Lögberg - 05.01.1899, Blaðsíða 4

i
LÖGBERG.
G«fiö út að 309^3 Elgin Avc.,Winnipeg,Man
aí The Logberg I’rint’g & Publising Co’y
(Incorporated Muy 27,1890) .
Ritstjóri (Editor): Sigtr. Jónasson.
Business Manager: B, T. Björnson.
X uv I ýRinfrn r : Fmá-BHfrlJeinger í eitt Bklpti26
jrlr 30 ord eóa 1 þml. dálkBlengdar, 76 ctB am mán
ðlnn. k stwrri auglýsingnm. eóa anglýBÍnguinum
lengritíma.afsláttur eptirsamningi.
tláataila.Rkipti kaupenda Terður ad tilkynua
skrillega og geta um fjrrverand’ bástad jafnframt.
Utauáskrlpt til afgreidslustofu bladsins er:
ri>e Tiösberg Frintin A Fubiial*. Co
P. O.Boxö85 Z
Wlnnlpeg,Man.
Utanáakrip itll rltstjórans er:
Editor Lögberg,
P *0. Box 585,
Winnipeg, Man.
_ Famkvæmt landslAgum er upps/'gn kaupenda á
aladi óglíd, nema bann sje skaldlaus. þegar hann ser
rnpp —Ef kaupandi, sem er í skuld vid hladld flytu
ftgtferlum, án þess ad tilkynna heimilaskiptin, þá er
bad fyrir dómstrtlunum álitin aýnileg sónnumfyrr
prettvísura tilgangl.
FIMMTUDAGINJí, 5. JAN. 1899.
Arið rera leið.
þafi hefur æt'h þótt tilhlýf'ilegt,
a'' staldra við, litast um og líta til
baka þegar uiafur er ataddur á ein-
hverjuni áfangastah eða vegamótuni,
og þess vegna er það siðvenja margra
blata, þar á n eíal Lögbergs, að gefa
dalítih yfirlit yfir lifna ariö ) egar
hiö nýja er byrjaö. þannig flutti
það miuier L<gberg«, sem kom út
15. janúar í fyrra, all-’.angt og ýtar-
h‘gt j fii lit j t.r iit Isiu i ifburfi á ár-
inu 1897 og hveinig ) ýf ingnrmestu
mnlin, s< n. þa voru a dng-kra, st^'f u,
og vai i fr<öbgt fj rir le^endur voru
að i la jtir þá giein (mef fyriisögn :
„Nýlifna arið") * sambandi við þessa
giein. þv> a hinu lifna ari hafa gerst
m,<>g | ýfingamiiklir hlutir viðvikj-
a idi suu um af þeini nialum, sem ó-
Ótkljað voiu við arslok i fyrra. —
I þetta sinn lituni vjer )><■> ekki
Ianga grein um vn'burfi arsins si tn
Ijió, þvi Ligberg Ijefur flutt all-
gruinilegar frji ttir af þvi hvernig
malin voru útkljáf, jafnött og þaf
h fur gerst. þessi giein er þv nær
eingöngu tíl að minna lesendur
voi a á malm, en ekki til þess að fara
ytír sögu þeiira.
Og áður en vjer byrjum á að
minnast á málin sjalí, leyfum vjer
o»s að bendaó, að vifbuifirnir á ár-
inu sem leið liafa haft víftækari
þýðingu fyrir hinar miktu ensku-
mælandi þjóðir heimsins, Stfrbreta-
land og lönd ins volduga brezka r k-
is og Bandarikin 1 Noiður-Ameríku
lOOBEBO, FIMMTHDAOINN i. JANÚAR 18H.
(sem eru þær þjf ðir er vjer Vestur-
Islendingar biiuin á meðal og varfar
mestu hveruig gei gur), en fyrir
nokkiar afrar einstakar þj >fir, þótt
viðburðirnir hatí utn leið afarmikla
þýðingu hvað snertir heimsmenn-
inguna í heild sinni—ef til vill
miklu v'ðtæk<ri þýðingu en fólk
yfir höfuð gerir sjer grein fyrir.
I rauninni má segja, að þjóðum
heimsins yfir höfuð hafi liðið vel ár-
ið sem h if, en það eru hiuar miklu
enskumælandi þjófir, setn mestan
framgang hafa haft. þær hafa
vingast ft undiðnu óri, og það er ef
til vill þýðingarmesta atriðið f sögu
heimsins órið sem leið, því fyrir hið
sama bera þær nú ægishjálm yfii
ölluin heiminum. Velda-sambönd-
unum á meginlandi Evrópu er mein-
illa við vináttu enskumælandi þjóð-
anna. því það hefur algerlega breytt
jafnvægi því, er þau álitu að þau
væru búin að koma á gngnvait
Bretum, og eyðilagði allan útreikn-
ing þeirra. Gömlu Bretar (Knglend-
ingar) hafa svo gott sem sigrað „hið
myrka meginland,“ Afríku, og
kveykt þar á blysi menningar og
mannúfar, sem mun frelsa tugi
milbjóna manna úr myrkri menn-
ingnrleysisins og undsn oki blóð-
jiyrstra ofsatrúai nmnna (Múhameds-
trúarmanna), sem hafa viðhaldið
þrælaveizlun og drepið milljónir
saklausra og lijalparlausra manna
þar hin sífari árin. Nýju Bretar
(Bnndaríkjamenn) hafa rifið undan
valdi hinna úreltu og daðlausu
Spánverja leifarnar af hinum fornu,
miklu eignuin þeirra á vestur-helm-
ingi hnattarins, og fært liinum und-
iiokufu og kúgufu þjóðflokkum á
vestindisku eyjununi og á Philip-
pine eyjunum frelsi og menningu.
Hvað Breta snertir, þá hefur
stefna þeiira urn a fastliðriar aldir
verið sú, að byggja upp ákaflega
mikið brezkt vcldi l öllum ólfum
liein.sins, og hefur þeim heppnast
það betur en nokkurri ahnari þjóð.
Bandar kin | ar á inóii hafa hingað
til latið sji r nægja að byggja upp
blóndegt veldi hjer í Norfur-Amer-
iku, og hafa 1 til sem engin afskijiti
haft af malum erlendra þjóða. iná
arinu sem leið hefur Bandar'kja-
þjóðin algerlega breytt sti-fnu t þessu
efni og t> kið upp útvíkkunar stefnu
Breta, og leifir auðvitað af þvt, að
hjer eptir taka þau þ*tt l heimsmál-
unum og menningar baráttunni al-
veg eins og Bretar og hinar aðrar
stórjijóðir.
Stríð Bandar’kjanna við Spán-
verja er lesendum vorum í svo
fersku minni, að óþarfl er að rifja
upp nokkra viðburði úr þvf. Friður
er nú saminn, og Spánverjar hafa
látið Cuba og aðrar eyjar s nar við
Amer ku strendur af hendi og enn-
fretnur Piiili| pine-eyjainar, en
Bai dar kin tekið við umráfunum f
þeina stað.
Hið annað mesta strtð ó árinu
háði Egyptalands her undir brezkri
herstjcirn, og braut algeilega á bak
aptur veldi ka' f'a'iS inni t Afr ku
Bretar h»fa þannig hefnt morfs
Gordons 1 Khnrtoum, og opnað Mið-
Al’r ku fyri'r menningu og verzlun.
þriðja str ðiö, sem leitt var til
lykta. var á norðvestur takmörkum
Indlands (f As u), og tókst Bretum
að bæla niður óeyrðir þær og hindra
frekari árasir ó jijóðtíokka þá, er
standa undir vernd þeirra þar—
árasir, sem ofsatrúarmenn höfðu
vakið eins og í Afr ku.
Við enda ársins voru samt enn
ófriðarský á loptinu, og ýmislegt
bendirtilað Evrópu-samböndunum
og stórj’jóðunum kunni að lenda
saman, enþó ervonandi að allt verði
kyrt fyrst um sinn. það er ekki
óhugsandi, og margir vona einlæg-
lega, að fundur sá, sem haldinn
verður í Pjetursborg f maf f vor og
Riissakeisari kom ó að haldinn yrði
til að ræða um að tukmarka her-
b’inað stórþjóðanna, verði til þess
að tryggja almenrian frið í heirnin-
uin um lengri efa skeminri t'ina.
Verzlun og iðnaður heíur víðast
um heiminn verið i blóma árið sem
loið, og á það ekki sízt við hvuö
snertir löndin sem Vestur fslend-
ingar búa í — Bandaríkin og Can-
ada. Sjerílagi má segja þetta hvnö
Canada snertir, því hagur þessa
mikla, nýja föðurlands vors hefur
rtldrei stiiðið eins vel og nú, enda
hefur ófiiður nábúa vorra við Spsn-
verja engin ill áhrif liaft á verzlun
Stórbretalands og Canada, nje held-
ur á verzlun Canada og Bandaríkj-
anna. þvert á móti liefur ófriður
fiessi orðið öflugasta n eðalið til að
draga hinar enskumælandi þjóðir í
nánara samband i öllu tilliti. En
engum hluta Cnnada hefur vegnað
betur en Manitoba-fylki og vestur-
htuta Canada 1 heild sinni. Upp-
skera var góð, og fjarskinn allur af
nyjum jarnbrautuin hefur verið
lagöur.
þvl miður hefur árið sem leið
verið mjög örðugt fyrir hið gamla,
kæra föðurland vort, Island, og
framtíðar-horfurnar þar eru allt
annað en glæsilegar. það virðist
sem Island eigi því örðugra með nð
standnst liina ahnenmi samkeppni (
lieiminum eptir því sem framfarirn-
ar aukast meir í öðrum löndum og
siglist æ meir og meir aptur úr.
Eitt af því, sem arsins 1898
verður lengi minnst fyrir í sögu
brezka rlkisins, er það, að á því var
burðargjnld undir bijef milH Stór-
bretalands og flestra annara hluta
rikisins fæit niður í 1 penny (2 ct-),
og i sanibandi við það má geta þess,
að burðargjald á brjefum I C. naila og
til Pandaríkjanna var fært úr 3 cts
niður i 2 cts nú um áramótin.
Nokkrir af hinum nafntoguð-
ustu mönnum heimsins ljetust á
árinu, og nefnum vjer fyrst þá
G'adstone og Bismarck af þeim, sem
Irttist hafa erlendis; þar næst nefn-
um vjer drottninguna í Austurriki,
sem myrt var á skammarlegan hátt.
t>á megum vjer ekki glejuna Lovísu
Danmerkur-drottningu, sem vafa-
laust var ein hin merkasta og mik-
ilhæfasta kona meðal konungborins
fólks í Evrópu.—Hjer í Canada eru
þeir sem fylgir merkustu mennienir,
er látist hafa á árinu: Fylkis-tjóri
Sir Adolphe Chapleau í Qnebec,
fylkisstjóri C. Cameron í Norðvest-
urlandinu, general Middleton (áður
æðsti herstjóri Canada-hersiris), Dal-
ton McCarthy þingmaður, Ta-cher-
eau kardínáli og Cleary erkibiskup.
Helsti maí'urinn .'■em Ijezt í Banda-
ríkjunum var, að voru álit.i, stjórn-
malamaðurinn Thomas F. Bayaid.
Vjer höfum ekki ph ss fyrir
meira í þetta sinn, en bætum ef til
vill einhverju við, um sama efni og
grein J>essi er ( næsta blaði. En
að endingu þökkum vjer öhum vin-
um og viðskiptamönnum Lögbcrgs
fyrir gemla frið, og óskum þeim
góðs, blessunarríks og gleðilegs
nýárs!
JólaLIað „Fa<mer’s Advo-
cate.“
Framfarir landbúnaðarins hjer
i Canada, einkum í vesturhluta
landsins, líkjast meir skáldsögn en
blnberum sannleika, og í viðbót við
að hufa ágrip af s;,gn landbúnaðarins
flytur jólahlaðið af hinu ágæta bún-
aðarriti, „Farmei’s Advocate“, reglu-
legt safn af aíbragðs g 'ðum mynd-
urn uf bændabýlum, kvikfje o. s. frv.
alla leið anstan frá Atlantzbafi vest-
ur að Kyrrah-ifi. Vjer húfum aldrei
sjeð neitt safn af þesskonar myn'lum
hjeðan úr landinu sem jafriast a við
þetta, hvorki hvað sneitir tölu
myndanna, nje fegurð. Myndasafn-
ið í jólablaði þessu gefur manni nýja
og (jösa bugmynd um framleiðslu-
krapt landsins, og um framfarir
akuryrkjunnar og búnaðarins á
liðinni tíð, og hefur blaðið fylgst
með sjerhverju framfara-spori í
þessa fitt síðastliðin 33 ár. í jóla-
blaðinu eru myudir og lýsing af
ýuisum hinum beztu bújörðum í
Canada, og þar að auki er ( því hin
bezta skýr.sla, er vjer höfum sjeð,
uin fyiirkömulag tilrauna eða fyrir-
myndar.búanna t landinu, Vjer
minuumst ekki að hafa sjeð betri
ritgerðir um þessi efui en greinina í
jölablaðinu eptir hagfræðing r kis-
ins uin akuryikju-anðlegð Canada,
ritgerðina eptir William Miller, er
liann nefnir „Endurminningar um
Canada", ritgerðina eptir Rev. dr.
Bryce urn uppfiæð.slu f akuryrkjo,
ritgerðina eptir umsjónarmann fyr-
irmyndar-búsins ! Brundon (Bedford)
um að byrja búsknp rjettilega á
gias-sljettunum, g’einina eptir pró-
ft ssor Shuttlewoith um akuryrkju
á þýzkalandi, ritgerðina eptir Kich-
ard Gilison um enska r'kisbændur
af gamla skólanum, kvæðin eptir
Bengough um Jón bola og jðlamat-
inn hans, og ritgerðina eptir Robert
Elliott um veg bónóans. AHar þess-
ar ritgerUr eru mjög fiæðandi, og
einnig skemmtilegar, sem þessháttar
greinar vanalega eru þó ekki—í
blaði þessu eru (auk kápunnar) 72
Ijðmandi vel prentaðar blaðs fur
með 50 afbragðs góiðum myndum,
sem sumar taka upp halfa blafs'ðu.
Verðið a jólublaði þessu er 50 cts.,
en öllum nýjum kaupendum, sem
kaupa „Frtrmer’s Advocata1 fyrir árið
1899 og borga S1.00, fá jölablaðið
fr'tt. Útgefcndnrnir „The Wm.
Weld Co.“ f Winnipeg, Man. eiga
heiður skilið fyrir að láta lesendur
„Farmer’s Advocate" (sem kemur út
mánaðarlega og kostar $1.00 um
árið) fi eins fallega og gagnlega
jólagjöf og þetta.
Islcnzkar Bæknr
til »ðlu hJ6
H. S. BARDAL,
181 King St. Winnipeg, Man.
OK
8. BERGMANN,
Gardar, North Dakota,
---n------
Aldamðt. I. II, III IV V,VI,VII,VIII 50
Almanak Þ.v.tjel ’7fi, '77 oe ’79 ivert 20
“ “ ’95, ’ti6,’97 ’98 ’99 “ 25
“ “ 1881—94 011 1 50
“ einntOk (gömul.... 20
Almanak O. S. Th., 1 ,2,3,4. ár, hvert 10
Andvari og Htjórnarskrárm. 1890........ 75
“ 1891 ......................... 40
Arna postilla í b...................1 00a
AuesborgMrtrúarjátningin............... 10
Alþingisstaðurinn forni................ 40
ba'nnkver P. P......................... 20
Bjarnaliænir........................... 20
Bibluisöiíur í b...................... 25
Biblíuljóð V. Br., I.og II. bvert 1 05
„ “ “ í g. b “2 00
“ “ “ i sar. b “ 2 50
B. Gröndal steinafræði................. 80
,, dýrafræði m. myndum .... 1 00
“ dr. F. J.................... 40
Barnalærdómsbók H. U. í baudi..... 80
Bænakver O. I'idriðasonar í bandi.... 15
Ba'dnrs bra, Bj Jóussou............ 80
Cuicago för uiin..... 25
Dönsk íslenzk orðabók, J J I g. b. 2 10
Dönsk lestrarbúk eptir Þ B og B J í b, 75b
Dauðubtundin (Ljóöinæli)........... 10
404
Bvipinn & andlítum þeirra. „Dað eru þ& til menn (
landi ykkar, sera bafa smekk fyrir svona glingur.“
„Jeg heföi ekki trúað því, ef jeg befði ekki
sjeð það með mínum eigin augum, að eins dýrðleg
listaverk, sem þessi, væru til“, hrópaði Alleyne.
„Hvlllkir litir! Hvíllkir drættirl Lfttu bara & petta
m&lverk af píslarvætti hins heilaga Stef&ns, Ford.
Finnst þjer ekki, að þú gætir sjálfur tekið upp einn
af steinunum, sem virðast Hggja þarna svo hand-
hægir fyrir morðÍDgjana?“
„Og líttn & hjörtinD, Alleyne, með krossinn &
milli hornanna“, hrðpaði Fird. „Dað veit tröa mín,
að jeg hef aldrei sjeð fallegri björt f Bere skógí‘‘.
„Og petta græna gras — hve bjart og hreint
pað er & litinii!“ ssgði Alleyne. „öil m&lverk, sem
jfg hef &ður sjeð, eru bara barna glingur 1 satnan-
liurði við petta. Dessi æruverði öldungur h'ýtur að
vera eion af pessum miklu m&lurum, sem bióðir
lÍHrtolómeiia var stundum að segja mjer frá pegar
jeg fttti heima I Beaulieu-klaustri.44
Jlið yfirlitsd^Hka, kvikula andlit Jistamannsins
skein af ftnægju ppt>ar hann s4 hina Ifttlausu gleði
pessara tvetfgja Engler dinga. Dóttir hans hafði
jagt »f sjer kftpu sína eða möttul, og p& sftst að aod-
lit hennar b»fði til að bera bina hreinustu og ffnustu
ltölsku fegurð, og dró p«ð augu og atbygli Fords
brfttt frft inyndunum Og mftlverku’ um fyrir framan
hann. En Alleyne hjelt nú samt áfram að skoða
myndirnar, ý©ist pær, sem risu upp við þiliu, eða
413
„Viljið pið hafa öl, met comrade»Tu hrópaði
Aylward, „eða viljið pið heldur vín? Dað megið til
að drekka annaðhvort. Hjerna, Jaques, pú djöfuJs
limurinn, kondu með flösku af hiuu elsta og hezta
vfni, sem til er og passaðu að hrista pað ekki. Haf-
ið pið heyrt frjettirnar ?
„Nei“, hrópuðu bftðir riddarasveinarnir.
„DmÖ eiga að verða ftgætar burtreiðar“, ssgði
Aylward.
„Burtreiðar?“ endurtóku bftðir riddarasveinarnir.
, J&, pi)tar“, sagði Aylward. „Og orsökin er sú,
að C"ptal du Buoh hefur svarið pess dýran eið, að
hann skuli finna fimm riddara hjerna megin við sund-
ið, sem geti riðið niður hverja fimm enska riddara,
sem nokkurn tfma hafi sett fót í fstað. Chandos hef-
ur tekifl að sjer pessa bólmgöngu-ftskorun, og prinz-
inn hefur heitið að gef« peim gullker, sem mesta
hreysti sýnir, og öll hirðin er í sterkri hreifingu útaf
þessu“.
„IIvf skyldu riddararnir einsamlir hafa allt gam-
anið?“ sagði Hordle Jón 1 urrandi róm. „Væri ekki
hægt að lftta fimm bogamenn reyna sig lfka, til að
vita, hvort heldur AquRaine oða Goscony ber sigur-
inn úr hýtum?“
„Eða p& fimm reglulega hermenn“, sagði Slmon
svarti.
„En hverjir eru ensku riddaraanir, sem ætla að
reyna sig við hina?“ spurði Hawtayne skipstjóri.
„Dað eru 341 enskir riddarar hjerua 1 borginni“,
408
„Strfðl strlð!" hrópaði ftalski öldungurinn. „t>að
er alltaf petta aama tal um stríð. Og mennirnir, sem
taldir eru miklir menn — hvað eru peir? Hef jeg
ekki heyrt nöfn þeirra nefnd? Deir eru hermenn,
slátrarar, eyðileggjendur. Per Baccol Á Ítalíu
eru menn, sem eru 1 sannleika rniklir menn. Dið
hermenn rífið niður og eyðileggið,en peir byggjaupp
og endurbæta Og, ef pjar bara fengjuð að sjá hina
kæru feðra borg mina Pisa, Duomóið, Campo Santa-
klaustrin, hina háu Campanile, og' heyrðuð hið mjúka
klukknahljóð i hinu hlýja, ítalska loptslagi! Dað eru
verk mikilmenna. Og jeg hef sjeð pá með mlnum
eigin augum, með pessum sömu augum sem horfa 4
yður. Jeg hef sjeð Andrea Oroagna, Taddeo Gaddi,
Giottino, Stefano, Simone Memmi — menn, sem j«f{
er ekki einu sinni verðugur að blatida liti fyrir. Of?
jeg hef sjeð öldunginn Giotto, sem var lærisveinn
hans Cimabue, en fyrir bans daga voru eDgir lista-
menn á ítalfu, pvl grtskir menu voru fengnir til að
m&la Gondi-kapelluna t Floreooe. 0, aignori, petta
eru hin sönnu mikilmenni og nöfn þeirra verða í
heiðri höfð, en menn munu kannast við, að hermenu
hafi verið óvinir mannkynsins."
„En, herra minn“, sagði Ford, „það m& einnig
segja margt hermönnunum til hróss, pvf hvernig
gætu pessir listamenn, er pjer nefndnð, verndað m&i*
verkin sfn ef engir hermenn væru til?“
,,Og pes«i listaverk hjerna 1 heiberginu!“ sagði
Alleyne. „Hafið pjer I sannleika búið þau öll til
sj&lfur? — og hvert eiga þau að fara?“