Heimskringla - 11.04.1945, Side 1

We recommend íor
Your approval our
"BUTTER-NUT
LOAF
//
CANADA BREAD CO. LTD.
Winnipeg Phone 37 144
Frank Hannibal, Mgr.
vVe recommend tor
your approval our
//
BUTTER-NUT
LOAF"
CANADA BREAD CO. LTD.
Winnipeg Phone 37 144
Frank Hannibal, Mgr.
LIX. ÁRGANGUR
WINNIPEG, MIÐVIKUDAGINN, 11. APRÍL 1945
NÚMER 28
FRETTAYFIRLIT OG UMSAGNIR
Síðustu stríðsfréttir
Að þjóðverjum er nú svo farið
sð kreppa, að vörn þeirra virð-
ist hvergi skipulögð. Enda hafa
hershöfðingjar þeirra svo hundr-
uðum skiftir flúið af hólmi, aðal-
iega vegna hættunnar á að verða
handteknir, en að því er Þjóð-
Verjar segja, til að safna liði til
Varnar uppi í Bavaríu-f jöllunum.
^að var sagt fyrir löngu síðan
að Hitler hiefði látið af herstjórn
°g falið hernum hana. En hafi
svo verið, hefir hann hrifsað
þessi völd aftur úr höndum her-
foringja sinna. Hann hefir aftur
tekið við herstjórn af því að hon-
Ulu kvað þykja herforingjarnir
ekki nógu áhrifamiklir til að
herða á þjóðinni að verjast fram
1 rauðan daúða.
Rússar eru nú að hertaka Vín-
arborg, hafa hana hálfa eða
ttieira á sínu valdi. En Rauði
herinn hleldur áfram að taka
tand umhverfis borgina bæði að
norðaustan og vestan og herinn
vestan Vínarborgar, tók í gær
strikið til Munich.
Norður af Vín, er aðeins sagt
16 mílna op milli rússneska her-
hðsins fyrir Þjóðverja í borg-
lnni að komast burtu; er sagt að
skamt sé að bíða þess að sú leið
verði lokuð.
Þá er sagt ,að her Rússa austur
^f íterlín, sé að hefja á ný sókn
til Berlínar. Þeir fá nú lið til
Þess frá Köningsberg, því sú
borg ,er fallin Rússum í hendur.
Á vesturvígstöðvum landsins
Sengur og mikið á. Fyrsti her
^anada er að brjótast meðfram
Lms ánni norður að hafi, á að-
eins eftir 15 mílur til Emden og
iokast með því inni um 80,000
býzkir hermann vestur í Hol-
iand.
Annar her Breta er aðeins 50
^nílur sagður fráHamborg. Norð-
Ur Þýzkaland er því á heljar-
^armi.
Fyrsti bandaríski herinn er
kominn fram hjá Nordhausen,
Sem er 115 mílur frá Berlín.
Forseti AVinnipeg-deildar
Hljómleikafélags Manitoba
Frú B. Violet Isfeld
Þriðji bandaríski herinn er
^ominn til Rodach í Bavaríu.
Sjöundi bandaríski herinn, er
4 mílur frá Schweinfurt.
Níundi her Bandaríkjanna er
kominn austur fyrir Hannover
°g er 120 mílur vestur af Berlín
Fyrsti her Frakka er við Stutt-
§art, sem er nokkurnveginn
íafnlangt frá Munich og Vínar-
•borg er
Þannig er Þýzkaland nú inni-
lekað.
í Berlín er sagt að sé flokkur
Þjóðverja, sem er að undirbúa
uPpreist gegn Hitler. Blöð eru
að spretta upp á laun í mörgum
^ergum, sem krefjast friðar og
a® Hitler sé rekinn; hann hafi
^yrjað stríðið. Hann sé ábyrgð-
arfullur fyrir því hvernig kom-
111 sé. Þetta gagnslausa stríð
Verði þreytt í blindni svo lengi
Sem hann sé við völd.
(í morgun tilkynna fréttirnar,
a® Vínarborg sé fallin).
nokkru hærra en áður. En auð-
vitað verður ekki hendi slegið
við meiru, ef því er* að skifta.
Þöyfin kvað brýn, sem fyr.
Rússar og Japar
Molotov, utanríkismálaritari
Rússlands, tilkynti Jöpum 5.
apríl, að hlutleysissamningur
Rússa við þá, yrði ekki endur-
nýjaður.
1 tilkynningunni er Jöpum
fundið til foráttu, að hafa stutt
Þjóðverja í stríðinu á móti
Bandaþjóðunum.
Tilkynning þessi er gefin með
ársfyrirvara, eins og krafist er.
Samningurinn endar í apríl
1Q40 A íundi sem stjoirnarnefnd
_ ’ , , , , , . Hljómleikafélags Manitoba (Re
a sem yjs og , remst þy ír gjs^erecj Music Teachers Associ-
hafa vakað fyrir Kussum með .. ,, , TIT. . , ,
, _ J . , ation) helt í Winmpeg s. 1. manu-
þessu, er að grteiða gotu fundar- , , . ,
f , ’ ö . ö dag, var hm kunna hliomlistar-
íns í San Francisco. >, . , . - ,
, kona og pianokennari, fru Bjorg
En á sama tíma og þetta ger-^y^g^. isfeM kosinn forseti Win-
ist, fer Koisi-ráðuneytið í JaP* nipeg deildar Hljómlieikafélags-
an frá völdum. Heitir sá Susuki (ins { Manitoba. Hún hafði áður
og er aðmíráll, sem myndað hef- |um skeið verið Vara-forseti þess.
ir nýja stjórn. j -
ríkin munu gæta þess fyrst um
sinn. Eins verður með listaverk
og aðra dýra muni. Þjóðin sem
það var tekið frá, mun aftur
eignast það.
Fulltrúarnir frá Canada
á San Francisco-fundinn
Mr. King, forsætisráðhenra
Canada tilkynti á þingi síðast
liðinn mánudag hverjir væru
fulltrúar á San Francisco-fund-
inn frá Canada.
Fulltrúarnir eru alls 7, tveir
efridieildar þ.m., en 5 úr neðri
deild.
Nöfnin eru þessi; Mr. King,
forsætisráðherra, sem formaður
er fararinnar, dómsmálaráð-
herra St. Laurent; Senator J. H.
King, foringi efrimálstofu liber-
ala; Senator Lucien Moraud (P.
C. Quebec), Gordon Graydon,
foringi P. C. á þingi, Mrs. Cora
Casselman (L. Edmonton East),
og M. J. Coldwell, foringi C.C.F.
flokksins.
Hinn nýi stjórnari hefir verið
friðsamur maður og hefir stöð-
ugt átt í brösum við hervaldið í
Japan. Er af því dregin sú á-
lyktun, að þess verði ekki lengi
að 'bíða, að Japar fari að leita
friðar við Bandaþjóðiirnar.
Þetta er annar samningurinn,
sem Rússar hafa á stuttum tíma
felt úr gildi. Hinn var við Tyrki.
En sá er þó munur á, að Rússar
eru reiðubúnir að gera nýjan
samning við þá, en ekki Japa.
Þetta meinar nú ekki endi-
iega, að Rússar ætli sér að fara
í stríð á móti JöpuYn. Sumar
Bandaþjóðirnar gera sér eflaust
of háar vonir um það. En Jöp-
um er þetta áreiðanlega ekkert
fagnaðarefni.
Og fyrir því má gera ráð, að
Rússar láti sig í stríðslokin ein-
hverju skifta, hvað fram fer í
Kína. f
Áhrifasvæði þess er ávalt að
vaxa og á eflaust bæði í Evrópu
og Asíu eftir að færa út stakk-
inn.
miljónir 1944 og ennfremur 4.7
miljón dali á yfirstandandi ári.
Síðan í maí 1940 hefir skuldin
lækkað um 16 miljón dali. Nú
er öll skuldin talin um $119
miljónir.
Á lánum með lægri vöxtum
en á gömlum lánum greiddum,
h'efir fylkið grætt um 5 miljónir.
Til raforkuleiðslu út um sveit-
ir hafa verið lagðar til síðu 4)4
míljón dalir. Til heilbrigðis-
eftirlits hefir og fylkið lagt mik-
ið fé. Til vega hefir og nokkurt
fé verið lagt.
Landstjóri heimsækir Gimli
Frézt hefir að landstjóri Can-
ada, The Earl of Athlone og
landstjórafrúin, ætli að heim-
sækja Gimli 25. apríl.
Heimsóknin mun vera í sama
skyni gerð og heimsókn Tweeds-
munir lávarðar fyrir nokkrum
árum, að sjá þetta forna land-
nám íslendinga, sem nú hefir
herflugskóla og er um margt
ólíkt því sem var í fyrri daga,
ekki sízt hvað samgöngur að og
frá snertir. Fregn þessi barst
til Winniueg í gær og er að sinni
ekki hægt frekar frá heimsókn
hinna tignu gesta að skýra.
Burðargjald bréfa með
flugpósti til fslands
V
Það hafa svo margir spurt um
það, hvað kostaði undir bréf iweð
flugpósti til Islands, að vér telj-
um eiga við að greina frá því í
blaðinu.
Burðargjaldið er 30^ fyrir
hálfa únzu en bréf mega ekki
vera þyngri en tvaar únzur til
þess að vera send með flugpósti.
En með því að þetta flug-sam-
band er eingöngu við Bandarík-
in, verður að slenda bréfin til
einhverra í Bandaríkjunum sem
bréfsendari þekkir, eða helzt til
j New York og biðja hann að
kaupa frímerki þar. Burðar-
gjaldið er ekki til neins að senda
nema með ávísun (Post Money
Order) héðan. Þetta er dálítið
snúningasamt, en ókleift er það
ekki. *
Bandaríkjunum svarað
ENDURKOSINN
Sveinn Bjömsson forseti
Heimskringla hefir frétt, að Sveinn Björnsson forseti
íslands, sé þegar endurkosinn í forsetastöðuna, þar sem enginn
flokkanna hafi útnefnt neinn til að sækja á móti honum.
Þrír flokkarnir sögðust styðja kosningu hans, en kom-
múnistar lýstu yfir því, að þeir mundu ekki bjóða neinn fram
á móti honum. Fer forsetakjör því ekki fram í þetta skifti og
mún öllum þykja það vel til fallið og vænt um að vita forset-
ann verða sjálfkjörinn til næstu fjögra ára.
Hieimskringla árnar forsetanum fyrir hönd Vestur-ls-
lendinga heilla.
Beðiö um 95 miljón dali
Rambandsstjórnin gerir ráð
-^yrir, að Manitoba-fylki láni til
aHunda sigurlánsins 95 miljón
Hali.
^iðskiftahöldarnir eiga að sjá
Urtl 45 miljónir af því, en ein-
siakir menn um 40 miljón dali.
Liustaklingar x í Winnipeg
^erða að fara ofan í vasann eftir
/2 miljón, en út um sveitir
Verða þeir að finna 17VÓ miljón.
Þetta
Mestu af gullforða
Þýzkalands náð
Þriðji her Bandaríkjanna náði
1. laugardag salt-námu frá
Þjóðvierjum við stað þann er
Merkers heitir og er í beina linu
ekki alllangt vestur af Leipzig.
Þegar þeir fóru að kanna námu
þessa, kom í ljós að þar niður í
jörðu um 2000 fet, var steinhöll
ramger. Þegar hún hafði verið
sprengd opin, fanst þar svo mik-
ið af gulli og gersemum, að undr-
um sætir. Gullforði Þjóðverja
var þarna geymdur og mikið af
stolnum gimsteinum og gersem-
um firá öðrum þjóðum; ennfrem-
ur merkilegum málverkum og un
handritum. Gullið, sem var í
stöngum, fylti 4000 poka, er
hver vógu um 25 pund, eða sem
næst 50 tonnum alt saman. —
Hvert tonn er mletið á $1,000,000.
En þarna var auk þess mikið
af peningum frá öðrum löndum,
eða frá Bándaríkjunum einum
um 2 miljóniir dala.
Þeir sem fjársjóða þéssara
gættu, voru auðvitað handteknir.
Sögðu þeir það tvo þriðju af
öllu gulli Þjóðverja, en einn
þriðja þess væri í námu sem
Bandaríkjaherinn hefði nú þteg-
ar tekið.
Mikið af þessu gulli er stolið
frá yfirunnum löndum. Fá þær
Manitóba-þingi slitið
ler lágmarkið og er | það að líkindum aftur, en Banda-
Manitoba-þinginu var slitið s.
1. mánudag. Hafði það þá sitið 9
vikur að störfum, samið 89 lög,
mest lagabreytingar.
Kennaralaun voru hækkuð úr
700 í 1000 dali á ári, þ. e. þau
mega ekki vera minni en þetta.
Voru þingmenn glaðir að styðja
þetta mál. Annað sem þinginu
var og ánægja að samþykkja, var
ein miljón dollara gjöf boðin af
McKenzie - útsæðisfélaginu í
Brandon, þó gjöfin sé eyrna
mörkuð til eflingar kornrækt í
fylkinu; með nauðsynlegum
rannsóknum og víðtækari ment-
aðallega í Brandon College.
Annars er fjárhagur fylkisins
í bezta lagi. Útgjöldin eru að
vísu hærri á komandi ári 1945
1946, en nokkru sinnT áður, eða
$19,156,000, sem er 849,000
meira en útgjöld ársins sem
lauk 30. apríl 1944. — En
þau eru enn lægri en annara
Viestur-fylkjanna.
Mr. Garson stjórnarformaður
sem einnig er forsætisráðherra
sagði tekjuafgang ársins 1943
til 1944, hafa numið $2,600,000
fyrir árið sem er að líða eða lýk-
ur 30. apríl 1945, var hamn
$3,200,000, og á komandi ári er
gert ráð fyrir 2 miljón dala tekju
afgangi.
Skuld fylkisins lækkaði um 4
Það sem senatórunum þótti
eiginlega að, var að kjöt var
ekki skamtað í Canada. En það
var haldið vafasamt í Canada, að
nokkuð væri bætt með að endur-
taka skömtunina, sem á kjöti
var, fyrir ári síðan. En stjórnin
í Ottawa var í vikulokin að í-
huga að taka upp skömtunina —
aðallega viegna þess, að það liti
betur út.
ÆFIMINNING
HANNES BJÖRNSSON
31. ágúst 1857—29. marz 1945
Þrír senatorar í Bandaríkjun-
um urðu síðast liðna viku að játa
sig ófróða um það sem þeir höfðu
talað. Burton K. Wheeler frá
Montana, var ergilegur út af
kjötskorti í Bandaríkjunum. —
Hann hélt frarn, “að Canada
íefði svo mikið af kjöti að það
vissi ekki hvað það ætti við það
að gera.” Allen J. Ellender frá
Louisíana, spurði: “Hversvegna
senda Bandaríkin þá kjöt til
Englands? Hví getur Canada
ekki gert það?” Henrik Ship-
stead frá Minnesota bætti við:
“Það fær kjötið hér fyrir ekkert
• Hannes Björnsson, landnemi í
Norður Dakota bygðinni, og á-
gætur búmaður, andaðist þar
syðra, 29. marz s. 1., eftir langa
og ágæta æfi. Hann var 87 ára
að aldri er hann dó, og hefði orð-
ið 88 ef að hann hefði lifað til
næsta ágústs.
Hann var fæddur 31. ágúst,
1857 á Mælifellsá í Skagafirði,
og var sonur Bjöms bónda Jóns-
sonar bónda í Grundarkoti, og
Maríu Einarsdóttur bónda á
Breiðastöðum Böðvarssonar
bónda á Djúpárbakka.
Hann var tvígiftur. — Fyrri
kona hans var Rósa Jóhannsdótt-
ir en eftir stutta sambúð dó hún
frá þremur börnum, en eitt barn
var dáið. Seinni kona hans var
Anna Jóhannesdóttir, sem hann
giftist árið 1893, — og reyndist
hún honum og börnum hans á-
gætlega í alla staði. Börnin voru
ung> og kom hún í móðurstað.
Henni hefir verið borinn sá vitn-
isburður að engin móðir hefði
getað reynst þeim börnum bet-
ur. En þau börn eru nú öll dáin
fyrir nokkrum árum.
Hannes og Anna eignuðust
sex börn. Þau eru öll á lífi.
Tveir bræðranna eru í herþjón-
ustu, annar þeirra, Sigurður, í‘
Canada hernum nú á Hollandi,
en hinn, Helgi, í Bandaríkja-
hernum á Italíu. Hin börnin eru
Hannes; Hjálmar; Steini og
Anna (Mjrs. Ben Byron), öll í
Mountain-bygðinni. Einnig er
ein stjúpdóttir Hannesair, dóttir
Önnu sál., Lauga (Mrs. G. A.
Christianson), sem býr einnig í
Mountain bygðinni, og á næsta
landi við land Hannesar sál. Þar
að auki eru sjö barnabörn.
Hannes gerðist landnemi í
Prtentaða ættartölu átti Mountain-bygðinni, á landnáms-
Hannes, og ætt sína gat hann
rekið aftur í tímann meira en
þrjátíu ættliði og til margra
merkra manna, eins og t. d. til
Þórðar Gellis er fyrstur setti
fjórðungsþing á Islandi, og föð-
ur hans, Ólafs feilan landnáms-
manns. Aðrir sem hann gat irak-
(á leigulánsskilmálunum), ef ið ætt sína til voru Ingólfur Arn-
Bretar fengju það í Canada, yirðu
þeir að borga fyrir það.”
Athugasemdir voru skjótt
gerðar í Ottawa við þetta og
sendiráðið canadiska í Washing-
ton gaf þessar upplýsingar:
Canada sendi 828 miljón
pund af kjöti til Bretlands á s. 1.
ári og mest ókeypis.”
Canada er eina landið, sem til
þessa hefir lagt kjöt til síðu fyrir
UNRRA-velferðarfélagið (33
miljón pund).
íbúar Canada átu 8 pund
minna af kjöti s. 1. ár hver, en
Bandaríkjabúar gerðu.
arson, landnámsmaður, Björn
Austræni, og Ketill flatnefur
faðir hans; Eigll sonur Skalla-
gríms, Ketill hængur og margir
fleirí sém stóran þátt áttu í
landnámssögu Islands og í seinni
tíð.
Systkini Hannesar etru þrjú á
lífi, er bezt er vitað, tvö á ís-
landi, Rósa og Helgi, en ein syst-
ir, Mrs. Emma Oddson, í Port-
land, Ore. Tveir bræður eru
dánir, Ófeigur sem bjó á íslandh
Jóhann sem átti heima við Innis-
fail, Alta.
Harines sál. fluttist vestur um
Á síðast liðnu ári bauð Can- haf árið 1884, og dvaldi eitt ár í
ada Bandaríkjunum nokkuð af
kjöti er þeir þóttust geta komist
árunum þar. Saga hans er því
að miklu leyti saga landnámsár-
anna og seinni tíðar. Saga
þeirra er saga hans. Hann sigr-
aði hina mörgu lerfiðleika sem
allir landnema verða að glíma
við, og að lokum stóð hann ör-
uggur og sjálfstæður á landeign
sinni sem hann hafði eignast
þrátt fyrir erfiði og mótlæti.
Mörg síðustu árin bjó hann á-
gaetu búi. Hann var gestrisinn
og altaf glaður í viðmóti. Hann
vildi öðrum gott, og þannig afl-
aði hann sér marga vini, sem
vildu honum. vel aftur á móti.
Þetta sást sérstaklega af því hve
margir vildu rétta fram hjálpar-
hönd hinu síðustu daga æfi hans,
| er sólin var farin að síga. Fjöl-
1 skyldan, dóttir hans og synir,
1 vilja sérstaklega minnast með
þakklæti alls sem vinir og ná-
grannar gerðu til að létta byrð-
ina. Sérstaklega vilja þau
þakka Mrs. Chrístianson og dótt-
ur hiennar, Mrs. Aldi Strom og
einnig Mrs. G. H. Steinólfson,
Canada, en fluttist síðan suður
í Mountain-bygðina, í Norður
af án, en Bandaríkin þáðu það j Dakota, sem var þá nýlenda, og sem kom iðulega heim til þeirra,
ekki. , l bjó þar ávalt síðan, ágætu búi. ■ Frh. á 8 bls