Heimskringla - 18.06.1941, Qupperneq 3

WINNIPEG, 18. JÚNl 1941
HEIMSKRINGLA
3. SÍÐA
þ. e. a. s. á lagalegan hátt og
samkvæmt stjórnarskrá lands-
ins. Það má segja um C. C. F.
flokksmennina að þeir séu hin-
ir friðsömustu byltingamenn
er þekkjast, og Major John
Coldwell myndi aldrei stjórna
blóðþyrstum uppreisnarmönn-
um í áhlaupi.
Þrátt fyrir hinar miklu fram-
farahugmyndir hans á þjóðfé-
lags og hagfræðisskipulaginu,
þá styðjast skoðanir hans
nokkuð við eldri erfðakenning-
ar. Hann er Englendingur, al-
inn upp við íhaldsskoðanir.
Persónuleiki hans hefir mót-
ast af uppfræðslu og lífsskoð-
unum Exeter háskólans,-og þó
að með aldrinum að lífsskoð-
anir hans og viðhorf hafi tekið
miklum breytingum, þá reisir
hann engar skýjaborgir, en
stendur föstum fótum á hinu
raunverulega leiksviði lífsins,
og nýtur nú sem sambands-
þingmaður fyrir sléttukjör-
dæmið Rosetown-Biggar eins
mikillar persónulegrar virðing-
ar og trausts eins og nokkur
hinna hæfustu þingmanna.
Gamlir stjórnmálamenn hafa
það að segja um hann, að hann
sé eins hygginn og áhrifamik-
ill stjórnmálamaður eins og
flokkur hans sé enn sem komið
er áhrifalítill, að þessi fyrver-
andi skólakennari frá Saskat-
chewan, og núverandi foringi
C. C. F. flokksins sé eins snjall
og rökfimur kappræðandi eins
og nokkur þingmaður í sam-
bandsþinginu. Hann er skoð-
aður sem stjórnmálagarpur-
inn, í fylkingar broddi hóps af
lítt reyndum hugsjónamönn-
um,* * og er hann áreiðanlega
miklu hættulegri andstæðing-
ur hinum eldri stjórnmála-
flokkum, en fyrirrennari hans
James S. Woodsworth. Mr.
Coldwell yrði aldrei ánægður
með að vera einn á sýningar-
sviðinu eins og Henri Bour-
assa, þjóðernissinninn frá Que-
bac, sem um 10 ára skeið stóð
einn síns liðs í sambandsþing-
inu. Mr. Coldwell vill vera
flokksforingi og nái hann ein-
hverntíma nokkurri stjórnmála
viðui’kenningu, þá vill hann
njóta siíkrar verðskuldunar1
með sterkum flokk að baki
sér. Mr. Coldwell hefir valið
sér C. C. F. flokkinn og stjórn-
málastefnu hans, og framtíð
Mr. Coldwell er að miklu leyti j
háð áhrifum og útbreiðslu
flokksins, og framtíð flokksins
er engu síður háð forýstu Mr.
Coldwells.
C. C. F^flokkurinn var stofn-
aður árið 1932, á erfiðleika
timabili í landinu, þegar R. B.
Bennett og íhaldsflokkur hans
voru við völd, og framtíðar-j
horfur fyrir frjálslynda flokk-(
inn og framsóknarflokkinn ^
voru óvænlegar. Krepputíma-
bil um allan heim virtist því
gefa góðar vonir um stofnun, j
vöxt og viðgang stjórnmála-
BURMA HERMENN
Maðurinn sem á mynd þessari er að tala við flugmann, er frá Burma og nafn
hans er þýtt “Sacrificial Hawk”. Hann er vélfræðingur. Sá sem í flugvélinni er, er
foringi Burma flugsveitarinnar. Hann hefir skotið niður 27 þýzk flugför.
flokks með nýtt umbóta hag-^
fræðiskipulag á stefnuskrá
sinni, en þegar að næstu kosn-
ingum kom, þá var það frjáls-
lyndi flokkurinn sem tók við
völdum af íhaldsflokknum, en
C. C, F. flokkurinn náði aðeins
örfálum þingsætum.
En kreppan er nú aðeins
smáræði í samanburði við
yfirstandandi stríð. Á átta ár- j
um tók C. C. F. flokkurinn hæg-
fara framförum.
Nú á minna en tveim árum
síðan stríðið hófst, er það al-
menn skoðun flokksmanna
hans, að honum hafi aukist
mikið stjórnmálalegt fylgi. —
Margar orsakir liggja þar til
grundvallar: Vantraust og
myrkvi sá er féll á Chamber-
lain stjórnina á Bretlandi. —
* Það má geta þess, að í
C. C. F. flokknum eru margir
ungir sem eldri mentamenn, j
ágætum hæfileikum búnir, þó
að þeir hinir yngri hafi enn
eigi stjórnmálareynslu að baki
sér.
Aukið traust til verkalýðsþing-
manna og þátttaka þeirra í
brezka stjórnarráðinu, hin ná-
lega daglegu útvarpserindi
manna eins og J. B. Priestleys,
sem tala ákveðið um nýtt
skipulag og hagfræðilegann
jöfnuð, sem kæmist á að stríð-
inu loknu.
Þetta alt hefir aukið og
styrkt fylgi og skilning á
stefnuskrá C. C. F. flokksins.
Það er einnig almenn skoðun
nú, að lýðræði og auðvald sé að
skilja leiðir og að nýtt skipu-
lag sé í vændum.
Hinir einu stjórnmálaflokk-
ar í Canada er hafa nýtt skipu-
lag á stefnuskrá sinni eru C.
C. F. flokkurinn og “Social
Credit” sinnar, ásamt sam-
bandsmönnum þeirra, Herridge
og skoðanabræðrum hans. —
Sem afleiðing af þessu er gert
ráð fyrir nýrri stjórnmála af-
stöðu. Það sem C. C. F. menn
nefna íhaldsflokkinn, er verði
skipaður hinum íhaldssamari
þingmönnum úr bæði frjáls-
lynda flokknum og íhalds-
flokknum. Aftur á móti þeir
hinir frjálslyndari framsókn-
armenn úr báðum flokkum
munu segja sig úr lögum við
hina og þá sé C. C. F. flokkur-
inh eini stjórnmálaflokkurinn,
er þeir geti sameinast. Fyrir
því gera C. C. F. menn sér von
um að verða næsti opinberi
andstæðingaflokkur í þinginu,
og þakka þeir það íhalds-
flokknum, sem hafi þegar fall-
ið í almennjngsáliti og hrörnað
stórlega meðan leiðsögn Dr.
Manion naut við, og jafnframt
vegna hagfræðisskoðana öld-
ungaráðsmanns Arthur Meigh-
ens.
Þetta eru nú ef til vill persónu-
legar óskir og skoðanir stjórn-
málaleiðtogans frá sléttufylkj-
unum, en þær eru á nægilega
skynsamlegum rökum bygðar
til að gefa gaum að brautryðj-
endum þessa umbótaflokks,
mönnum og konum, og hvað
þeir myndu gera, ef þeir næðu
völdum. Stofnandi C. C. F.
flokksins er Mr. James S.
Woodsworth í Winnipeg, en
hann hefir nú sakir vanheilsu
eigi getað sint stjórnmálum í
nálega heilt ár, en er nú svo að
segja orðinn átrúnaðargoð
ýmsra manna. Enginn rétt-
sýnn maður myndi efast um
hinar einlægu skoðanir Mr.
Woodsworths. Hann hafði
bjargfasta trú á alþýðunni, svo
sterka, að hann sagði upp góðri
stjórnarstöðu og vann með öðr-
um verkamönnum á hafnar-
bryggjum Vancouver-borgar.
Hann er hatursmaður striðs.
Allur stjórnmálaferill hans hef-
ir verið í andstöðu við þær
skoðanir hans, að hann vildi
Vinarminning
um
MUNDA FRA GRUND
Óðum fækka fornir vinir mínir
f jölga sár um leið og vinur deyr.
Missirinn mér auðu sætin sýnir
sem eg veit að fyllast aldrei meir.
Þin eg minnast vil í litlu ljóði
lítið þó að verði sagt um þig,
þér eg ávalt þakka vinur góði
þína trygð og gæðin öll við mig.
Þú varst Mundi, góður glaður drengur
góður orðstír um það vitni ber.
Nú er okkar samferð leyfð ei lengur
líf og friður guðs sé æ með þér.
Vinur.
eigi berjast fyrir þær. Og hann
fór í raunveruleika í fangelsi
fyrir afstöðu sína í verkfallinu
í Winnipég árið 1921.
Vegna manngildis hans og
yfirburða og virðingarsætis
þess er hann skipar í stjórn-
málasögu Canada og vegna á-
hrifa hans í áhugamálum C. C.
F. flokksins og hins almenna
trausts er hann naut, þá er ef
til vill vel farið, að hann, sakir
vanheilsu, varð að hverfa af
starfsviðinu skömmu eftir byrj-
un þessa stríðs. Hann hefði
aldrei verið skilinn af fjölda
Canadamanna, jafnvel eigi af
sínum eigin flokksbræðrum. —
Það er eitt„ sem hann auk per-
sónuleika síns og einlægni
sinnar hefir skilið eftir hjá C.
C. F. flokknum. Hann hefir
gefið honum meginatriði
stjórnmálaskoðana sinna í
einni setningu: “Einhverntíma
hlýtur samvinna til almenn-
ingsheilla að koma í staðinn
fyrir samkepni til einstaklings
ágóða.” Eins lengi og Mr.
Woodsworth lifir, verður hann
hinn sjálfkjörni leiðtogi flokks-
ins. En öll starfsemin hefir
fallið á herðar Mr. Coldwells.
Hann er eigi í öllum atriðum
algerlega sammála fyrri for-
ingja sínum, en það er engum
efa undirorpið, að hann er á-
kveðinn merkisberi framtíðar-
vona, stefna og skoðana flokks-
ins og að hann er vel fær um
að útbreiða þær, færari en
nokkur annar maður í Canada.
Til þess að ganga í allan sann-
leika um C. C. F. flokkinn, þá
fór eg beina leið til Mr. Cold-
wells. Hann sagði nákvæm-
lega hlað flokkurinn vildi gera,
og hvaða líkur væri til að
hann gæti komið því í fram-
kvæmd. Eg held, að af öllum
þeim heimsóknum, sem eg hefi
átt i Ottawa, þá hafi heimsókn-
in til hans verið ein af hinum
allra ánægjulegustu er eg hefi
haft þar. Eg heimsótti hann
snemma á þessu þingtímabili.
I þingsalnum er hann snjall og
sannfærandi ræðugarpur.
Við skrifborðið heima hjá
sér er hann aðlaðandi í viðræð-
um. Hann er svo heppinn að
hafa þann hæfileika sem
marga skoðanabræður hans
skortir, að geta útskýrt stefnu-
skrá C. C. F. flokksins með
hugsunarfræðislegri röksemi.
Framh.
DAUÐIR MENN STARFA
Fyrir 10 eða 12 árum flutti
William Seabrook heiminum
þá undraverðu og ótrúlegu
fregn, að dauðir menn voru
lífgaðir við á Suðurhafseyjun-
um. Flestir hugðu að þessi
sögn væri aðeins hugarburður
fregnritans og hirtu svo ekki
frekar um hana; en menn og
konur sem þekkja eyjarnar í
Caribeiska hafinu og Mið-Ame-
ríku, vita að hún hefir meira
við að styðjast, því þau hafa
séð þessa ^lifandi-dauðu með
sínum eigin augum.
Seabrook sagði að nokkrir
jarðyrkjumenn á Haiti létu
vinna, á sykurekrum sínum,
menn sem hefði verið dauðir og
grafnir, dregnir upp úr gröf-
inni, gæddir einskonar lífi,
viljalausu, og síðan settir til
að starfa á ökrunum. Að þess-
ir “mekanisku” menn byggju
ekki í sömu híbýlum sem aðrir
jarðyrkjumenn; að þeir töluðu
ekki eitt orð, litu aldrei á
mann, borðuðu engan rétt sem
kjöt eða salt væri í, en þeir
hlýddu húsbændum sínum og
ynnu fyrir þá árið út og árið
inn, án þess að krefjast nokk-
urra launa. Þetta reu “zom-
bis” — sálarlaus lík, sem tekin
eru upp úr görfunum og lífg-
uð við, svo að þau ganga,
hreyfa sig og starfa eins og
þau væru lifandi. Útskýringin
á þessu ótrúlega fyrirbrigði
er þannig: Mið-Amerika er
fræg fyrir vissar tegundir af
John S. Brooks Limited
. DUNVILLE, Ontario, Canada
MANUFACTURERS OF GILL NETTING
Okkar net eru búin til úr beztu tegund af hör tvinna
|! og “Sea Island Cotton” ;!
Þér megið treysta bœði vörugœðum og verði
Allar pantanir fljótt og ábyggilega afgreiddar. !;
Captain M. R. Janes, Leland Hotel, Winnipeg
Umboðsmaður fyrir Manitoba, Saskatchewan og Alberta
eitri sem er í Cactus-jurtinni,
og er hægt að brugga úr henni
drykki sem hafa allra-ein-
kennilegustu áhrif á líkams-
byggingu manna. Innbúar
þeirra landa hafa, öldum sam-
an, þekt eina slíka blöndu;
hver sem hana drekkur, verð-
ur sem hlýðinn þræll, vits-
munalaus og viljalaus.
Ef þetta eitur er sett í fæðu
manns, þá deyr hann innan
fárra klukkutíma. Allir lækn-
ar myndu gefa þann úrskurð
að hann væri dauður. Jafnvel
þegar yfirvöldunum þótti
dauðsfallið grunsamlegt og
létu gera líkskoðun til að
ganga úr skugga um orsökina,
varð aldrei fundið neitt eitur í
blóðinu, svo þau neyddust til
að úrskurða að hjartabilun
hefði orðið hinum dána að
bana, og síðan að láta jarða
hann. Væri hann svo látinn
liggja í gröfinni hlyti hann að
deyja til fulls á þriðja eða
fjórða degi og þá fara að rotna;
en væri hann grafinn upp innan
tuttugu og fjögurra klukku-
stunda varð hann “zombi”,
nefnilega þræll einhvers.
Af þessari ástæðu létu ætt-
ingjar hvers dáins manns á
Haiti halda vörð um gröf hans,
svo þeir væru vissir um að
hann yrði ekki grafinn upp;
einkanlega ef dauðann ber að
höndum méð óvenjulegum at-
vikum. Þeir hlaða haug úr
stórum steinum á gröfinni og
halda óslitinn vörð um hana í
fjóra daga og fjórar nætur. Og
enn í dag eru flestir grafreitir
á eynni bygðir nálægt alfara-
vegum, þar sem vel sést inn í
þá.
En ef þeim sem gáfu manni
eitur inn lukkaðist að ná hon-
um úr gröfinni innan 24 kl.
tíma, endurlífguðu þeir hann
að hálfu leyti og annaðhvort
notuðu hann sjálfir eða seldu
einhverjum jarðyrkjumanni
hann; og vann hann þá þar
sem fullgildur verkamaður,
hlýðinn og þægur — og launa-
laus. Að þessar skepnur eru
kunnar um alt það hérað, með
þessu vissa nafni, er vottur um
tilveru þeirra; jafnvel þó
hvorki Seabrook né aðrir, sem
um þá tala hefðu séð þá. Ýms
útlend stór-félög notá þessa
“zombi”, því það er gróða-
bragð.
Þó þarf að gæta allrar var-
úðar í meðferð þeirra. Hvernig
færi t. d. ef einhverjum zombi
væri gefið salt i mat sínum,
viljandi eða óviljandi? Salt
er hið eina gagneitur móti
þessu eitri; aðeins við að
bragða það raknar maðurinn
við. Hann fer þá aftur að geta
hugsað; þó hann aldrei eftir
það verði hæfur til að búa sam-
an með öðrum mönnum sem
jafningi þeirra. Eitt alkunn-
ugt tilfelli er vert að minnast
á: Á páskadag einn var kven-
maður nokkur á akri með
nokkra zombi og átti að lita
eftir þeim. Hana langaði ákaft
til að fara til næsta þorps og
sjá páska-skrúðgönguna; og
hún afréði að taka þessa zombi
með sér. Þegar þangað kom
lét hún þá setjast niður á
markaðsplássinu; horfðu þeir
á skrúðgönguna ósjáándi, hlut-
tekningarlausum augum. En
Þér sem notið—
TIMBUR
KAUPIÐ AF
THE
Empire Sash & Door
CO.. LTD.
Birgðir: Henry Ave. East
Sími 95 551—95 552
Skrifstofa:
Henry og Argyle
VERÐ - GÆÐI - ANÆGJA
vegna hins almenna hátíða-
halds, keypti hún nokkrar
sykurkökur handa þeim; þó
rannsakaði hún fyrst, að ekk-
ert salt væri í þeim. En henni
sást þó yfir eitt. Pistacio-
hnetunni, sem var ofan á hverri
köku, hafði verið dýft í salt. —
Óðara en zombi-arnir höfðu
étið kökurnar stóðu þeir upp
og labbaði þá hver til síns
heima-þorps, í margra mílna
fjarlægð. Endinn á þeirri
sögu er aðeins gefin í
skyn. . . . Ættingjar þeirra,
sem hugðu þá dána fyrir mörg-
um árum, annaðhvort tóku
þeim fegins hendi, eða fóru
undan óttaslegnir. Sama eðlis-
hvötin sem vísaði þeim veg til
sinna fyrri heimkynna, dróg þá
svo aftur til næsta dvalarstað-
að, grafa sinna. Þeir fundu svo
grafreitinn og grófu sig þar
niður.
Þessi frásögn Seabrooks
vakti mikla athygli um allan
heim; og hafði sterk áhrif til að
afnema þetta mannúðarlausa
atferli. Og sökum hinna
ströngu ráðstafana sem Haiti-
stjórnin hefir gert, er þessi sví-
virðing á dauðum mönnum nú
algerlega lögð niður. Það eru
engir zombis til nú á dögum.
—Þýtt. B. Þ.
Spjátrungur kom inn í rak-
arastofu og hafði lítinn hund
meðferðis.
— Klippið þér hunda hérna?
spurði hann og ætlaði að vera
skemtilegur á kostnað rakar-
ans.
En rakarinn svaraði:
— Já, gerið svo vel að fá
yður sæti!
* * *
— Þekkir þú ungfrú Hólm?
— Ójá, hana hefi eg þekt í
mörg ár. Við vorum meira að
segja jafnaldrar, þegar við vor-
um börn!
Landnómssögu Islendinga
í Vesturheimi
má panta hjá Sveini Pálma-
syni að 654 Banning St., Dr. S.
J. Jóhannessyni að 806 Broad-
way, Winnipeg og Björnson’s
Book Store and Bindery, 702
Sargent Ave., Winnipeg.