Lögberg - 31.07.1889, Blaðsíða 2

Lögberg - 31.07.1889, Blaðsíða 2
Jögberg. MIDVIKUD 31. jCl.I iSSg. -----¦ Ú'ir.Ei ¦t.ndur: Sigtr. Jónasson, Bcrgvin JÖnsson, Árni FriSrikraon, Einar lljörleifswm, Olafur pórgeirsson, Sígtnffar J. Jóhannesson. uaL.i!nr upplýsingar viSvíkjandi verði H aug- ýsingum í LöGBERGI gcta menn fengið á skrif.-.tofa blaðrini. 33Evc n.xr sem baupendur Lör.BERGS skipta um hústaíS, cru þeir vinsnmlagast beönir sitS senda skriflegt skeýti um þarj til skrifi stofu blaðsins. TEXt.in á öll brjef, scm Utgefendum LöG- r.F.RGS eru skrifuð viðvíkjandi blaðinu, ætti að skrifa : The Lðghtrg Printing Co. 35 Lombard Str., Winriipeg. I S L . í -\' 1) S F E R Ð ?jt ra J 6 11 s Jlj 11 r >> a » 0 >> a r. • :o: y- I>að var vel farið að kirkjufjelag- ið gat komiÖ Islandsferð sjera Jón« Bjarnasonar í verk. I>ví að vjer göngum fit frá, að ftrangurinn verði nokknrn vooinn eins Off til var ætlazt. Sendiinanninuiii hefur venju- lega orðið eitthvað ágcngt, J>egar hann liefur verið að fúst við eitt- livað pað sem honuin hefur verið jafn-mikið fthugamftl cins og hon- ¦•m er erindi hans heim til íslands i J>etta sinn. I>aö er svo sem auðvitað, að til [>ess að hinn Íslenzk-Ifiterski kirkju- fjelagsskapur geti próazt lijer til nokkurra muna, ]>urfa söfnuðirnir að fft iieiri jiresta, en J>eir hingað til hafa haft. Söfnnðumir haldast aldrei t> jög lengi saman prestlaus- ir, og stmdrist [>eir, [>ft liefur mjög ir.ikið verk verið unnið hjer til 6- nýtis. I£n J>að mi gleöjnst af heimferð ííjera ,i(3ns Bjarnasonar frfi enn al- mennara sjimnrmiði, frft sjónarmiði Islondinga alineiint, hvort sem Jx'ir <>ru af alvöru hlynntir J>essum líit- crska fjelagsskap eða ekki, ef peim aö eins liggja almenuar framfarir landa vorra hjer vestra ft lijarta. Mikið af okkar vandræðuin hjer vestra stafar af skorti A mentuðum möniinm, sem hali nokkurn tíma og tækifæri til að gefa sig við okkar sameiginlcgu velferðarmálnm, sem Iiafi meiin iin, hæfilegleika og færi á að lersf/ja veruleo-a rækt við að vekja [>jóð vorfl, hrista af henni sinnuleysið og hlevpidómana, sem hfin allt of nlrnennt kemur með heiman nf ættjOrð vorri, og vísa henni veginn til sannnrlegrar vel- gcngni og mikilleika hjer i land- inn. Takist sjera Jóni Bjarnasyni að reka erindi sitt eins og hann sjálf- ui' mun til ætlast, J>ft bætír heim- ferð hans til muna dr þessum skorti. iroiium liggur ekki að eins á Iijarta að f'i liinrj;að presta, heldur engu iiíður mikla og jróða me>t>>. Og pað er vonin um að jxx) tak- ist .sem einkuin og sjerstaklega er oss gleðiefm'. J>ess vegna hefðum vjer sannast að segja hcldur kosið, ef mögulegt hefði veriö, að hingað heföu jafnframt góðum jirestum ver- ið fengnir góðir menntamenn, sem ekki hefði verið ætlazt til að stæðu hjer í presílegri stoðu. [>að er 6- mogultígt annað en álirif J>au sem |yjöð v;ir veröur Iijcr fyrir af sín- iiin iiieiintaiiiönnum, verði nokkuð einhliða, meðan svo er ástatt, að svo að segja allir Jjeir meuntamenn ern prestnr, og ireruin vjer [>ar með pó alls ekki ráð fyrir öðru en aö Jjau áhrif verði í alla staði gííð. Og jafnframt J>ví sem slík íilirif verða einliliöa, verður þroeki Jjjóðar vorr- ar freniur einhæfur. En eins 00* n aliir vita, er ástæðum vurum sem stetMÍur ekki svo liúttað, að vjer getuin boðið hiugað til aðseturs raeðal vor iJðrum monntainOnnum en prestura. Og vjer inegum sannar- lega vera kirkjufjelaginu J>akklátir íyrir J>á miklu viðbót, sem pað hyggst að afla vorum andlej^u kröpt- I uni. Fra enn i'iðru sjónarmiði J>ykir oss og einkar vænt um lieimferð sjera Jóns Bjarnasonar og konu lians. f>að er enginn vafi á Jm-í, að pau hjrtn fá upprætt margskonar misskilning, sem raun eiga sjer stað heiina viðvíkjandi j'msum atriðum hins andlega og Iíkamlega lífs [>eirra íslendinga, sem komnir eru i pessa heimsáífu. Með persónulegu viðtali fræða Jiau landa heima um hag vorn, gkoðanir og fyrirætlanir A langt um íihrifameiri hátt en mögulegt er að gora í nokkru rituðu infili, prent- uðu eða djirentuðu. Og pað er snnnarlega ekki vanpijrf .1, að slikt verk sje unnið. í raun og veru J>yrftu hinir beztu íslendinjrar austan og vestan hafs, að finriast nær [>ví árlega, til þess að sú samvinnu hugmynd fái framgang, sem vakir fyrir peim mbnnum, sem helzt eru leiðtogar landa hjer vestra, og vafa- laust eins fyrir mjög raörgum góð- uin drengjum heima á ættjörð vorri. livers svars, einhverrar diskússiónar. En pað kostar auðvitað töluverða andlega fyrirhiifn, að erviða sig út úr peim hring, seni íslenzkar stjórn- málahugtnyndir snúast innan í. Og sú raun hefur enn orðið íslenzkum pjóðinídagörjmm ofvaxin. I^ess vejrna prírja peir enn Jjá. // VJJJiS VE GNA ÞEUJA ÞÉlRt —-c: 0: °-— Af (illum blöðunum á Islandi er J>nð Lýður einn, sem minnzt hef- ur á. hinar alkunnu greinar íslend- i ngafjelagsraariiisins, sem út komu í Löpbergi í vetur. Ritstjóri Lýðé skrifar um pær greinnr alllangar rito-erðir í tveimur númerum blaðs- ins. Greinarnar hafa auðsjáanlega fengið mji'ig fl. lmga hans, p<> að í raun og veru verði ekki sjeð, að hann hafi enn myndað sjcr al sjíilf- stæða skoðun um J>au mál, sem íslendiiirrafielaírs-maðurinn heldur fram. Hann práir augljóslega um- bætur á meðferð almenningsmala i'i tslandi, o<r hann hyrr<rur að ve<rur- inn, sem íslendingafjelagsmaðurinn bendir á, muni í raun og veru rjotta leiðin. En hann lætur sj(;r nægja að vísa mfilinu til hinna jiólitisku leiðtoga J>i/>ðarinnar, og sjiyr J>á, hvernig peim lítist a. t>\í spiirsmáli hafa [>eir enn ekki svarað, og J>að sjást engin mót fl, að J>eir muni ætla að svara. í>að er yfir höfuð einkar einkennilegt, að ö!l hin blöðin skuli forðast (ins og heitan eldinn að láta ]>að sjást með einu orði, að peim ha(i borizt pessar greinar í blaði voru. Ilver íslenzkur merkisraaðurinn skrifar cjrt- ir annan, sumjiart fitgcfendum pessa blaðs, sumpart öðruin raönnum hjer vestra, hve mikils peiin J>yki vert um pessar greinir, hve tnjög pær beri af öllum greinum, sem sjest hafi í íshrazkum blöðuin, að J>ví er snertir trú á framtið ættjarðar vorrar og J>jóðariiinnr J>nr heima. En bluðin Jx'gja. Menn skyldu J>ó, strangt tekið, halda, að J>etta væru mftl, sem Jieim kæmu eitthvað við. Hvernirr stendur á slíkri dauða- o [x'jgn, par sem ræða er ura pær stfirkostlegustu tillögur um málefni íslands, sem cnn hafa komið fram? Hvernig stendur k pví, að J>eir sem standa fyrir Jijóðroálum íslands, skuli ekki einu sinni kvittjera fyrir send- inguna? Finnist peim eitthvert vit að raarki í Jiessuin greinum Islend- ingafjelagsmannsins — og pað er ým- isleo-t, sem gerir J>að líklegt, bæði brief pau, íem hingað hafa borizt vestur, og ekki síður einmitt viss framfaraviðleitni, sein um pessar mundir er nýbyrjuð á íslandi, — [>á virðist ekki mega minna vera, en menn ljetu pess einhvers stað- ar ojiinberlega getið. Sjeu J>essar stórkostlegu og djarfmannlegu til- lögur uð hinu leytiuu heiraska ein o<r öfgar í augum íslenzkra stjrtrn- málamanna, J>á er sannarlega ekki Astæðulaust að niótinæla J>eim. Og ejitir J>eim anda, sem vesturíluttir Islenilingar hafa hingað til átt að venjast í íiestura Jslenzkum blöðum, mætti ætla, að pað væri ekkert sjerh;ga leitt verk fyrir ritstjdrn ]>essara blaða að andæfa heimsku, sem kæmi frá oss hjer að vestan. Hvernig svo sem leiðtogar Islend- inga heima kunr.a að líta á. [>essi mál, J>ft getura vjer vænzt ein- J Ó N S I <; U R f) 8 ~s oy. — .-c: o: »•— Annars staðar í blaðinu er getið um slys pað sem henti^Jón alping- istnann Sigurðsson frá Gautlöndura íi Oxnadalsheiði á Ieið til J>ings í sumar. Dessa dagana koma [>ær frjettir i prívatbrjefura, að alping- ismaðurinn hafi lfttizt af pessu meiðsli á 4. degi eptir að pað vildi til. Jón Sígurðsson var vafalaust einn af allra-merkustu bændum á ís- landi. Hann hafði sjerlega skýrar gáfur, og einkennilega notadrjúga menntun, ekki meiri en pekkingin í sjftlfu sjer var. Fjelags- og fram- fararaaður var hann orðlagður, og hinn mesti höfðingi í sveit og heim að sækja, enda fttti hann og eitt af hinum fegurstu heimilum ft Norð- urlandi. Sveitar- og sýslumál fjekkst hann mjiig mikið við, og var f>ar jafnati fremstur í flokki, enda voru honum og falin sýslumannsstörf í violögum og leysti hann J>au ágæt- lcga af hendi. Lang-[>jóðkunnastur er J>(i .lón Sigurðsson fyrir hlut- tiiku sína í pjóðmftlum. Hann mun hafa verið ft J>ingi um !50 ftr sam- Ileytt, og fyllti [>ar jafnan flokk peirra sem lengst vildu halda í jafnrjettiskriifum pjóðar vorrar gagn- vart Diinura. Svo var hann mikils metinn á J>ingi, að á næsta sumri ejitir að ]>ingið missti nafna hans 1 Kaujmiannaliöfn, sumarið 1879, var hann settur í forsetasæti neðri mál- stofunnar. t>ar sem Norðurland raissir Jón Sigurðsson ft Gautlöndum, missir J>að að líkindum sinn vinsælasta J>jóð arskörung. ÍHLAND AÐ BLlSA UPP. I'm petta efni, sem fyrirlestnr sji>ra Jóns Bjarnasnnar hefur kom svo miklu uratali ft stnð utn. ritar hinn alkunni fróðleiks og gáfu- maður Jiryrifólfur Jónawn á Minna- núj>i á J^essa leið i 18. blnði J^i/ðx: Hjer vil jeg „leggja orð í belg'' og segja álit mitt í stuttu mftli; ekki til að svara fyrirlestri sjera Jóns Bjamasonar, pví jeg hef enn ekki sjeð hann. Jeg tek að eins huginyiiilina. Það mun órækt, að frá landiiámstíð hefur ísland verið að blftsa ujip, en líka að gróa ujiji; J>ví par sem ijrblásið er, fer bráðum að grda uj>j>, nema J>ar sem <>]>r(>tleg eldfjalla-aska fýkur ft, svo sem ft Iíanirárvöllum ojr eink- um i Eandsveit, par sem tnargar jarðir hafa eyðzt og eru að eyðast, sein lítil von er að grrti ujij> ajit- ur. I>ó má sjft, að t. d. norður- hagarnir í Odda hafa fyrir nokkru verið eyðisandur; Jiar er nú ný- græðingur; og svo er víðar. Ýms- ura raun veita betur, blástri og upjigróðri, á j'"insum tímabilum, i;j>t- ir veðrftttufari o. fl. Eyðing skóga hefur, einkuin á hálendi og i hlíð- um, ílýtt fyrir uppblftatri; mest af ]>ví menn hafa rifið skógana uj>p með rötuin. Mnrgir hafa sýnt dugn- að sinn í J>ví um dagana. Á flötu Iftglendi hafa menn eigi eins getað pað; en par hefur vetrarbeit eytt skógiiiuin. Yrking með öxi eyðir peim ekki, en getur stundum bjarg- að peim frá eyðingu, I>egar limið er tekið að, kala t. a. m. ejitir vetrarbeit, vikurfok eða fiðrildismaðkur hreiðr- ar sig f blöðunum og drej>ur alla smftkvisti svo hríslurnar deyja, oj>t ft stóru svæði, pft er eina rftðið að rjóðurhöggva strax, ftður en kalið nær rótinni; [>ft kemur ungviði innau skamms uj>[> aptur. En ekki mft beita ft ungviðið. Þetta er mjer kunnugt af reynzlu. Hnign- un landbúnaðar hjft oss raun ekki koraa mest af ujijiblftstri og ekkt heldur af eyðing skóga, pó hún sje slæm, par eð hinir fornu land- kostir voru mj<5g svo fólgnir i 6- brigðulum útigangi penings í skóg- um. En með slíkri notkun hlutu peir líka að smfteyðast. Verst hygg jeg sje úttæming frjósem- innar úr jarðveginum. Gras- ið er víðast bitið uj>j> eða slegið árlega, ftn pess jörðinni bætist nein teljandi efni í staðinn, að tún- um slejiptuin og peitn engjum, sem frjoefnabliindnu vatni er veitt á; en pað er óvíða að fá. Aveituvatn •— p<5 (>ess sjo kostur, sem eigi er alls staðar — ræktar jörðina að sama skapi sem J>að færir henni frjóv- efni; vanti pau, gerir }>að ekki annað en flýta fyrir úttæmingunni. Það má. segja að vjer höfum í 1000 ár lifað á peirri frjóvsemi, sein jarðvegurinn hafði, er landnáms- menn komu, raá ekki undra pó jörð sje ekki eius grasgefin og fyrri, og pað er hún heldur ekki. Jafn- vel fyrir tæpum mannsaldri bftru margar jarðir meiri fjenað með minni tilkostnaði en nú. Til að bæta úr pessu J>arf aukna rækt- u n; h ú n [>arf aukinn vínnu- k r a p t, o g h a 11 n p a r f a u k n- a r samgöngur og v i ð s k i p t i, s v o a r ð u r f r a m 1 e i ð s 1 u 11 n a r borgi sig æ betur og betur, ftn J>ess menn neyðist til að sjiara vinnu- kostnað eða ofsetja ft hey og hnga, eins og á sjer stað meðan búnað- ur ft svo bágt með að bera sig- Ejvtir pví setn úr Jje.ssu raknar, eptir ]>ví glaðnar yflr framtíð lands- ins. — J>að mun líka órækt að Is- land hefur ftvallt verið að blftsa upp andlega og jafnframt að g r ö a u p p. Eldri hugmyndir hafa sifellt blásið burt o<j aðrar komið. l>að hefur gengið koll af kolli, og gengur víst allt af. Apturför í sumu og framför í öðru fylgjast víst að hjer eins og annars staðar. l>ó mun framfOrin hafa betur einn- ig hjá oss. Avallt verðum vjer skammsýnir; pó er sjónarsvið vort heldur að víkka. Avallt verð- ur t'röin hjft oss nO KlæOast iifiningi jarðneskra hugmynda; Jxi hallast hún meir og raeir að hinum æðri og andlegu hugmyndura. Avallt verðum vjer bre, yskir; p(i er maiiuúðartilfinning yfir höfuð að glæðast og pví kemur breyskleik- inn fram í vægari 'myndum en ftður. Yfir höfuð verður oss ávallt ábtíta- vant o<r mislagfðar hendur er úr þvi skal bæta. En á Jiessu græðum vjer reynslu. Pað er t. d. framfiir, að við erum hættir að segja, sem vjer sögðum lengi með helzt of miklum sanni, að „bókvitið verði ekki látið í askana". En J>essu fylgir einskonar apturför, að pví leyti sem hlutfallið milli J>eirra, sem starfa að framleiðsl- unni og greiða fyrir henni og hinna, sem lifa af henni ft n p e s s aðstyðja h a n a, er að færast yfir í pað horf, sem mjiig er athugavert, ejitir pví sem hjer er ástatt, og getur, ef eigi er hygg- indum beitt, leitt af sjer fjárhags- legan uppblftstur eða úttæmingu. I>að má líkja menntuninni við ftveitu- vatn; að J>ví leyti sem h.ina vant- ar frjóvgandi efni fyrir efnahaginn, flýtir hún úttæmingu lians, með pví bæði að leggja kostnað ft framleiðsl- una og draga menn frft henni. Vjer {Mirfuin að fft ganna menntun, sem vekur e 1 s k u og v i r ð i n g ft framleiðsustörfum eins og bókmenntum og s a m e i n a r h vor tt veggj a, að J>ví er orð- ið getur. I>að hugarfar, o<r yfir höfuð allt sannarlegt frarafara- hugarfnr, munutn vjer einna helzt. fá af viðkynningu við Ameríku ()g pað mun hafa mikla J>ýðingu fyrir framtíð vora, að eiga frænda- afla í Ameríku, er lieini til vor meiintunarstraumnum T>aðan> „L A N D — to:— Þar cð allmargir af löiidiim miaum liafa óskað ejitir upplýsingum frá rojer mn land |>nð, er jeg skoðniii næstliðið vor í liinum svo nefndu Souris-kobuiám- uni, leyfl jeg mjev að óska þess, að blaðið „Lögberg" flytji lesendum síuum liið fyrsta eptirfylgjandl grein. Jeg skoðaði lnndið frá merkjalínu milli Dakota aíS sunnan og Assiniboiu nð að noifian og það norötir að 5. town- sbip í Kanges 7, 8 og 9 fyrír vestan 2. Meredian, og skal ]>ví lýst á þessa leið: Norður frá rnerkjnlínunni milli Dakota og Assa. er landið sljett og nokktið sendið sumstaðar, en aptnr sltmstaöar sandlaust og allgóður jarðvegur; )>ar eru viöa nllgóðir blettir fyrir gripi, en allt cr landið l>ar skógbuist, nema upp með laek einum: „Short Creek", sem kemur sunnan úr Dak. og rennur norður í Souiis ána í Knnge 7: þar er nokkur skógur og ágætiega fagurt land, gott fyrir gripi og mun allgott til hveitirfektar. Þegar 5—6 míluv er komið norður fvá Dak. myndar áin Somis allmikinn dal í sljettlendiö, sem mun um milu á breidd og liggur á )>essu svæöi frá norð- vcstri til suðausturs. Dalur þessi er víða vel skógi vaxinn og er þar æði-mikill húsaviðm af alm- og eiki-trjám; víða myiubir áin með bugðum sínum einkar fögtir nes, sem eru ágætlega grasi vaxin og frjó; i range 6, township 2 er enginn skógur í dnltmni, |A'í )>ar eru bakkar ár- innar svo lágir, að hún flæðir þar á maigra mílna löngu svæöi yflr mikinn hluta dalsins á vorin í leysingum og myndai' Jnir ágætt flæði-engi. Þegar upp á norötirbrúu dalsins kemur, tekur við sljetta lárjett hjer um )>il % mílu; á sljcttu þessari er töluvert af lausagrjóti vel löguðu til húsagerða; þar er og mikið af góðum kalksteini; undir grjót- inu, sem allt liggur laust ofan á, er jarðvegur einkar feitur og góður til ak- uryrkju; þegar lengra dregur noröur frá ánni, hækkar landið lítið eitt og verður þá fyrir afarmikil sljetta, sem er þannig Uiguð að um hana liggja smádældir, sem eru ágætlega grasi vaxnar og eru sljetturnar milli þeirra ofurlítið bungu- myndaðar. Jeg skoðaði nákvæmlega jarðveginn á sljcttu þessari og er hann rjetv að segja alstaðar mjög góður, svtírt feit og alveg sandlaus mold; þar sjezt livergi steinn eða skógnrhrísla, allt grasi vaxið, en fremur er grns!ð lágt millum dældanna og er jörðin þar einmitt lög- uð til akuryrkju. Jeg hafði tal af mjög mörgum, sem þekktu vel þetta svæði og bar öllum saman um það, að þar væri ágætt land og sakir afstöðu dalsins og sljettn- anna fram með honum, væri einkar hægt að hafa þar hvorutveggja, akuryrkju og kvikfjárrækt. Mjög fáir eru ennþá fam- ir að byggja á þessu svæði, en þeir fáu, sem þangað eru komnir, una ágætlega hag sínum, og telja landið með þvi betra. Lanð þetta er nú sem stendur um 100 mílur frá raarkaði, en nú hef- ur Kyrrahafslirautarfjelagið ákvarðað a3 leggja braut þangað út i hina svo nefndu Souris-kolanáma, sem liggja báðu megin í dalbotninum alla leið fríi range 0 til Woodinountain, um 200 mílur vest- ur frá 2. meredian og eru koltn svo of~ arlega í dalbókkunum að kolaklettarnir standa víða upp úr iarðveginum, en það dýpknr mjög fljótt á þeim cr frá daln- um dregur, þannig, að uni % úr mílu fní bókkunum mun vera um 60 fet ofaii ao kohraum.— Það þykir enginn vafi á því, að járnbraut muni uninn skamms — líklega á næsta ári — Ieggjast um liind þetta, og ætlar hið nefnda fjelag þegar í sumar að byrja á braut- argerðinni frá ilrandon á leið út í nám- ana, og sjálfsagt er og talið að annað fjelag leggi aðra braut þungað inDan skamms. Það er því ákaflega mikill hugur í mönuum almenut, að ná lönd- um þar vestra, og allt útlit fyrir, aði þess verði ekki lungt að biða, að í>I| beztu lönd verði þar upp tekin af hverj[- um, sem fvrst næi' í, því þótt Canada- stjórn hafi lofað svenskum mönnuni, að lu'm skyldi leyfa þeim cinum nýlendu- ijett á tilteknu svæði þar vestra r>g Jeg sje aptur búinn að fá vist sv<cði af því hjá þeim handa löndum mSnum, þá litur nú sem stendur eigi v»t fyrir anu- nð en hún ætli að svíkjnst um það eða aö minnsta kosti að dr.iga það, til ills fyrir nýlendumenn. — Samt sem áður ættu Islendingar, sem vantar lönd rjw vilja fá þau, að gefa þessu lnndi alvar- legan gaum hið fyrstn, |>ví áreiðanlegt. mun vera að eigi munu )>eir nú eiga völ á betra landí eða jafngóðu og þetta land er og óvíða væuua til atvturAU e».

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.