Lögberg-Heimskringla - 27.01.1978, Síða 6

LOGBERG-HEIMSKRINGLA, FOSTUDAGUR 27. JANUAR 1978
JÓN TRAUSTI
ANNA FRÁ STÓRUBORG
SAGA
FRÁSEXTÁNDU ÖLD
é
ALMENNA BÓKAFÉLAGIÐ
REYKJAVÍK
„Hvað? Vissirðu um komu okkar?”
Anna hló.
„Mig dreymir svo margt fyrir daglátum. Sáuð þið ekki
mann á svörtum hesti ríða hér einhvers staðar úti í myrkr-
inu? Það er draummaðurinn minn.”
Lögmaðurinn horfði á hana með undrun og hálfgerðri
skelfingu. Ulu heilli höfðu þeir séð þennan skuggariddara
og farið að elta hann.
„Hefirðu gert samning við djöfulinn?”
„Gerði nokkuð til, þó að svo væri? — Væri það nokkur
flekkur á ættinni?”
„Þættist þú ekki ríkur, ef þú ættir svona fríðan hóp?”
mælti Anna.
Lögmaður breiddi tjöldin aftur fyrir rúmið, en ansaði
engu, Hann átt-i ekkert bam.
„Þú veist, hvar Hjalti er,” mælti hann, eins og hann rank-
aði eftir við erindi sínu.
„Hefirðu nokkurn tíma efast um það?”
„Segðu mér, hvar ha...” Hann hætti við setninguna í
miðju kafi. Hann vissi, að ekki var til neins að segja hana.
„Hvað er í þessari kistu?” mælti hann og sparkaði í stóra
kistu, sem stóð hjá rúmj önnu.
„Það er fötin bamanna minna.”
Lögmaður virti kistuna fyrir sér. Hún var nægiiega stór
til þess, að þar mætti leyna manni.
„Opnaðu kistuna! Eg vil fá að sjá ofan í hana.”
„Nei, það geri ég ekki. Þér er óhætt að trúa orðum mín-
um.”
„Opnaðu kistuna, segi ég!”
„Nei.”
„Fáðu mér þá lykilinn!”
„Lyklunum mínum sleppi ég aldrei við nokkum mann.”
Lögmaður stóð um stund þegjandi og horfði á kistuna.
Þá heyrðist óp og háreysti frammi í bænum. Skelfingar-
óp kvenna skáru gegnum háreystina.
„Er það með þínum vilja, bróðir, að menn þínir geri ó-
spektir í bænum?” spurði Anna.
Lögmaður opnaði hurðina og kallaði fram í bæinn með
voldugri röddu til manna sinna.
Það hafði gerst frammi í bænum, að menn lögmanns
söfnuðust að skálanum, þar sem allt heimilisfólkið var sam-
an í einum hnapp, og kvenfólkið fáklætt, engu síður en karl-
mennirnir. Allir menn lögmanns voru komnir þangað, þeir
líka, sem dyranna áttu að gæta. Og þeir, sem verið höfðu
að elta manninn á svarta hestinum, voru nú að tínast að
líka. Þessi vopnaði, hálfdrukkni hópur fór nú að þrífa djarft
til kvennanna, en karlmennirnir vörðu þær. Drógu þá hinir
sverðin úr skeiðum og ógnuðu þeim.
En þegar þeir heyrðu rödd lögmanns, urðu þeir lunga-
mjúkir. Enda var ekki röddin mild.
„Komið þið hingað, þrælbein, erkibófar, pútusynir! Kom-
ið þið hingað, og standið hér fyrir neðan stigann, allir sam-
an. Hver, sem vogar að óhlýðnast mér,' skal fá sverðið mitt
í gegnum skrokkskrattann á sér.”
Lögmaður lét aftur hurðina og starði á kistuna miklu
enn um stund, svo opnaði hann huðina og kallaði út fyrir:
„Komið þið með smíðatól, — meitil eða fleig og hamar
eða öxi. Þau hljóta að finnast í smíðahúsinu.”
Svo lét hann hurðina aftur og mælti við önnu:
„Eg skal sýna þér, hvort ég skal ekki opna kistuna, hvort
sem þú vilt eða ekki.”
Anna hló með sömu storkuninni og áður.
Smíðatólin voru rétt inn fyrir, og lögmaður fór að fást
við kistuna.
Hún var sterk og gaf sig ekki með góðu. Hann þrútnaði
og blánaði í framan af áreynslunni, og það var sem æðamar
í andiitinu á honum ætluðu að springa. Höggin og slögin
heyrðust um allan bæinn.
„Þú vekur bömin mín með þessum látum,” mælti Anna
storkándi.
Lögmaður svaraði engu. Hann strauk af sér svitann og
Afsakaðu — hcll þetla væri
kirsuber!
★
Þessi iluj>ur lellar að \crðu eimi
þeirra. þeKur allt ReiiRUi' á al'l-
urfóluniiin lijá mér!
Þegar þú hefur haft þennan
brandara þinn i frammi við
mig, ertu vonandi til viðtals
um að hursta skóna mfna?
★
hamaðist svo á kistunni, þar til loks að hann gat sprengt
hana upp.
Þar lágu samanbrotin barnaföt og ekkert annað, — eins
og Anna hafði sagt.
Lögmaður stóð og starði ofan í opna kistuna. Það hringdi
við eyrun á honum af þungum æðaslögum, og gegnum þessa
hringingu heyrði hann storkunarhláturinn i systur sinni. En
kistan gapti beint upp á hann, eins og hún hlægi lika allt
hvað af tæki.
„Líttu nú ofan í vatnstunnuna, um leið og þú gengur um,”
mælti Anna hlæjandi, „og lýstu fyrir þér um leið. Þá færðu
að sjá það, sem aðrir sjá.”
„Sjá hvað—?” mælti lögmaður önugur og hálfutan við
sig.
. Anna reis upp til hálfs í rúminu og hálfhvíslaði tifhans:
„Þá færðu að sjá — fífl!”
ölviman hafði runnið af lögmanni við allt þetta. Hann var
bláir í framan af reiði og sneypu, en mælti ekkert — Svo
gekk hann snúðugt úr loftinu, kallaði á menn sína og reið
á stað.
— Daginn éftir var mikil kjöthátíð á Stóruborg. Anna
hélt öllum hjúum sínum veislu.
3. YFTOHEYRSLUR
Þrem dögum síðar stefndi lögmaður almenningí saman til
fundar á Steinum. Fundurinn var ekki haldinn í hellinum
því að veður var hið fegursta, heldur undir beru lofti uppi
i túninu. Lögmaður stóð upp við stein mikinn, sem ein-
hvern tíma hafði hrapað úr fjallinu, og talaði þaðan við
mannfjöldann, sem gagnvart honum stóð. — Sveinar hans
stóðu þar í hnapp hið næsta honum. Einn þeirra, sá stærsti
og sterkasti, hafði bundið um höfuðið.
„Það er yður nú kunnugt, góðir menn,” mælti lögmaður,
„að vor allra hábornasti og allra náðugasti herra, konung-
urinn, hefur af mikilli mildi sinni skipað mig lögmann yfir
Suður-og Austurlandi. Mér ber nú að dæma hverjum manni
rétt og skil og halda öðrum dómendum, sem undir mig eru
gefnir, til hins sama.”
Hann þagnaði um stund og leit yfir hópinn.
Halldór á Núpi varð fyrir svörunum af hálfu bændanna.
Hann tók ofan og hneigði sig djúpt fyrir lögmanni um leið
og hann mælti:
„Það er okkur mikil gleði og mikill sómi, að yfirvald okk-
ar og maður, sem meðal okkar er fæddur og upp alinn, skuli
hafa hlotið annan eins frama. Við óskum þér allir til ham-
ingju. Heill sé lögmanni vorum!”
„Heill sé lögmanni vorum!” hrópaði almenningur og veif-
aði höfuðfötum sínum.
„Hafi nokkur mál fyrir mér að kæra,” mælti lögmaður,
er hann hafði þakkað fyrir hollustuna, „þá komi hann með
það fram fyrir mig. Eg er ætíð reiðubúinn að nefna menn
í dóma til að jafna sakir manna, eða sætta þá og eyða þar
með þrætum og ósamlyndi í héraðinu.”
Allt þetta höfðu menn margheyrt áður. Þetta sama, eða
eitthvað þessu líkt, var endurtekið árlega og jafnvel oftar
á öllum þingum og nálega öllum mannamótum. Menn tóku
þessu með þögn og góðmennsku. Enginn hafði neitt að kæra
það, sem menn höfðu helst undan að kvarta, var einmitt
yfirgangur valdsmannanna sjálfra og ásælni konungsvalds-
ins. En nú var búið svo oft að kvarta undan því, og hver
hafði árangurinn orðið? Að stynja þeim kveinstöfum upp
við lögmanninn, umboðsmann konungsvaldsins sjálfs, var
talið vera til lítils; varla ómaksins vert.
En nú biðu menn lika með óþreyju eftir einhverju, sem
þeim fannst liggja í loftinu. Tíðindin frá Stóruborg höfðu
flogið um alla sveitina.
Lögmaður horfði þegjandi út yfir hópinn og beið þess, að
einhver tæki til máls. — Þegar ekki varð af þvi, hélt hann
máli sínu áfram:
„En heyrið þið, góðir menn! Jafnframt þvi, sem ég er
skipaður til þess að láta hvern mann ná rétti sínum, er mér
einnig skylt að sjá um, að ekki séu brotin lög guðs og manna
og þeim, sem þau brjóta verði hegnt svo sem vera ber. —
Vörður laganna er jafnframt vörður réttvísinnar, og sé lög-
unum ekki i heiðri haldið, vex brátt upp illgresi ólöghlýðn-
innar. 1 þessu ber hverjum heiðvirðum manni og konungi
sínurh hollum að vera valdsmanni sínum samtaka.”
Nú fóry menn að hlusta með athygli.
„Svo er mál með vexti,” mælti lögmaður og varð nokk-
uð ’myndugri, „að fyrir fám árum var maður nokkur, —
Hjalti Magnússon að nafni, dæmdur útlægur úr þessu hér-
aði... ”
Framh. í næsta blaði.