Lögberg - 11.05.1933, Qupperneq 7

LÖGBERG, FIMTUDAGINN u. MAI, 1933
Bls. 7
Sporður
Gott er aÖ eiga geymdar í hugar- !
fylgsnum sínum endurminningar um :
gó'Öa vini og ánægjuríkar samveru-'
stundir. Og finst mér að þar gildi
sama, hvort slikar minningar eru
bundnar við menn eða málleysingja ;
hvorttveggja getur verið jafn hug-
þekt og unaðslegt. Endurskin góðra
samfunda og ánægjulegra samveru-
stunda eru—ef svo mætti að orði
kveða—eins og ljósblik á genginni
æfibraut manna, sem alt af er jafn
gainan að líta til og dvelja við í hug-
anum. Slik Ijósblik gera lífið bjart-
ara, glæða áhuga og gefa mönnum
þrótt til að f jölga þeim.
Eg hefi oft skemt mér í huganum
við endurminningarnar frá samveru-
stundum okkar Sporðs, og þá miklu
ánægju, sem eg naut í svo ríkum
mæli oft og mörgum sinnum, er eg
sat honum á baki. Hann var um
sína daga talinn einn af beztu reið-
hestum í Rangárþingi, að dómi Guð-
mundar Guðfinnssonar, fyrrum hér-
aðslæknis, og margra fleiri, sem
þektu hann. En héraðslæknar okkar
kynnast öðrum mönnum betur helztu
reiðhestum héraðsins, kostum þeirra
og dugnaði.
Sporður var að upplagi skapmik-
ill fjörhestur, en þó oftast gæfur
og taumléttur. Ágætlega vakur, en
nokkuð mitækur á kostina, og jafn-
vel tregur til að grípa skeiðiS, nema
þar sem honum þótti gott undir fót-
um, eða þegar hann hafði svitnað
vel; þá skeiðaði hann bæði mikið
og fallega og máttu þá röskir klár-
hestar á stundum gæta sin, ættu þeir
að hafa í fullu tré við hann á sprett-
inum. Tölt átti hann til, og brá
því stundum fyrir sig, þó að aldrei
væri neitt til þess gert, að æfa hann
við þann gang. En hann skifti hreint
og vel um gang, enda var sama á
hverju hann fór: alt af var jafn
þægilegt og ánægjulegt að ríða hon-
um.
Sporður var með afbrigðum veg-
vís, og svo heimfús, að hann undi
ekki stundinni ler.gur utan heima-
haga sinna, eins og títt er um flesta
hesta, sem stroksamir eru í eðli sinu.
En þó var hann einkennilega fljótur
að skilja hvar hann átti heima.
Vorið 1906 fór eg með hann til
Reykjavikur. Var hann þá svo órór
og æstur, að hýsa varð eg hann um
nætur og hafa strangar gætur á því,
að hann hlypi ekki frá mér. Svo
heimfús var hann þá þegar, og
þeirri venju hélt hann lengst af æfi
sinnar.
• Vorið 1909 flutti eg búferlum frá
j Bjóluhjáleigu og hingað að Ási. Var
í Sporður hálf órór, og kunni illa við
i sig í nýju högunum fyrst í stað, en
sætti sig þó furðu fljótt við breyt-
inguna. Um jónsmessuna, þá um
vorið, kom eg lausríðandi sunnan úr
Reykjavik, og var Sporður með í
ferðinni. Rak eg hann lausan á
undan mér frá Þjórsárlirú, því mér
lék forvitni á, hvort hann mundi
ekki, er hann var sjálfráður, halda
þjóðveginn áfram austur Holtin, i
stað þess að taka götuna suður að
Asi. Þegar að götunni kom, var
ekkert hik á honum; hann beygði
viðstöðulaust inn á hana, en hélt ekki
austur veginn, eins og hann var van-
ur, og eg hafði jafnvel búist við að
hann mundi gera.
Þetta sumar var Elísabet Guð-
mundsdóttir rjómabússtýra við
Rauðalækjarbúið, og lánaði eg henni
Sporð upp að rjómabúi Landmanna.
Spurði hún mig, hvað gera ætti við
hestinn, er hún kæmi til baka. Sagði
eg henni, að ekki mundi annað þýða,
en sleppa honum; hann hlypi eflaust
austur að Bjóluhjáleigu, eins og
hann væri vanur. Eg hafði lánað
henni Sporða þangað upp eftir tvö
undanfarin sumur og hann skilað
sér heim að Bjóluhjáleigu, jafnharð-
an og hún slepti honum. Þótti mér
sennilegt, að hann mundi nota tæki-
færið og skjótast heim á æskustöðv-
ar sínar, er svo var skarht þangað
og hann með öllu sjálfráður. En
það fór á aðra leið. Daginn eftir, er
konxið var til hrossanna hér í Ási,
var Sporður kominn til þeirra. Þótt-
ist eg þá vita, að hann væri farinn
að láta sér skiljast, að hér væri hans
rétta heimili, og annarsstaðar ætti
hann ekki að vera. Var og ekki að
sjá neina óánægju á honum yfir því,
þegar fram liðu stundir, enda varð
hann brátt jafn heimfús hingað, og
hann var áður að Bjóluhjáleigu.
Seint á slætti, þetta sama sumar,
þurfti eg að bregða mér fram í
Þykkvabæ og Vestur-Landeyjar.
Vrarð eg samferða engjafólki frá
Háfshóli austur yfir Háfsósa og
riðum við þá á svo nefndum Fiski-
vatnseyrum. Mér dvaldist allan dag-
inn, átti erindi við marga, og var
fram yfir náttmál, er eg fór úr
Þykkjabænum. Var mér margboðið
að gista þar um nóttina, því að þykt
var í lofti og farið að skyggja, en
Háfsósar þá illir yfirferðar, sakir
sandbleytu og vatnavaxta, og var
mér sagt, að ríða yrði þá á öðrum
stað, en eg hafði gert um 'morgun-
inn. En eg hafði gert ráð fyrir, að
halda heirn um kveldið, og vildi ekki
frá því breyta að óreyndu; treysti
líká ratvísi Sporðs, röskleik hans og
dugnaði, og mundi, að hann hafði
einu sinni áður farið þarna yfir.
Þegar út að ósunum kom, var að
verSa aldimt, og sást því ekki til
brautar í sandinum. Stefndi eg út i
ósana, þar sem eg hugði brautina
vera; reið eg Sporð, en teymdi ann-
an hest og veturgamalt tryppi, er
eg var að sækja. Ekki hafði eg far-
ið nema nokkra faðma frá landi,
þegar hrossin sukku á kaf í umbrota
sandbleytu. Var þá ekki um annað
að gera, en að stiga af baki, og átti
eg fult í fangi að halda mér uppi og
brjótast áfram. Sporður braust
rösklega um og sneri brátt til sama
lands, en hinn hesturinn og tryppið
voru svifaseinni og fjörminni; bjóst
eg helzt við að þau mundu farast
þarna og hverfa á kaf í sandinn, en
svo varð þó ekki, og alt bjargaðist
upp úr, sem betur fór. Stóð eg svo á
bakkanum, stígvélafullur og allur
hrakinn eftir svamlið. Þótti mér nú
vandast málið, og fór að iðrast þess,
að hafa ekki þegið gistingu hjá vin-
um mínum í Þykkvabænum. Og
ekki var það nein þægileg tilhugsun,
að þurfa að snúa við til bæja, vekja
upp fólk og biðja gistingar, eftir
þennan hrakning. En þó mundi ekki
um annað að velja. Sjálíur fann eg
til vanmáttar míns, og var það full-
ljóst, að það var ekki á mínu færi
og sjálfsdáðum, að finna færa leið
yfir ósana í það sinn. Flaug mér þá
i hug að komast eftir, hvernig lægi
í Sporða, og vita hvort hann væri
fús á að reyna aftur, ef vera mætti,
að honum tækist að finna betri leið
yfir ósana en þá, sem eg hafði valið
okkiir. Eg helti svo vatninu úr stíg-
vélunum, vatt veltinga mína og steig
á bak. Sporður tók því vel og hélt
ótrauður af stað, og lét eg hann með
öllu sjálfráðan. Steig hann hröðum
skrefum og stefndi lengra fram með
vatninu en áður. Hélt eg þá að
þetta mundi lítið stoða, Sporður
mundi aldrei fara út í ósana aftur,
væri hann sjálfráður. Þótti mér þó
ekki reynt til þrautar, og vildi láta
hann einráðan um stund. Skamt var
þó farið er Sporður þverbeygir alt
í einu að vatninu og veður út í
strauminn; þrammaði hann svo ró-
legur og öruggur út yfir ósana án
þess að nokkurrar sandbleytu yrði
vart, og var vatnið aldrei dýpra en
eg hafði búist við, eða hátt á lend.
Okkur lentist vel hinum rnegin og
hélt eg svo heim um nóttina, með
hlýjum huga til Sporðs fyrir rat-
vísi hans og röskleik. Hafði mér
reynst sem fyrri, örugt að treysta
leiðsögn hans, og æfinni lauk hann
svo, að aldrei brást hann vonum
minum eða trausti í þeim efnum.
Öndverðan vetur einn fórum við
Jón, sambýlismaður minn á fjörur.
(Ásinn á fjörustúf fyrir landi
Háfshverfis). Voru þá ísalög góð
og vorum við með dráttarsleða. Átti
Jón hestinn, sem beitt var fyrir sleð-
ann, en eg var með Sporð og riðum
við honum til skiftis. Eg fór beina
leið fram á fjörur, en Jón reið
Sporð heim i Háfshverfi, til að vita
hvort bændur þar vildu verða okk-
ur samferða, en þeir eiga hlut í rek-
anum með okkur. Þegar Jón kom
þangað frétti hann að bændur væru
farnir á fjörur. Þetta var áður en
hlaðið var í Þykkvabæjarósa —
Djúpós—, voru þeir því vatnsmikl-
ir, en yfir þá þurfti að fara. Jón
fylgdi braut Háfshverfinga, en gætti
þess ekki er dálitið kom út á ísana,
að á brautinni var skarpur krókur
fyrir yfirhilmaða vök. Vissi Jón því
ekki fyrr en ísinn brast og Sporður
kominn á kaf í vatnið, en sjálfur
kastaðist hann fram af hestinum á
skörina og sakaði ekki. Sporður var
á sundi í vökinni, eða því sem næst,
því að vatnið flaut yfir hann allan
fram á miðjan háls. Brá Jóní heldur
við og vissi ekki hvaða bragða skyldi
leitað; bjóst ekki við að hesturinn
kæmist hjálparlaust úr vökinni, en
enginn maður nærri og drjúgur
spölur til bæja, til þess að leita
hjálpar. Reynir Jón samt á tauminn
og tekur þéttfast í hann, en litið
hafði liann reynt afl sitt, er Sporður
bregður við og snarast i sama vet-
fangi upp á skörina. Annálar Jón
röskleika hestsins og dugnað: að
hefja sig jafn léítilega upp úr svó
djúpu vatni, og fóta sig samstundis
á glerhálu svellinu.
—Fleiri sögur gæti eg sagt, er
sanna vitsmuni Sporðs, ratvísi hans
og röskleik, er sleppi því, og læt mér
nægja þær, sem komnar eru á blað-
ið.
Það er alkunnugt og margsannað
að þessir sannnefndu bjargvættir
okkar íslendiuga, hestarnir, eru
margir hverjir svo miklum eðlisgáf-
um gæddir og sýna svo margskonar
yfirburði i vitsmunum sínum, að við
skammsýnir menn skynjum ekki
háttu þeirra né tilburði að brjótast
áfram og bjarga sér og öðrum, þeg-
ar mest á reyndi. Okkur er það
hulið, flestum að minsta kosti,
hvernig hestarnir fá ratað um tor-
sóttar vegleysur og vandfarin vatns-
föll í niðamyrkri og iðulausum stór-
hríðum, þegar ekki sér handaskil, og
mjöllin sléttar yfir alt. Ótal mörg
dæmi sanna, að þetta hefir hestun-
um tekist, og þó við skiljum það
ekki, getum við ekki annað en dáðst
að þvi samstarfi, orku og vitsmuna,
sem þarna eru að verki.
Síðan Sporður féll frá hefi eg
trauðla búist við að eignast hans
líka aftur, hversu heitt sem eg þrái
það. Þykist eg og þess fullviss orð-
inn, að slík hamingja eigi ekki eftir
að falla mér í skaut. En um hitt
hugsa eg oft, hvort við Sporður
hittumst aftur handan við landa-
mærin ókunnu, og að eg fái þar að
njóta gangsnilli hans og annarra af-
bragðs kosta, er eg hafði notið hér í
svo rikum mæli og jafnan saktiað
sárt. Og eg lifi í þeirri von, og gleð
mig við þá tilliugsun, að svo verði.
Gnðjón Jónsson,
Ási í Holtum.
—Dýrav.
Aldarfjórðungs afmœli
Kvenfél. í Mozart, Sumardaginn
fyrsta, 1933
Við útsjó í andlegri merking
um auðugan sjóndeildarhring,
á afmælisdögum er einkum
svo ágætt að horfa í kring.
Og fetin áfjórðungi aldar
oss fluttu á þann útsjónahól,
hvar aftur á bak jafnt og áfram,
oss upplýsir vorgróðans sól.
Að vakna á sannleikans sýning
og sjá yfir kreddur og gröf,
og sannfærður ganga til sængur,
er síþroskans dýrmæta gjöf.
Er eins og önnur kona
og það eftir mjög
stuttan tíma
■Svo segir kona í Albetta cftir að
hafa rcynt Dodd’s
Kidncy Pills
Mrs. A. M. Gaetz þjáðist af gigt í
bakinu.
Faith, Alta., 8. Maí.
I
Það að allskonar sjúkdómar
sem stafa frá nýrunum la'knast
með því að nota Dodd’s Ividney
Pills, ér enn sannað með með-
fylgjandíi bréfi frá Mrs. Gaetz,
Faith, Alta., er þannig komist að
orði:
“Eg er ósköp lítil kona og
ekki vel hraust. Eg er bónda-
kona og á þrjá drengi, og hefi
því mikið að gera. Mín mestu
óþægindi er gigt í bakinu. Eftir
að eg hafði tekið yðar ágæta
Dodd’á Kidney Pills í hér um bil
viku, var eg orðin eins og ný
manneskja.”
Ef nýrun eru veik, þá hikið
ekki. Drátturinn er aldrei til
gagns. Hann er líka hættulegur.
Revnið strax Dodd’s Kidney Pills.
Þú mátt reiða þig á þær. Fáeinar
af þeim teknar á réttum tíma
geta komiðl veg fyrir mikil veik-
indi.
Dodd’s Kidney Pills hafa
læknað þúsindir af veikum körl-
um og konum.
í geimnum er árstíða aflið
sem ávarpar gróandann bezt,
þá bláminn er f jær oss en bliðan
á blóminu og hjartanu sest.
Xú til þess að andinn sé útsýnn
og eilífðar skilvitin hraust,
þá verður á bjartsýni að venjast og
vaka yfir sannleikans raust.
Frá upphafi tímans í Eden
og áfram á sérhverri stund,
hið bjartasta og bezta vill konan
oss bjóða úr gjöfulli mund.
Með vori og sumri hún vinnur
og verðmætust tilreiðir kjör,
því veginn og daginn hún vermir
og varðveitir heilsu og f jör.
Við dagrenning bregður hún blundi
með birtunni fegurðin ris,
þá nærgtæni er blóminu búin
og barninu hjúkrunin vís.
Og málfærið hennar hið milda er
mjúkast þá tíðin er köld.
Hún iðjar til ávaxta garðinn
með ylmandi sælgætisfjöld.
sHún veitir þeim fátæku og veiku
og vakandi ei gleymir hún þeim,
því vorandans vilja hún hlýðir
og vonar til jafnréjtis heim.
En maðurinn misskildi hana
og minti á hreinleika.sipn.
Með eplinu útsjón mér jókstu
og opnaðir skilninginn minn.
Og síðan þú skilninginn skýrðir
og skýlan datt augunum frá,
það villast i ofsjónum allir
og einstöku reka sig á.
En konan af meðaumkun mælti.
Hví myrtir þú lausnara þinn?
Eg var ekki með í því verki,
þú véfengir draumskilning minn.
Þó seinna þau sættust á málið
úr sambúð var deilunni rutt,
því skilningur reyndist of skammur
og skýlausa útsjónin stutt.
En hugþýða hattprúða konan,
með hraðvirka alúðarmund,
af kurteisi og kærleika hjúkrar
og kuldann hún hrekur úr Iund.
Sem viðmótið boðháttur viljans
um vinsemd eða illgirni ber,
sú birta á brún hennar leikur
sem bróðernið tileinkar sér.
Sem fegurðin friðhelgar lundinn
og fjólan ber nátthiminslit,
er húsfreyjan heimilisprýðin
með hugann við annir og strit.
\ / / / - /
Þegar þér þarfniát
Prentunar
þá lítið inn eða skrifið til
The Columbia Press Ltd, •
sem mun fullnægja
þörfum yðar
/
Öafsakanleg vanræksla
er þaC af hverri manneskju, sem vegna
ósytrks veit sig ekki nema h&lfa mann-
eskju, t-n gerir ekki við.
Nusa-Tonc
er heijsulyf, sem sérfræðingur í lyfja-
fræði hefir fundið og sem veitir betri
heilsu, meiri krafta og meiri dugnað,
þúsundum manna og kvenna og hefir
gert í fjörutíu eða íjórutiu og fimm &r.
Lyfsalinn selur þér m&naðarÍQi'ða af
Nuga-Tone fyrir einn dollar og ekta
meðalinu fylgir full ábyrgð, varaðu þig
á eftirlkingum—þú átt að fá það bezta.
Eg þarf ekki að segja þá sögu
af sérhverri mannfélagsstétt,
að hvergi eru allir menn afbragð
°g enginn með hrukku né blett.
Eg er ekki að skjalla né skrafa
um skýjaða ókunna sjón,
en hinn, sem ei húsmæður þekkir,
er hjárænn og ómyndugt flón.
Eg skil þegar sólbráðin segir
að senn verði úr neyðinni bætt.
Eg sé þegar sumarið byrjar
og sárið er hreinsað og grætt.
Eg nýt þegar nærgætnin kemttr
og náklærnar draga sig brott.
Eg vaki þá vorandinn heilsar
og veðrið er fagurt og gott.
Ég gleðst þegar lærisveinn lifsins
ber ljósin í hugskotið inn.
Eg skemti mér þegar eg skoða
og skift er við áhugann minn.
Eg finn þegar faðirinn gefur
og farsældin legg'ur á borð.
Eg vikna, eg þýðist og þakka
og það eru hjarta míns orð.
Þó kvennanna frutnherjar fækki
og félagið telji önnur nöfn,
þær eiga þó tilganginn allar
að upplýsa kærleikans höfn.
Yér óskum og biðjum því allir—
sem yrkjum hér framvegis lönd,
—um annan og álíka f jórðung
af öldinni í kvenfélags hönd.
Fr. Guðmundsson.
Jóns Bjarnasonar skóli
(Framh. frá 1. bls.)
látið þau sér í baga. Mun eg reyna
að launa ykkur þá greiðvikni síðar.
Eintök þau, sem eg bað um, sendi eg
merkum fræðimönnum hér í álfu
og annarsstaðar, t. d. Sir William
Craigie, eins er eg að hugsa um að
senda “American-ScandinavÍan Re-
view” og blaðinu “Vísir” í Reykja-
vik hefti til umsagnar, hafir þú
ekkert við það að athuga. íslending-
ar heima ættu að vita hvernig geng-
ur starf eina íslenzka skólans í
Vesturheimi. Veit eg að vinur
minn Axel Thorsteinsson, sem starf-
ar við “Vísi” muni sjá um, að rits-
ins verði getið þar.
Með beztu kveðjum og óskum.
Þinn einl.
Richard Beck.
Ottawa, January 26, 1933
Principal, The Rev. R. Marteinsson,
Jon Bjarnason Academy,
Home Street,
Winnipeg, Manitoba.
My dear Principal Marteinsson:
I wish to congratulate you on the
Year Book of the Jon Bjarnason
Academy and especially upon the
leading article rnaking a plea for
definitely Christian schools. You
are very right.
With kind regards and wishing
you every success,
Yours sincerely,
Helen MacMurchy, M.D.,
Chief, Division of
Child Welfare.
Segja má frá því, að enn eru eftir
fáein eintök af bókinni. Þau fást,
það senx upplagið endist, hjá Mr.
Melsted. Bókin er ekki seld. Meðan
hún er til, þarf aðeins að biðja um
hana.
Sumir segja, að skólinn hafi
breyzt. Ytri ástæður hafa breyzt og
umdæmi vort hefir mikið stækkað,
en andinn er sá sami. Tilgangurinn
er: kristilegnr skóli, sem leggur þá
rækt við íslenzku, sem ástæður leyfa.
íslenzkir vinir, hvar sem þér eruð,
skólinn þarf á drengilegri aðstoð
yðar að halda.
Rúnólfur Marteinsson.