Lögberg - 05.12.1935, Blaðsíða 1

Lögberg - 05.12.1935, Blaðsíða 1
PHONE 86 311 Seven Lines « \ov u«$ei and Satisfaction For Service PHONE 86 311 Seven Lines ySð&**v 48. ARGANGUR WINNIPEG, MAN., FIMTUDAGINN 5. DESEMBER, 1935. NtJMER 49 Fréttir frá Gimli t æjarkosningum nýafstöÖnum var C. P. Paulson kafteinn endur- kosinn bæjarstjóri gagnsóknarlaust. GetiS hefir veriS um áSur, og það rttt nýlega, aS nýr prestur er tekinn viS Gimli prestakalli, séra Bjarni A. Bjarnason, er settur var formlega í embætti, af forseta kirkjufélags- ins, séra Kristni K. Ólafssyni, þ. 3. nóv. s. 1. En þess hefir enn ekki veriS getiS, svo eg muni, aS Gimli hefir eignast annan nýja embættis- mann. ÞaS er dr. A. B. Ingimund- son, tannlækir. Er hann búinn aS starfa hér um nokkurra mánaSa tímabil. Hefir hann starfstofu sína í bygging Tergesens kaupmanns, á Center Street. Er dr. Ingimund- son talinn góSur tannlæknir. Lætur fólk hiS bezta af verki hans. Er hann og maSur lipur og viSfeldinn. Mun hann líklegur aS komast vel á- fram í störfum sínum. Allir hinir stærri bæir Nýja ís- lands hafa hver um sig búsettan lækni. í Árborg er dr. S. E. Björn- son; í Riverton dr. S. O. Tompson, og hér á Gimli er dr. F. W. Shaw. En Gimli er þaS nú f remri orSinn en hinir bæirnir, aS hann hefir einnig búsettan tannlækni. Eru þaS ekki smáræSis þægindi aS hafa mann færan í þeirri ment rétt viS hendina, og þurfa ekki aS fara í þeim erind- um upp til borgar, eSa bíða eftir að þaðan komi tannlæknir viS og við. Munu Gimlibúar og Ný-Islendingar yfirleitt óska dr. Ingimundson hins bezta gengis í hinu vandasama, þarf- lega starfi sínu.— "Römm er sú taug ef rekka dregur, f öður-túna til." Um uppruna ljóSbrots þessa, sem er orSiS aS nokkurs konar málshætti, kom fyrirspurn til Betel frá ís- lenzkum fræSimann í Dakota, síS- astliSiS haust, ef eg man rétt. Var enginn þá viS hendina er vissi, eSa mundi, nokkuS um uppruna þess. ViS ljóSbrotiS könnuðust allir. HöfSu heyrt frá barnæsku. En hvaSan þaS var komiS var annaS mál. Fóru nú fræSagrúskarar á Betel og í Gimli-bæ aS leita. Eitt af því fyrsta sem gert var, var aS fletta upp á málsháttasafni dr. Finns Jónssonar, en þaS var ekki þar. Þá datt sumum í hug aS þetta væri spakleg ummæli einhvers af hinum meiriháttar konungum Noregs, þeg- ar ekki hefSi tekist lengur aS halda íslenzkum höfSingjasyni viS kon- ungshirSina, og hann hefSi óSur og uppvægur viljað til íslands. Ekki gat þó nokkur fræSaþuIurinn mun- aS eftir því. Þá var minst á Edd- urnar, Hávamál og önnur forn merkisrit. En alt kom fyrir ekki. Sumir grúskararnir voru svo hand- gengnir þeim ritum aS þeir vissu aS þetta var ekki þar aS f inna. Fór svo frarn um nætur tímabil, aS ekki tókst aS finna uppruna þessa IjóS- brots. Nú er þó fyrir nokkuru einn af fræðagrúskurunum á Betel búinn að finna uppruna ljóðs þessa, en þó meS aSstoS annars fræSimanns, er gott bókasafn hefir. Og meS því sumir fræSaþulirnir, er voru í leit- inni, eru nú fjarverandi frá Gimli, og sá er fyrirspurnina gerSi, er öllu þessu kom af staS, er suSur í Banda_ ríkjum, þá virSist einfaldasta aS- stöSunni í þessu efni hér nú í þessu fréttabréfi. LjóSbrotiS er þýSing dr. Svein- bjsirnar Egilssonar rektors, og er að finfia á bls. njo í bók þeirri er þeir Jón Arnason, Einar Þórðarson o. fl. gáfu út í Reykjavík 1856. Er bókin um dr. Sveinbjörn og ritverk hans. Mun hún nú vera í fárra manna höndum. Höfundurinn er Ovidíus, forna, rómverska skáldiS fræga, er uppi var frá 43 fyrir Krist og þar til 17 e. kr. Munu sumir telja hann ganga næstan Virgilíusi, sem stórskáld Rómverja í fornöld; aSrir, ef til vill, aS Horatíus, er var frægt skáld og mesti merkis rithöfundur, komi þeirra á milli. En hvaS sem um þaS er, þá var Ovidíus bæSi stór- skáld og frægur lærdóms og menta- inaÍHir á sinni tiS. Var hann eitt hiS mesta glæsimenni um þaS leyti er Agústus keisari sat aS völdum. Dr. Sveinbjörn Egilsson hefir þýtt, sem kunnugt er, allmikiS af ljóSum fornskálda Grikkja og Róm- verja og þar á meSal talsvert eftir Ovidíus. Þetta ljóð, sem hér er um að ræða, er lengra en geymst hefir alment í minnum manna. Hljóðar þaS í heild sinni á þessa leiS: "Leika landmunir lýSa sonum, hveim er f úss er fara. Römm er sú taug er rekka dregur föSur-túna til." HiS fræga skáld, Ovídus, var dæmdur í útlegS á efri árum sínum. Komst í ónáS hjá Agústusi fyrir kvæSi nokkurt, sem hann hafSi ort, er þótti ganga allnærri mannorSi sumra nánustu ættmanna keisarans. Þegar kvæSiS kom út, brá sunium vinum Ovidiusar heldur en ekki í brún, því þeir þóttust sjá, aS hann hefði stofnaS sjálfum sér í mikinn vanda. En ekki bar á neinu fyrst lengi vel. Agúgtus keisari lét sem liann vissi ekki um óhróSurinn í kvæSinu. HafSi Ovidíus í sömu hávegum og áSur. LeiS svo í tíu ár. Héldu þá vinir Ovidíusar og hann sjálfur, aS hann væri sloppinn. Keis. arinn mundi alls ekki hugsa til hefnda. Hann væri búinn aS gleyma misgerSinni og reiSi sinni þar með, þaS er aS segja, ef hann hef Si reiSst, en um þaS vissi eiginlega enginn. En þegar alt sýndist vera komíð í bezta horf, aS því er vinum skálds- ins virtist, þá skall á útlegSardóm- urinn. Ovidíus var dæmdur í æfi- langa útlegð. Var honum dæmt, aS búa þaS seai eftir væri æfinnar i bænum Tómi, austur við Svartahaf. Til Róm skyldi hann aldrei eiga aft- urkvæmt. Er mælt að skáldinu haf i orðiS afarmikiS um dóminn. Sein- asta nóttin í Róm varS honum aS yrkisefni. Kvað hann lýsa reynslu sinni þá nótt sem einni hinni mestu hörmungastund er hann hafi lifað. FerSalagiS frá Róm, austur til Tómi, var bæSi langt og erfitt í þá daga. Var Ovidíus séttur á skip i Róm á köldum nóvember-degi. Svo mánuSum skifti var hann aS komast í útlegSina. FerSaSist ýmist á landi eða á sjó, þar til í útlegðar heim- kynnið var komið. Bærinn Tómi var að nokkuru bygður Grikkjum, en að nokkuru leyti viliimönnum, eins og Rómverj. ar, og Grikkir þó sérstaklega, nefndu aðrar þjóðir en sjcálfa sig. Undi Ovidíus þarna hið versta. Kom úr hinu glæsilega höfðingjálífi R(')niaborgar, þar sem alt var látið eftir sér og var handgenginn hirð keisarans og honum sjálfum. Um- skiftin voru svo mikil, að Ovidius gat ekki á heilum sér tekiS. Reyndi hann og vinir hans hvað eftir annað aS fá dóminum breytt, en viS það var ekki komandi. Raunar dó Ágústus keisari áriS 14 e. Kr., þrem árum á undan Ovidíusi. En Tiber- íus keisari, er þá kom til valda, var maður harður í skapi og grirnmur. Atti hann og völdin aS þakka Ágúst- usi, er var stjúpfaðir hans. Var enda kunnugur öllum málavöxtum, því hann hafSi stjórnað meS Ágústusi seinustu ríkisár hans. Tiberíus var vitur maSur, um leiS og hann var harSur í skapi og óvæginn, og var sjaldan mikillar vægðar af honum áð vænta. ÚtlegSardómur sá, er Agústus kvaS upp yfir Ovidíusi, er sagSur aS hafa verið sá vægasti er um var að ræða. SkáldiS hélt f ullum borg- aralegum réttindum og öllum eigum sínum. Og þar sem Ovidíus var vel efnum búinn, gat hann lifaS í alls- nægtum og gef iS sig allan viS skáld- skaparlist sinni. ÞaS mun hann og hafa gert, aS svo miklu leyti sem honum var unt. En óánægjan meÖ bústaSinn var svo mikil og heim- þráin svo sterk, aS skáldiS leit varla nokkurn glaSan dag. Reyndu vinir hans, eftir aS útséS var um að hann fengi nokkurntima að koma aftur til Róm, að fá dóminum það breytt, að hann mætti dvelja í ofurlitiS geS_ feldara heimkynni en bærinn Tómi var, en ekki var heldyr viS þaS kom- andi. Dó skáldið fræga í Tómi, eftir átta ára útlegð, rúmt sextugur aS aldri. Er sennilegt aS orSin vængj- uSu um heimþrána, hafi veriS sett í hendingar á því tímabili er skáldiS var í útlegSinni og þráSi þaS mest af öllu, aS fá aS koma aftur til Róm og aS eySa síSustu æfiárunum þar. ITér er þá uppruni hinna spaklegu ummæla, sem orSin eru aS málshætti í tungu vorri, og sem hinn merki og ágæti landi vor, dr. Sveinbjörn Egilsson, snaraSi á volduga íslenzku, úr latínu, litlu fyrir miðja síSast- HSna öld. (Fréttaritari Lögb.). VICTORIA PRINSESSA LATIN \ aSfaranótt þriSjudagsins lézt í Lundúnum Victoria prinsessa, syst- ir Georgs Bretakonungs, 67 ára aS aldri; hún var ógift alla æfi. EXDURKOSINN í REGINA ViS kosningu þá til fylkisþingsins í Saskatchewan, sem fram fór í Regina siSastliðinn mánudag, var Hon. W. F. Kerr, náttúrufríS- inda ráSgjafi, endurkosinn meS miklu afli atkvæSa. Hlaut hann 11,760 atkvæSi til móts viS keppi- naut sinn Dr. Denis Sweeney, er fékk 6,090 atkvæSi. Mr. Kerr var um eitt skeiS ritstjóri blaðsins Regina Leader; var kosinn á fylkis- þing 1934, en skipaður ráSgjafi í hinu nýja Patterson ráðuneyti fyrir rúmum mántiði. MANNFAGNAÐUR Á laugardagskveldið var, komu saman nokkrir vinir Mr. Sigfúsar Andersonar, málara, á heimili þeirra Mr. og Mrs. Benedikt Ólafsson, í St. Vital, í heiðursskyni við þenna mæta mann, sem nú er kominn á efri ár, þó glaSur sé enn og gunnreifur. Að ]>essu stóSu einkum þeir, er not- iS höfSu atvinnu hjá Mr. Anderson í Iengri eSa skemmri tíma; en Mr. Anderson var um langt skeiS einn hinna meiri atvinnuveitenda ís- lenzkra í þessari borg; þó tóku nokkrir aSrir vinir þátt í samsætinu. Mr. Agúst Sædal hafSi orS fyrir gestum, og afhenti heiSursgestinum í lok ræðu sinnar, forkunnar fagran göngustaf til minja um atburðinn. Þakkaði Mr. Anderson gjöfina með einkar snjallri ræðu, sem og vináttu þá í sinn garS, er samsætið bæri vott um. Margt var fleira um ræSur og söng, er þótti hin bezta skemtan aS. Mr. Sigf ús Anderson er prýSilega vel gefinn maSur, er getiS hefir sér hvarvetna góðan orðstír og aflað sér margra vina. Þeim varð þaS áreið- anlega óblandið íagnaSarefni, aS njóta meS honum þessarar ánægju- [egU kveldstundar. ATHUGASEMD Þann 6. þ. m. kom út í Heims- kringlu bréf frá S. Björnsson (Seattle, Wash.) ; þar er fariS nokkrum orSum um Rímur (for- mannatal) eftir Nikulás Össurarson. Því miSur andar þar nokkuS kalt aS þessum gamla og heiSvirða manni. Ekki get eg skilið að hann Nikulás hafi unniS þetta verk í eig- ingjörnum tilgangi, frekar en svo að bera uppi þó nokkuS af kostnaS- inum eSa þá allan, ef svo vildi verSa. Hann er vinur ættjarSar sinnar og vildi aS nöfn og afreks- verk landa sinna féllu ekki í gleymsku um ókominn tíma. MeS því er ekki átt við endalausan tima. Rjörnson tekur til samanburSar erindi úr Jómsvíkinga rímu móti erindi úr rímum N. og þykir þar ólíku saman aS jafna. Eg vil benda á aS fyrsta vísan i Víglundar rím- um cr hentugri til samanburðar, vegna þess aS Sigurður Breiðf jörð og Nikulás Össurarson nota hvor á sinni tíð sama orðið í sömu merk- ingu. ÞaS er orðið "hefnir." Sig- urður segir: Harald nefnum Niflung þar norskar átti lendur svarta hefnir Hálfdánar, hára fagri kendur. Með orðinu "hefnir" er Harald- ur sagður sonur Hálfdánar svarta, eins og stendur í sögunni. Nikulás segir: Halldór Péturs hefnir snar hafs um fletið margstaðar út á setur öldu mar, afla getur fundið þar. Eg skil þessa vísu svona: Hall- dór Pétursson færir víða út um haf- flötinn (vatnið) skipið með sínum farkosti, til þess að ná i fisk. Skip- ið er kallað "öldu mar" og hestur "Reiðar mar" o. s. frv. ÞaS er mesti sægur af kenninganöfnum, sem fornskáldin hafa gefiS sjónum og skipunum, hlutum, dýrum og mönn- um. Ef þaS ætti aS glatast, mundi verSa æriS stórt skarð fyrir skildi í íslenzku máli. Þessari vísu eftir N. Ö. er lýst þannig í -Heimskringlu-bréfinu, að úr henni fáist ekkert vit. Ef N. Ö. les þessar linur getur hann, ef hon- um sýnist svo, sagt til hvort eg fer hér með rétt eða rangt mál. Með vinsemd, , Sveinn A. Skaftfeld. IIEPBURN A BATAVEGI l'.laðiS Toronto Globe flutti þá fregn á mánudaginn, aS Mr. Hep- burn, forsætisráðherra Ontario. fylkis, sé kominn á góSan rekspöl meS aS ná að fullu heilsu sinni. Hef- ir hann ákveðið að sitja fund þann í Ottawa, er settur verSur 9. þ. m., milli sambadsstjórnar og stjórna hinna einstöku fylkja. Þykir líklegt að Mr. Hepburn muni halda áfram stjórnarforustunni, en ekki láta af henni í lok næsta þings, eins og hann sjálfur hafSi tilkynt. .1//?. BEATTY HEFIR ORÐIÐ Sir Edward Beatty, forseti Cana_ dian Pacific járnbrautarfélagsins, komst nýverið þannig aS orði: "Við hljótum aS aðhyllast þá stefnu, sem leiðir til aukinna við- skifta. Og við verðum að taka til greina alla landshluta jafnt, er viS ihugum það hve ákveSinn ]ijóðar- vilja hin nýja sambandsstjórn hefir að bakhjarli, og hvert umboð hún hefir til þess að framfylgja stefnu sinni í viSskiftamálunum. Það út af fyrir sig, hve þjóoin nú nyti mátt- ugrar stjórnar, hlyti að vekja al- mcnt traust á framtiðinni og fram- tíðarmöguleikunum. Geátur að heiman Tvo síðustu dagana í vikunni sem leið, dvaldi hér góður gestur að lieiman ; með orSunum "aS heiman," er átt viS f rá Islandi; var sá hr. Kristján Einarsson, erindreki fyrir fislcisölusamband íslands. HafSi hann fariS alla leiS til Cuba, auk þess sem hann dvaldist um hríS í Xew York. Er Kristj.án hinn væn- legasti maSur og viSkynningargóS- ur. Lét hann, þó varfærinn væri i orði, all vel af för sinni, og mun vel mega ætla aS hún hafi nokkurn árangur boriS. Nokkra íslendinga hitti Kristján aS máli þenna stutta tíma, sem hann dvaldi hér i borginni, og mun hafa leitað hjá þeim hófanna í sambandi við hugsanlega sölu á íslenzkum fiski í Canada -og Bandarikjum. Mun hann í þvi tilliti hafa átt tal við þá G, F. Jónasson forstjóra Key- stone Fisheries, Limited, og Th. E. Thorsteinsson fyrverandi banka- stjóra, er i sambandi við það félag stendur. Þá skoðaði og Kristján aðal frystihús borgarinnar, með það fyrir augum, að kynnast starfsað- ferðum þeirra, er einkum og sérílagi að geymslu og meðferð á fiski tii útflutnings lWta. Er vonandi að koma Kristjáns hingað leiði til góðs fvrir íslenzkt viSskiftalíf, og opni ])ví nýja farvegi. LAPOINTE GERIR YFIRLÝSINGU Hon Ernest Lapointe, dómsmála- ráðgjafi Sambandsstjórnarinnar, hefir gert þá yfirlýsingu, aS full- trúi Canada i þjóSabandalaginu i Geneva, hafi upp á eigin ábyrgð átt frumkvæði að því, að Canada skyldi heita sér fyrir banni gegn innflutn- ingi á olíu og kolum til ítalíu. Þess- ari afstöSu hafi Mr. Riddell lýst yfir af hálfu Canada áSur en stjórnar- skiftin í Ottawa voru um garS geng- in. NÝ KORNSÖLUNEFND Sambandsstjórnin í Ottawa hefir skipað nýja kornsölunefnd í staS þeirrar nef ndar, er John McFarland veitti forustu. Hin nýja nefnd er þannig mönnuð: J. B.. Murry, W'in- nipeg, formaSur; George Mclvor, \\innipeg, og Dean Shaw í Saska- toon. Frá Islandi Ur borg og bygð Mr. og Mrs. Clifford Stevens frá Gimli, komu úr brúSkaupsför sinni sunnan úr Bandaríkjum á mánudag_ inn var. Komu þau meðal annars við í Cavalier Grafton og Grand Forks. Ungu hjónin báðu Lögberg aS flytja þeim Mr. of Mrs. J. K. Einarsson og Mr. og Mrs. J. H. Hannesson í Cavalier, alúSarfylztu þakkir fyrir ástúSlegar viðtökur. Lögberg árnar þessum mannvæn- legu brúðhjónum allra heilla í fram- tiðinni. Hentug jólagjöf. Ardís, ársrit Bandalags lúterskra kvenna, 1935, á 35 cents heftið. Heftin fyrir árin 1933, 1934 og 1935, fást keypt öll í einu á 90C. Pantanir sendist Mrs. B. S. Benson, Columbia Press, Ltd., Toronto og Sargent, Wlinnipeg. STAKA Margt er klungur mæðunnar meira en ungur hyggur; einhvcr drungi ömunar á mér þungur liggur. Hjörtur Gíslason. (úr Staðarsveit). NORÐLENSK KORX- UPPSKERA Ræktunarfélag Norðurlands hefir keypt sér þreskivél til þess aS þreskja korn það, sem félagið rækt- ar í gróðrarstöð sinni. Þresking stendur nú yfir. Hefir framkvæmdarstjóri félags- ins, Ólafur Jónsson, gert tilraunír með kornrækt undanfarin ár, og reynst vonum framar. í vor sáði hann byggi í rúma dag- sláttu, höfrum í }i dagsláttu og vetrarrúgi í % dagsláttu. Auk þess sáði hann þrem tegundum af hveiti i tilraunareit. \ eðráttan í sumar var mjög ó- hagstæð til kornræktar, votviðra- samt og sólarlítið. Tiltölulega var veSráttan bezt í maimánuði. U.ppskera af byggi varð rúml. 10 tunnur, og af höfrum tvær tunnur. En hveitið þroskaðist ekki. Ólafur hefir gert tilraunir með þaS, að sá korninu á mismunandi tima á vorinu, með svipuðum hætti og Klcmens Kristjánsson á Sáms- stöðtim hefir gert. Kemst Ólafur aS sömu niSurstöSu og Klemens, með það, aS þeim mun betur hepnast kornræktin, sem fyr er sáð að vorinu.—Kn. —Mbl. 5. nóv. IJK PILTANNA, SEM URÐU OTI A ALMENNINGI FUNDIN Þcir hafa allir dáið úr vosbúð og þreytu. Nú er orðiS ljóst um afdrif allra mannanna, sem fóru s.l. mánudags. morgun til aS leita f jár á Almenn- ingi í SiglufjarSarhreppi. Eftir að lík Haraldar heitins Björnssonar fanst, héldu menn á- fram leitinni aS hinum tveim félög- unum, þeim Kristjáni Hjálmarssyni, og Guðmundi Meyvantssyni og hafa lík þeirra beggja fundist. Lík Kristjáns heitins fanst í gær. kvöldi með þeim hætti, að Jón Gunnlaugsson rafvirki frá Siglu- firði fór til að gera við símalínu í Hraunadal. Þegar hann hafði lokið því, fór hann út Almenning og fann þá lík Kristjáns hjá Kvígildi. Þegar hann kom til Dalabæjar, hitti hann leitarmenn þar fyrir. í morgun fóru þeir aS sækja lík Kristjáns og fundu þá lík Guð- mundar heitins á Arnbjargarhálsi upp af Hrólf svallardal, um kílómeter frá þeim stað, sem lík Kristjáns fanst. Orsök þessa slyss er álitin vera sú, að Kristján hafi orðið lasinn, cSa gefist upp í ofveðrinu á mánu- daginn. Hafi Haraldur síSan farið til að sækja hjálp, en Guðmundur orðiS eftir hjá Kristjáni. Hafi þeir svo allir orSiS úti í krapahríSinni. Haraldur heitinn átti ekki nema 300 faðma eftir aS Máná og hefir hann þá auSsjáanlega verið orSinn örmagna af þreytu og vosbúS. HafSi hann fariS úr skónum sennilega ti) að geta betur fótaS sig á hálkunni. Kn. —Mbl. 8. nóv. I'IXGKOSNINGAR l NÝJA SJALANDI \ ið kosningar þær, er fram fóru til þjóðþingsins á Nýja Sjálandi á miSvikudaginn þann 27. nóvember síðastliðinn, urðu úrslitin þau, að verkamannaflokkurinn, undir for_ ustu Mr. Savage, vann hinn glæsi- legasta sigur; hlaut sá flokkur 53 þingsæti. Samsteypuflokkurinn, sem Forbes-stjórnin studdist viS fékk 19 sæti, en utanflokkamenn 8.

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.