Alþýðublaðið - 29.06.1960, Síða 2

jf ; Ritstjórar: Gísli J. Ástþórsson (áb.) og Benedikt Gröndal. — Fulltrúau
I fltstjömar: Sigvaldi Iljálmarsson og Indriði G. Þorsteinsson. — Fréttastjóri:
| BJÖrgvin Guðmundsson. — Símar: 14900 — 14902 — 14 903. Auglýsingasími:
ií 14906. — Aðsetur: Alþýöuhúsið. — Prentsmiðja Alþýðublaðsins. Hverfis-
| gata 8—10. — Askriftargjald: kr. 45.00 á mánuði. í lausasölu kr. 3,00 eint.
dtgefandi: Alþýðuflokkurinn. —
Verkefni fyrir bæinn
RAUÐI KROSS ÍSLANDS skýrði frá því fyrir
i nokkru, að ákveðið hefði verið að hefja rekstur
i á nýju sumardvalarheimili í sumar fyrir stúlkur.
i Hafði bæjarstjórn Reykjavíkur látið í Ijós áhuga
j á því, að slík starfsemi yrði aukin og mun starf-
j semin í hinu nýja sumardvalarheimili verða styrkt
j eitthvað úr bæjarsjóði eins og sú starfsemi er áð-
i ur hefur verið rekin en Reykjavíkurdeild Rauða
I kross Islands hefur áður rekið tvö sumardvalar-
j heimili fyrir börn, á Silungapolli og að Laugar-
i ási í Biskupstungum. Ástæða er til þess að fagna
i því, að þessi starfsemi er aukin. Og því ber einnig
j að fagna, að kirkjan rekur nú ágætar sumarbúðir
| fyrir drengi. Það hefur lengi verið mikið vanda-
j mál, hvernig útvega mætti börnum og unglingum
1 góða sumardvöl í sveit og er það vandamál hvergi
j nærri leyst til fulls, þó miðað hafi í rétta átt.
Sannleikurinn er sá, að færri en vilja, geta
komið börnum sínum í sveit. Aðsóknin að sumar-
j dvalarheimilunum að Laugarási og Silungapolli
! varð svo mikil að þessu sinni, að stytta varð dval-
| artímann hjá öllum börnunum á Silungapolli um
} helming, þannig, að þar verða börnin nú aðeins
1 einn mánuð í stað tveggja áður og sömu ráðstöfun
j varð að gera einnig að nokkru í Laugarási. Það er
j sem sagt hvergi nærri unnt að fullnægja eftir-
] spurninni eftir sumardvöl sem þessari, enda þótt
j boðin sé full greiðsla fyrir. En það er svo aftur
I önnur hlið á þessu máli, er snertir kostnaðinn og
1 möguleika fólks til þess að kljúfa þann kostnað.
1 Það versta er, að láglaunafólk hefur alls ekki efni
1 á því að senda börn sín í sumardvöl eins og þá, er
í hér hefur verið rætt um. Það kostar nú 220 kr. á
' viku fyrir barnið á Silungapolli eða í Laugarási
1 eða 1760 kr. fyrir þá 8 vikna dvöl, sem um er að
] ræða, en það verða 3520 kr. sé um tvö börn að
j ræða, eins og algengt er. Verkamaður ræður ekki
j við slíkt af lágum tekjum sínum og jafnvel ekki
j þó einhver afsláttur fáist, eins og dæmi munu vera
j um. Ljóst er því, að hér er þörf nýrra úrræða.
j Bæjarfélagið þarf hér að grípa inn í með mun rót-
] tækari aðgerðum en gert hefur verið.
Hvers vegna rekur bærinn ekki sjálfur nokk-
1 ur sumardvalarheimili, í fyrsta lagi til þess að út-
j vega fleiri börnum sumardvöl en nú er unnt að
•j gera og í öðru lagi, til þess að unnt verði að sjá
1 fyrir slíkri sumardvöl fyrir lægra verð en nú er
unní? Með þessari tillögu er á engan hátt verið að
• kasta rýrð á hina ágætu starfsemi Reykjavíkur-
1 deildar RKÍ. Sú starfsemi hefur vissulega verið
j góð og hið sama er að segja um starfsemi Vor-
! boðans við Rauðhóla, þar sem einnig hefur verið
1 rekið sumardvalarheimili. En þessi starfsemi er
1 bara alls ekki næg og þess vegna þarf bæjarfé-
! lagið sjálft að koma til skjalanna.

pið BRÉF
VIÐ höfum nýlega haldið
þjóðhátíð — 17. júní.
Ég hef alltaf álitið, að sér-
hver rétthugsandi íslending-
ur hlyti að telja það alveg
sjálfsagt, á slíkum hátíðis-
degi þjóðarinnar, að efni það
sem notað er, hvort heldur til
hvatningar, uppbyggingar eða
skemmtunar, sé íslenzkt, sam-
ið eða gert af íslendingum
sjálfum og flutt af þeim, —
og þá að sjálfsögðu á íslenzku.
Mér hefur virzt að öllum
finnist sjálfsagt að ræðumenn
séu íslenzkir, tali á íslenzku
um íslenzkt efni og frá íslenzk
um sjónarmiðum.
Tónlist er og mikið notuð
þennan dag, —■ sennilega eins
mikið og hið talaða orð.
Ég persónulega og margir
fleiri líta þamjig á, að íslenzk
tónlist, allra tegunda, eigi að
sitja í fyrirrúmi hér hjá okk-
ur hvern einasta dag ársins.
En þó einhverjir kunni að líta
öðru vísi á það, ætti þó öllum
að koma saman um, að þennan
íslenzkasta dag ársins, —
þennan eina dag ársins — eigi
aðeins að nota íslenzkt efni
og íslenzk verk til hátíðahald-
anna.
Ég hef áður vakið máls hér
á, á opinberum vettvangi, og
í þetta sinn (17. júní s, 1.) var
það áberandi, að því er tón-
list-ina. snerti, hversu ríkisút-
varpið sinnti þessum sjálf-
sögðu kröfum á þakkarverðan
hátt, að því er viðkom þeirri
tónlist er það valdi sjálft. —
Hið sáma er ekki að segja um
þann hluta tónlistarinnar,
sem fluttur var á vegum þjóð-
hátíðarnefndar Reykjavíkur.
Framan af degi virtist þó
þessari skyldu við móðurmál-
ið það er íslenzkt er, vera full
nægt sæmilega, — ræðumenn
íslenzkir, — töluðu á íslenzku,
um íslenzkt efni, eins og öll-
um hlýtur auðvitað að finn-
ast sjálfsagt, — og hátíðaljóð,
samin af íslendingi, voru flutt
af íslendingi og á íslenzku
eins og vera ber. Guðsþjón-
ustan bauð hins vegar upp á
eitthvað af erlendri tónlist,
minnir mig, en hefði að sjálf-
sögðu getað haft hana al-ís-
lenzka.
Þegar kom svo að barna-
skemmtuninni kl. 4 s. d. fóru
erlendu innrásirnar að gerast
tíðari og öflugri. Þó lék lúðra
hans Karls O. Runólfssonar
alíslenzk lög (eftir íslenzka
höfunda), en hins vegar ekki
harmonikkuhljómsveit barn-
anna, sem annar íslendingur
stjórnaði. í skemmtiþættina
þurfti endilega að klína ein-
um dönskum, þó flestir væru
búnir að heyra hann eða sjá.
í söng karlakórsins þá um dag
inn og einsöngvarans um
kvöldið kenndi ekki ýkja mik-
ið íslenzkra tónsmíða, eða var
ekki svo?
Svo komu danshljómsveit-
irnar um kvöldið, og með
þeim náði hið erlenda yfirtök-
unum. Endaði þetta fagra há-
tíðarkvöld því með undir-
lægjuhætti þess sem íslenzkt
gat talizt. Jafnvel íslenzk
tunga átti í vök að verjast
fyrir og eftir miðnætti, fvrir
hinum erlendu hrognamálum.
Þó var fjálglega talað um
það þennan dag, aftur og aft-
ur, að við ættum að vera stolt
ir af því að vera íslendingar
og stoltir af því sem íslenzkt
er. Ég held að við þennan tón
hafi jafnvel kveðið eftir að
danslögunum var lokið.
Fannst mönnum svo ekki
að danshljómsveitirnar, —
sumar hverjar að minnsta
kosti — vera stoltar af því,
sem íslenzkt er?
Það hlýtur að vera réttmæt
og sjálfsögð krafa frá þjóðhá-
tíðarnefnd til hljómsveita,
hljóðfæraleikara og söngvara,
— líka danshljómsveitanna og
söngvara þeirra, að þessir að-
ilar séu sér úti um og leiki og
syngi einvörðungu, ég endur-
tek: einvörðungu íslenzk lög,
eða tónsmíðar eftir íslenzka
höfunda, þennan dag og þetta
kvöld, og þá að sjálfsögðu
með sómasamlegum íslenzk-
um textum, en ekki þetta út-
lenda þrugl, — og fái nægan
tíma til undirbúnings og æf-
inga.
Það er til nóg af góðum ís-
lenzkum tónsmíðum í heila
stórhátíð og sömuleiðis ís-
lenzkum danslögum í heila
í grein, sem G.H.O. birti í
Morgunblaðinu þann 14. þ. m.
segir hann frá því að gamall
sjómaður hafi að undanförnu
verið með rætnar ádeilur á hend
ur form. sjómannadagsráðs í
dagbl. Vísi. Þetta er misskiln-
ingur. Hinn gamli sjómaður
gerði ekki annað en að bera
fram fyrirspurnir til sjómdr. —
sem G.H.O. virði'st nú vera að
svara f.ih. ráðsins því hann á
sæti í því. Hin fyrri fyrirspurn
sjóm, var á þá leið hvort stætt
væri á því, að sjómdr. gæti, án
afskipta hins opinbera, sem
veitti því leyfi til happdrættis-
reksturs til að byggja elliheim-
ili, asmþ. að verja 8 millj. kr.
af ágóða happdr. til þess að
reisa fyrir kvikmyndahús, á
sama tíma sem fjöldi aldr. sjó-
mianna biði' eftir hælisvist. Hin
síðari fyrirspurn var um það,
ihvort rétt væri, að form. sjó-
mannadagsráðs hefði látið það
asmþ 50 þús. kr. greiðslu til
hans sjálfs vegna „umsjónar“
með bíóbyggingunni, árið 1959,
en hann er, eins og kunnugt er,
á góðum launum hjá S.V.F.Í.
Þessu svarar G-H.O. þanni'g í
grein sinni: „Jafnframt hefur
sjómannadagsráð í aðalatriðum
samiþykkt þessar framkvæmd-
ir“. Þá vitum við það — og er
bezt að almenningur dæmi sjálf
ur um meðferð þessara manna
á samskotafé. — O.J.
slíka kvöldskemmtun, — Og
miklu meira en það.
Þess verður að krefjast fyr-
ir hönd allrar þjóðarinnar, að
þjóðhátíðarnefndir verði fram
vegis skyldaðar til að sjá um,
að þessir hátíðisdagar verði á
allan hátt íslenzkir, -—• líka að
því er snertir danslögin.
Mér er tjáð, að bæjarráð og
bæjarstjórn tilnefni 3 (þar a£
formann) af sjö í þjóðhátíð-
arnefnd Reykjavíkur, en í-
þróttahreyfingin hina 4.
Iiáttvirt bæjarráð. Þetta
verður að breytast í þá átt,
sem hér er farið fram á. Þessi
lítilsvirðing, eða tómlæti, er
óþolandi. ,
Reykjavík, 26. júní 1960
Virðingarfyllst
Freymóður Jóhannsson.
GreinargerB
minni hluta
Menntamála-
ráðs
HÉR bii'tist greinargerð
minnihluta Menntamálaráðs,
Baldvins Tryggvasonar og Vil-
hjálms Þ. Gíslasonar, varðandí
ágreiningsatriðið í sambandl
við úthlutunarreglur ráðsins á
námsstyrkjum og lánum:
„Við úthlutun þá, sem nú
hefur farið fram á námsstyrkj-
um og námslánum, hefur verið
fylgt sömu reglum og að und-
anförnu, að því undanskildu, að
meirihluti Menntamálaráðs he£
ur breytt reglunum um upp-
hæð styrkja og lána til hinna
einstöku námsmanna. Þessl
breyting orsakar það, að sum-
ir námsmenn fá upphæðir, sena
nema fjögurra mánaða yfif-
færslu. Þar sem með þessura
reglum er verið að mismuna
námsmönnum eftir því í hvaða
landi þeir stunda nám, þá
greiðum við ekki atkvæði með
fyrrnefndri breytingu, enda
hefur menntamálaráðherra lýst
sig andvígan þessari breytingu.
Þar sem einnig hefur verið
samþykkt í Menntamálaráði
að endurskoða allar úthlutunar
reglurnar þá sjáum við ekki á-
stæðu til að gera þessa einu
I breytingu nú. þar sem líklegt
I er, að öllum úthlutunarreglun-
| um verði breytt síðar á þessU
: ári“.
ÍÞRÓTTI Bi
Framh. af 11 síðu.
sundmóti ásamt Ármenningun-
! um Ágústu Þorsteinsdóttur, Ein
! ari Kri'stinssyni og Pétri Krist'-
j jánssyni. Þau héldu áleiðis til
] Rostock í morgun ásamt farar-
stjóra sínum, Ragnari Vignir.
í Osló keppir Guðmundur i
100 og 400 m skriðsundi og e. t.
v. 100 m baksundi. Hrafnhildrvp
keppir í 100 m skriðsundi og
200 m bringusundi og Sigurður
í 200 m bringusundi. — Ekki eU
að efa að íslenzka sundfólkið
mun standa sig vel á móturm
þessum og Íþróttasíðan óskar
því góðrar ferðar. _J
HÓÍ
2 29. júní 1960 — Alþýðublaðið