eg
oss gott að hafa hugstæðan þenna kvíð-
boga hinnar íslenzku þjóðar, og láta hann
glæða löngun vora til að geyma oss ís-
lenzka og brýna vilja vorn til að halda
við ættarbandinu við móðureyju vora.
Ekki svo að skilja að oss standi nokkur
vá fyrir dyrum af eldi Skrælingja. Það er
ólíkt því, en allt að einu þurfum vér á
árvekni að halda til þess að varðveita oss
og halda við ættarbandinu óbrjáluðu. —
Lífskjörum vorum er svo háttað, eins
og allir vita, að vér verðum að hrærast í
vafurloga hinnar brezku siðmenningar og
tungu, og ekki nóg með það, heldur verð-
um vér að temja oss að ríða þann vafur-
loga svo snæfurlega og þrautlaust, sem
mest vér megum; en af því rís oss sú
hætta, að vor eigin tunga fyrnist oss og
börnum vorum, því hrísi vex og háu grasi
vegr er vætkútreðr.
Við þessari hættu er að sjá. Því fyrnist
oss tungan, þá týnum vér innræti voru,
þá glötum vér sálu vorri. Tungan er
mannsins sál. Hún er opinberun vors
innra mahns; af máli skal manninn
þekkja, segir spakmæli vort eitt með
fyllsta rétti. Enginn ímyndi sér að tung
an sé ekki nema hljóðbylgjur raddbanda
vorra. Hún er annað og meira en hljóm-
ar og klingjandi bjalla. Hún ítaugar heila
vorn og kerfi og vekur og leysir úr þeim
þær tilfinningar, hugsanir og jafnvel at-
hafnir, er út frá oss ganga. Fyrir henn-
ar kraft þekkjum vér íslenzka fegurð, ís-
lenzkan hugsunarhátt, ísl. gott og illt;
í stuttu máli, allt vort innræti stafar frá
henni. Frá henni stafar það, að vér ber
um íslendinginn utan á oss. Hún skólar
oss í mót feðra vorra og innræti þeirra,
og alla þá færni, sem Islendingar hafa
sýnt af sér til að laga sig eftir breyttum
Iffskjörum og breyttu umhverfi hér í álfu.
eiga þeir að þakka hinni lipru og látlaust
sveigjanlegu tungu sinni, sem engan jafna
á sér meðal tungnanna, nema gríska sé.
Ef tungan fer að forgörðum fyrir oss
eða börnum vorum, þá fer innræti vort
eða þeirra að forgörðum með henni, og
þar með sú lægni, sern því er eiginlegt,
að laga sig að umhverfum, hverjum sem
eru.
tobafylki, sem hlýtur að gefa eigin vild. Það er ekki fyr eu
sjálfsvarðveizlu íslendinga vind | á síðari tímum, sem það hefir
í seglin, því meir sem stundir | gengið upp fyrir mönnum, að-
líða fram. Loks stöndum vér | þessir forystumenn hafa heldur
heldur ekki lakar, ef litið er tjj ekki verið annað en verSfæri
Auðvitai^ru enn fjölmargir, er engan i
trúnað leggja á það að þetta sé mögu-
legt. Vér höfum hitt jfyrir fjölmarga
greinda menn, eftir því sem gerist, sem
hafa lesið bækur Vilhjálms. Stefánssonar,
efa ekki orð'hans um blómprýddar og
snjóiausar graslendur, jafnvel norður á
Banks óg Victoríu eyjum, né frásagnir
hans um gróðurmagn sumarsins í norð-
urbyggðum, en sem þó aldrei virðast til
fulls geta áttað sig á því, þegar þeir eru
búnir að'loka bókinni, að þetta sé raun-
veruleiki, eins í sumar og í fyrra, en
ekki æfintýri. Menn verða enn hissa bér
í Winnipeg, þegar þeim er sagt að hafra-
gras sé 3 4 feta hátt í byrjun ágústmán-
j Háttvirti forseti,
og háttvirta samkoma!
'Eg hefi tekið að mér að túlka íslands
minni fyrir.yður.
ísland árnar tírs og tíma öilum sínum
erlendu börnum, hvar sem þau fara eða
ferðast um í heiminum; en sérstaklega
er FjalJkonunni ihughaldið um byggðir
Þær, er hér vestan hafs hafa breiðst út
fra henni, því að þeim sópar mest og þar
a hun eftir mestu að sjá. Því fylgir hún
lífskjorum og viðgangi þeirra með inni-
legn þátttoku og hugheilum velfarnaðar-
oskum og þó fullum kvfða, — fullum
kv!ða, segi eg. Því Fjallkonan er vitur
og sogufroð, og man sín börn. Hún man
þa tima, er börn hennar þyrptust frá
henm í storum hópum, til að stofna hin-
ar fyrstu hvítra manna byggðir í þessum
*eimi: Því hennar var fundur hins
• yja Heims, og hennar voru hinar fyrstu
hvitra manna byggðir í honum, svo sem
Það er einmitt þetta, sem vor innri mað
ur varar oss við og hefir kennt oss að
forðast og spyrna á móti. Því, þótt vér
séum fáir og smáir og ekki nema mjög
mjósaralegur vísir innan hinnar miklu
amerísku menningar, þá höfum vér þó
haldið iit vorum, varðveitt oss íslenzka
og haldið í hefð og heiðri ættarbandinu
við móðurland vort það sem af er—fyrir-
hafnarlaust? Engan veginn! Það hef-
ir kostað íslenzk heimili kostgæfni, sem
ekki verður til aura talin; það hefir kost-
að mikla samvinnu í félagsskap bæði inn
an kirkju og utan, og töluverð fjárfram-
lög. En með þessu móti hefir1 oss tek-
ist að geyma oss íslenzka, að mestu leyti
að minnsta kosti, í meira en hálfa öld og
eins má takast næstu 50 árin og svo koll
af kolli- Meira að segja, að sumu leyti
sýnumst vér standa betur að vígi nú en
áður. Bæði er efnahagurinn betri en
hann var með landnemunum, og svo hefir
félagsskapurinn náð meiJi festu, hyggni
og samvinnuæfni, svo sem ljóst er af
hinu mikla Þjóðræknísfélagi Islendinga
í Vesturheimi, er á fáum árum hefir
breiðst út frá hafi til hafs, og vafalaust
verður styrkt með%ngöngu hvers einasta
íslenzks heimilis í þessari álfu, eða svo
ætti það að vera, l)ví markmið félagsins
er að varðveita íslendinga, halda við ís-
lenzkri tungu og íslenzkum minningum
með oss, og hefir tekið upp þa pólitík að
styðja íslenzk heimili með fræðslu í móð-
urmálinu, að dæmi Pana f Slésri'k, Frakka
i Elsass og Pólverja í Prússlandi, þá er
þessar þjóðir þurftu að standa á verði
fyrir tungu sinni og innræti líkt og vér
Og þótt vér eigum á bak að sjá mörgum
agætismönnum, er helguðu krafta sína
hðinn tíma íslenzkri sjálfsgeymslu, þá er
vist óhætt að segja, að vér eigum í stofin-
endum Þjóðræknisfélagsins og Jeiðtogum
Þess jafnfélagslynda og forystusnjalla
menn sem fyr til að sjá sjálfsvarðveizlu-
malum vorum farborða; gott er að treysta
til þessa mönnum eins og séra Rögnvaldi
Péturssyni, séra Jónasi A. Sigurðssyni
Þeim Sigfúsi Halldórs frá Höfnum rit-
stjora og séra Ragnari E. Kvaran, og
siðast en ekki sízt séra Albert Kristjáns-
sym, er aðallega kom til leiðar fyrir hönd
Þjoðræknisfélagsins upptöku íslenzkrar
ungu á kennsluskrá æðri skóla í Mani-
bókmennta vorra hér vestan
hafs. Enga hnignun eða aft-
urför er á máli þeirra að merkja.
Skáldin vor hér vestra taka jafn
snjalla spretti úr ísienzkri tungu
og gera skáldin heima. Eg tala
nú ekki um skáldið vort Ste-
phan G. Stephansson, er svo
lengi hefir slegið oss rammís-
lenzka slægi á hörpu sinni, held
ur á eg við hin lipru og tilfinn-
ingaríku ljóð, er oss hafa á
seinni árum hljómað oss frá
strengjum þeirra Jóns Runólfs-
sonar, séra Jónafear A. Sigurðs-
sonar og frú Jakobínu Johnson.
og nýjum gróðri eigum vér að
fagna í sagnaritan Thórstínu
Jackson, er vonandi auðnast að
taka yfir landnámsbyggðirnar
hér vestra.
Þegar vér þá minnumst Is-
lands á þessari þjóðminningar-
hátíð, þá látum oss og minnast
þessara hluta, að vér höfum
töglin og hagldirnar, þótt ramm
drægt sé, til þess að halda á-
fram að vera íslendingar í þess-
ari álfu og sýnum í verkinu að
vér viljum vera það, með því
að þyrpast að íslenzkum þjóð-
ræknissamtökum og styðja þau
hinna íbúandi afla mannkyns-
ins, sem hafa streymt fram eins
og haföldur eða stríður ár-
straumur. Líf þjóðanna hefir
leitað að framrás hvar sem tæki
færi hefir verið til, og farið að
því leyti alveg eins að, eins og
lækurinn eða áin, sem ryðst þar
fram sem mótstaðan er minnst.
Og gnýr mannkynssögúnnar
hefir verið óumræðilegur. Sá
skilningur er nokkuð ofarlega í
ýmsum, að mannkynsferillinn
hafi verið sífelld framför. Hver
kynslóðin lært af þeim, sem á
undan fór. Ekkert er fjær
sanni. Kynslóðirnar hafa mjög
lítið lært af fyrirrennurum sín-
um í þeim efnum, er horfði tií
þess að gera þroska þeirra meiri.
Kynslóð eftir kynslóð hefir
gert sömu yfirsjónirnar, sem
margbúið var að gera áður. Þær
hafa kastað sér út í voðann, er
margbúið var að reyna að
horfði til ófarsældar og lán-
tjóns. Hver menningin eftir
aðra hefir kollsiglt sig,a f því aS
hún stefndi hugsunarlaust út f
það, sem bar dauðann og dóm-
inn í fangi sínu. Og í dag er
það margra manna mál, að
með fylgi og fé, og klífum svo ein alvariegustu tímamót vorrar
hinn torsótta veg íslenzkrar j menningar standi nú yfir, og að
sjálfsgeymslu með tvíefldum á- j það séu þau, sem úr því skeri,
huga og öruggu trúnaðartrausti,! hvort forsjónin verði að byrja
að með því sjáum vér oss og j á enn einni nýrri tilraun til þess
börnum vorum bezt borgið. Gá- j að láta mennina læra byrjunar-
um þess, að íslenzkt innræti er, fótmál lífsins.
lagið, svo lagið, að þótt vér
lítum til annara þjóða, sjáum
Það verður ekki sagt að veru-
legur gnýr hafi staðið um þetta
auuaia jjjuua., sjaum icgui gnyi iian staoio um petta.
vér ekki að þeim sé lægnara j land og þessa þjóð, sem nú'horf
léð, og kostgæfum að halda við
tungu vorri, og þar með inn-
rætinu, sem tungan skapar. t
verkinu minnumst vér íslands
bezt með því og stálsettan vilja
til þessa Iátum vér hljóma í
sameiginlegri ósk vorri: Lifi
ísland!
Minni Canada.
Flutt að Hnausum 1. ág. 1927.
Frá því að eg tók fyrst að
hugsa um það merkisár, sem
gengur yfir Canada—júbfílár-
ið mikla — þá hafa sérstök orð
úr bók, sem eg er nokkuð kunn-
ugur — bók Jesajasar spámanns
— sótt á huga minn. Þau eru
á þessa ieið: “Heyr gný margra
jjjóða — þær. gnýja sem gnýr
bafsins; heyr gný þjóðflokk-
anna — þeir dynja eins og dyn-
ur mikilla vatnsfalla.”
Það er óvenjulegur hljómur
og hrynjandi í þessum orðum
skáldspámannsins forna. Og
það er meira en hljómur og
hrynjandi. Maður finnur til
þess að spámaðurinn hefir í
raun og veru séð þjóðirnar fyrir
sér á þenna hátt. Hans eigin
þjóð hafði gengið í gegnum
margskonar hörmungar af völd
um annara þjóða. Hún hafði
verið þjóða minnst og vesælust
um langt skeið.
Nágrannarnir
höfðu farið fjárplógi um land- _ . _________,
jð, rakað til sín öllu, sem nokk- j hefir verið á jörðu, einmitt um
urn veginn var unnt að reita af! Það leyti, sem góðir og vitrir
ir til baka yfir fyrsta verulega
áfangann á skeiði sínu. Og þó
hefir hann verið nokkur. Hér
hefir orðið árekstur, ekki ein-
ungis milli hinna áknýjandi kyn
þátta, sem hér vildu taka sér
bóifestu, og frumþjóðarinnar.
sem fyrir var, heldur og millf
þeirra innbyrðis sem á sóttu.
Sú barátta var oft æfintýraleg
og heit. En á tiltölulega stutt-
um tíma hefir svo skipast, að
afkomendur þeirra manna. sem
þá áttu í baráttu, háfa litið f
fullri sátt hvor til annars. Eg
veit ekki hvort nokkurstaðar
annarsiaðar á hnettinum hefir
tekist öllu giftusamlegar að
sætta yfirunna kynkvísl við orð
inn hlut, heldur en tekist hefir
með Frakkana í Canada. Og
þessi sextíu ára sambandstími
hefir áreiðanlega þurkað alla
óvild út, þótt enn sé vafalaust
nokkur munur á viðhorfinu f
ýmsum málum. Ef til vill er
Þetta ekki ómerkasti hlutinn f
þeirri giftusamlegu sögu, sem
þessi þjóð á enn að baki sér.
Ómurinn af þessum forna
gný er nú dáinn út. En ómur-
inn af hinum síðari skelfingum,
sem þetta land sogaðist inn í,
er ekki með öllu dáinn út. O?
ekkert sýnir betur, hve lítið vald
mennirnir hafa yfir lífi sínu,
heldur en að svo að segja öll-
um menningarþjóðum skyldí
vera þeytt saman í hinn voða-
legapta hiidarleik, sem háður
henni, og þá jafnframt sleppt
lausum öllum fýsnum sínum til
menn voru að komast á þá trú,
að heimsstríð kæmi aldrei fyrir
grimmdar og manndrápa og|aftur — heiminum hefði farið
kvala. En þar sem aðrir sáu | svo mikið fram, að mö(rtnum
grimma og óvinveitta konunga | S®ti- ekki komið slíkt til hugar.
og herská illmenni sem þeir von ! Aldrei hefir það komið átakan-
að drottinn mundi uppræta leSai* h ljós, að dynur þjóðflokk
af Jörðinni, þar sá spámaðurinn
óviðráðanlegan straum, eins og
Þungt vatnsfall, eins og öldur
hafsins, sem ekki tjáði að saka
eða áfellast.
Mér finnst mikið til um þessi
orð. Þau eru sannarlega' inn-
blásin af óvenjulegum anda
skilnings og speki. Og þetta
er því furðulegra sem eg held
að fullyrða megi, að vitmönnum
og heimspekingum þjóðanna
hafi ekki orðið þetta ljóst fyr en
nú á síðustu mannsöldrum. _
Mannkynssagan hefir lengst af
verið lesin og skrifuð sem saga
einstakra könunga og fyrirliða
sem hafi leitt þjóðirnar eftir
aniW er sem dynur mikilla vatns
falla. Það var sem stíflu væri
hleypt úr vatnsgarði — foss-
inn féll fram af brúninni með
því afli og þeirri ákefð, sem
ekki var menjisk í eðli sínu,
heldur sem náttúrulögmál, iem
mennirnir höfðu misst stjórn á.
Straumarnir skullu saman úr
öllum áttum og sameinuðust í
ginnungagapi hörmunganna.
Canada er nú óðum að lækna
þau sárin. Eftir nokkur ár er
ekkert eftir nema endurminn-
ingin ein. Og eftir verður það
eitt gagn. ef þjóðinni mætti
auðnast að nota þær endurminn
ingar til þess að festa í huga