Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi


Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 30.09.1913, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 30.09.1913, Blaðsíða 1
ÞJÓÐVILJINN 46.-47. tbl. Reykjavík 30. september 1913. XXVII. árg. Hyað á aukaþingið að gera? (Stjórnarskrárbreytingin). Þrátt fyrir agnúana, sem á stjórnar- skrárbreytingafrumvarpi ný afstaðins Al- þingis eru, teljum vér þó, eptir atvikum, eigi rétt, að aukaþingið, sem saman kem- ur að sumri, hafni því. Vér teljum það þvert á móti sjálfsagt, ad samþyTckja fiumvatpid óbreytt. Afnám konungkjörnu þingmannanna, sem og rýmkun kosningar- og kjörgengis- réttarms, það sem hún nær, o. fl. o. fl., eru svo mikilvœgar umbœtut, að ekki er rétt, að fresta því, að þjóðin verði þeirra þó sem allra bráðast aðnjótandi. Blettur er það að vísu á Alþingi 1913, - blettur, sem aldrei verður aí'máður, hvernig það skildist við kosningar- og kjörgengis-réttárákvæðin í frumvarpinu, skipun efri deildar o. fl. En só frumvarpið samþykkt óbreytt að sumri, þá er það þó þegar fengið, sem fengið er. Bót þá og nokkur í máli, að sédverd- ur þá og fyrir endann á óréttinum í garð þeirra, af „nýju kjósendunum", sem eigi fá kosningar- og kjörgengis-réttinn þegar í stað, — þ. e. vitað, að hann hverfur þó að minsta kosti að fám áruui liðum En það, sem adallega knýr oss þó til þess að mæla með því, að frumvarpið verði samþykkt óbreytt, það er þó tvennt: Annad er það, að væri frumvarpið fellt, eða farið að nýju að gera einhverjar breytingar við það, þá er sízt að vita, hve löngum drætti það kynni þá að valda. Hitt er það — og sú ástæðan er í vorum augum enda enn veigameiri —, að eins og hugsunarháttur margra þing- manna er, og þá eigi síður ýmsra annara, gæti vel svo farið, að breytingarnar yrðu til þess, að frumvarpið yrði jafn vel enn ver úr garði gert, en það er nú. Vér fáum því eigi betur séð, en nauð- synin reki til þess, að samþykkja frum- varpið óbreytt. Betra æ, að valið sé þó hið minna, en hið meira ílla. En vitaskuld er það, að öilum er það illt, að sumir af „nýju kjósendunum" eru svo leiknir — þótt eigi sé nema um nokkurra ára skeið —, eins og gert er í frumvarpinu, og þá ekki síður hinir agnú- arnir leiðir, sem á frumvarpinu eru. Þó að stjórnarskrárbreytingafrumvarp- ið verði því — naudsynarinnar vegna — samþykkt á aukaþinginu að sumri, má bað bó eigi gleymast, að ný stjómar- skrárbreyting verður þá síðar að bæt» Vá,tryggið eigar .ycíar (lius, Irúsgögiri, vörur o. fl.) fyrir cldsvoða i brunabótaíélaginu „General", stolnsett 1£*©S. Aðal-umboðsmaður f jri'ir ísiancl: Sig- Thoroddsen acljunlit. Umboðsmaður fyrir Norð- ur-ísaf jarðarsýslu er Jón Hróbjartsson veizlunar- stjóri. I>nglegvir umboðs- maður óslíast fyrir Vestur- í saí i ar ðar sýslix. úr hinu, sem eigi fékkst framgengt að þessu sinni.*) Btjórnatskipunailögin eiga adgeraöll- um ?étt, en engum rangt. Fyr eru þau eigi, sem vera ber. I Aðflutningsbannið. (Engin ný atkvæðagreiðsla) í 89. nr. blaðs vors þ. á., gátum vér stutt- lega þeirrar tillögu austfirzku þingrnnnnanna íGr. Eggerz, og dr. Valtýs): að leitaö sfcyldi aíl nyju þjóðar-atkvæðis um það, hvort bannaður skuli hér á landi aðflutningur áfengis. Tillaga þessi var rædd í neðri Heild Alþingis 9. sept. þ. á., og urðu þar akjót uniskiptin, — tillaqan feld, í noer einu hljóði, þ. e. með öllum atkvæðum gegn tveimur. Það voru flutnningsmennirnir einir — en alls engir aðrir —, nem greiddu henni atkvœði (!!) Þetta tór þá, sem vera átti. Sennilegast — fyrst svona fóru leikar —, að eig-i verði nú stax farið af stað aptvr, til að brófla við bannlöguDum. Það beiði og verið þjóðinni Tanvirða, hefði tillogan verið saœþykkt. Þjóðinni víða hrósað fyiir bannlögin — og vilja svo þegar hringia frá þeim aptui(!) Slíkt mátti elM heyrast. „Pasteur"-stofnunin í París hefir ný skeð — að sagt er — fundið upp „ser- x^m gegn kighóstanum. Meðalið kvað í fjölda mörgum sjúk- dómum, sem fyr er getið, hafa reynzt mjög vel. *) Tii skýringar nægir að vísa til breytinga- tillaga ritstjóra blaðs þessa við stjórnarskrána á þinginu 1911, sem og að visa í ræður bans á þinginu ný afstaðna (1913). Sk. Th. Stjórnarskrárbreytingin. (Hverju breytt var.) Að því er snertir breytingar á nú- gildandi stjórnarskrá vorri, er íelast í stjórnarskipunarlagafrumvarpinu, er Al- þingi samþykkti í sumar, þá eru þær þessar: 1. Afnám konungkjörnu þingmann- anna, þ. e. þeim nú loksins ætlað, að detta úr sögunni, er stjórnarskrárbreyt- ingin kemst á. Þingmenn verða þá að eins þjóð- kjörnir, og þjóðkjörnu þingmennirnir þá sex fleiri en nú eru, — þingmenn alls 40 að tölu, sem nú er. 2. Efri deildin. í stað konungkjörnu þingmannanna, koma sex þjóðkjörnir þingmenn, er kosnir séu hlutbundinni kosningu um land allt, og sé enginn þeirra yngri en 35 ára. Þingmenn þessir eru kosnir til 12 ára i senn, og helminginum þó einatt ætlað. að fara frá sjötta hvert ár. I kosningu þingmanna þessara taka eigi aðrir kjósendur þátt, en þeir einir, sem 35 ára eru orðnir eða eldri. Akveðið er og, að þingrof nái eigi til þeirra, þ. e. halda þingsæti sínu yfir fyr greindan, ákveðinn tíma, þótt kosning fari fram, að því er hina þing- mennma alla snertir. Að öðru leyti eiga og í efri deild- inni sæti 8 þjóðkjörnir þingmenn, er sameinað Alþingi kýs svo sem nú á sér slað. 3. Kosningar- og kjörgengis-rétturinn rýmkaður, þ. e. rétturinn eigi bund- inn við útsvarsgreiðslu, kynferði, eða stétt, — konum og vinnuhjúum því ætluð þau, sem öðrum, en í bráðina þó að eins veitt þeim einum, sem 40 ára eru, eða eldri, er fyrsta kjörskráin verður samm, eptir það, er stjórnar- skrárbreytingin nær gildi.1) 4. Ríkisráðsákvæðið numið burt, en í þess stað ákveðið, að lög og mikils- vægar stjórnarráðstafanir skuli borið upp fyrir konungi, þar sem hann á- kveður. 5. Yflrskoðunarmenn landsreikning- anna eiga eptirleiðis að vera þrír (í stað tveggja), og hlutfallskosningu kosnir. 6. Ákveðið, að tölu r ádJieri a megihr&jtdi 1) Til þess að mótmæla ofangreindri tröðk- un þess, er hver maður finrur sér þo rétt og skylt vera, greiddi ritstjóri blaðn þessa (Sk. Th.) atkvœði gegn þvi, að stjórnarskrár/rumvarpinu vœri vísað til 3. umrœðu, og lýeti því þá og jafn framt yfir, að hann teldi þingið gera sér háðun|r, er þa* léti frumvarpið þannig lagað frá sér fara.

x

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi
https://timarit.is/publication/131

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.