Lögberg-Heimskringla - 11.04.1980, Blaðsíða 5

Lögberg-Heimskringla - 11.04.1980, Blaðsíða 5
Lögberg-Heimskringla, föstudagur 11 apríl, 1980 JÓN BISKUP OG DANSINN Ljoöiö ex' niuLU pess rnenning ariorms sem isiendingar haia aónynst írá uphafi vega. ivleoai isienskra land- nainsmanna voru oíá skaid eöa versasmiöir. Er þaö al- kunnugt aö íyrstu aidir Is- landssogunnar voru ljóð með ai þess varnings sem íluttur var ut tú neysiu i konungs- garoi. Fyrir ljoðin fengust skip, góð Kiæoi og íorKunn- ar vonduð vopn. Það segir sma sögu um forna grosku kv'eðskapar- íþróttarinnar að lornrit geta þess ao eitt sinn sisyidi kveöa svo iangt möKvæöi um Dana konung ao ein visa yrði á hvert isienskt neí. Ekki er nema em visa varðveitt af þessu ijoöi, svo aö tomvert heiur gicLtdSt ef trúa skal heimiidum. L]oo<igerðina fluttu íslend ingar meö ser hmgaö vestur og varö nun þar mikii að um- fangi- Vesturisienskar ljóða- bæKur er miKiu fieiri en tölu verði á komið. Og til skamms tírna var sjctlunast svo eint til manníundar okkar á með ai aö ekki væru þar fiutt frumort ijoð eða þá að minnsta kosti farið með ljóð annctrra ef sniiidina sKorti. Hér er ekki tóm til að skil greina isienska rjoöagerð að neinu ráöi. Fuilvist er þó að skemmtanagildi hennar á mannamotum þjóðarinnar og samkomum má rekja aft- ur til miðaida. í einum elstu rímum ís- lenskum sem varðveist hafa, Söriarímum, kveður skáldið svo: — „Gapa þeir upp og gumsa hratt / og geyma varla sín / höldar dansa harla snart / ef heyrist vís- an mín." Rimurnar eru lík- lega frá fyrsta þriðiungi f jórtándu aldar. Ekki eru þar skáidleg tilprif, en vísa sú sem tiigreind var er merki- leg vegna þess að hún leiðir grun OKkar að því að rímur hafi eitt sinn verið sungnar fyrir dansi. Ljóðasöngur og dans leiðir hugann að heldur einfeldn- ingslegri en engu að síður töluvert útbreiddri túlkun á tjáningarformi ijóða yfirleitt og gagniegt að hafa dansvís- una úr Sörlariimum í huga í þvi sambandi. Skilgreining þessi er einfaldiega sú að dýpstu rætur ljóðsins eigi sér þriþætta tjáningarþörf. 1 fyrsta lagi sé það sjálft efn- ið sem feilt er í orð. 1 öðru lagi nái ræturnar inn á lönd hliómlistar eða söngs og sé markaður bás af hrynjandi- I þriðja lagi geymi undirdjúp sálariifsins dansfýsi sem hljóti aðhald af bragliðum ljóðiinanna, hliðstæðum dans sporanna. Efni, söngur, dans eru þá frumþættir ljóðanna. Þessir þættir eru greiniiegir í Sörla rimum og hvenær og hvar sem fólk sönglar texta á dansgóifum, tjáir það frum- þætti ljóðformsins samtimis. iiiil Atowfáte,___ astopoverinlcdaiMl? PtilYiiisthiiikthíili*. anúglity^MKlíkiU. Now you can take ádvantage of our $20* a day stopover tours of Iceland while you're taking advantage of our low APEX fare fromNewYork, Chicago, or Balúmore/Washington to Great Britain or Scandinavia. And $20* is a small price to payto visit one of the most intéresting countries in the world. Iceland is a land of volcanoes, Viking museums, glaciers, geysers, cóncérts, art shows, duty-free shóppingand hot-spring pools. And it's afl ýours for 1 to 3 days for just $20* a day. That price includes room with bath/shower at the first class Hotel Loftleidir, transfers between íiotel and airport, a sightseeing trip and two meals daily. So on your next trip to Norway, Sweden, Denmark or Great Britain, why not stop over in Jceland for a few days.? Puffins highly recommend that you do so. And Puffins are never wrong. For further information see your travel agent or contact Icelandair, P.O. Box 105, West Hempstead, NY11552. Phone 212-757-8585 (New York City only) or caU 800-555-1212 for the toll-free number in your area. •pncesineffectoct.ithru Apríl 30,1980 and subjcct to change. Þessi þríþætta tjáning er þá greiniieg. — Hins vegar er hvorki unnt að leiða hana beinlmis sjónum eða þá skoða hana eyrum þegar stærri skáldin flytja bó'k'- menntalega sinnuðu fólki valda þætti úr kvæðum sin- um. Sálkönnuðir væru þo vísir til að benda á að við þess háttar tækifæri hljómi sætlegir tónar við reglubund in spor í djúpum tilfinninga- lífsins. — Svo háleit verður menningin að við hvorki sjá- um né heyrum, heldur skynj um aðeins samræmi þátt- anna þriggja sem vikið var að. Engu er líkara en að höml ur þær sem menningin setur bæði söng og dansi gefi sig annað veifið og þá bruna þeir. sem annars hefðu hlvtt á ljóðalestur, út á dansgólf- ið og syngja við raust. Svona herma sagnir að á fyrsta fjórðungi 12, aldar hafi Jón biskup ögmundar- son, sá er fyrstur sat á bisk- upstóli á Hólum í Hjaltadal, bannað að blautlega kvæði og regileg væru kveðin við dans. Bann þetta hafði þau tímabundnu áhrif að dans- kvæði voru annaðhvort ekki ort eða glötuðust- Þrátt fyrir öll boð og bönn sýnir vísukornið úr Sörlarím um að snemma á 14. öld hafa Islendingar verið orðnir það gleymnir á menningarboðun Jóns biskups að dansinn dun aði þegar vísan var sungin. Tveir af frumþáttum Ijóðs- ins sem annars áttu hvorki að sjást né heyrast hafa þá brotið af sér allar hömlur rétt eins og lækir í vorleys- ingum. Fjarri fer því að Lögbergi Heimskringlu beri að skera upp herör gegn söng og dansi. Engu að síður dylst það engum sem um áratugi hafa fylgst með skemmtana- formi Islendingafelaganna hér vestra að þar má greina breytingar sem eru hliðstæð- ar þeim dæmum frá fyrri öld um, sem nú voru nefnd. Sam komur hinna ýmsu deilda þjóðræknisfélagsins voru löngum með þyí sniði að skáld fluttu þar ljóð fyrir á- heyrendahópum sem hvorki sungu né dönsuðu. Yfir þeim ' mannfundum var ósvikinn al vörublær og kirkjulegur andi, enda voru þeir öftast haldnir í húsakynnum kirkn- anna. Jón biskup ögmundarson hef ði látið sér slíkar samkom ur vel líka því að þær voru mjög í hans anda. En hér fór sem forðum. Ljóð án söngs og dans skipar nú ekki þann sama virðingarsess og áður. Dæminu hefur verið snúið við. Nú svífa Vestur- Islendingar syngjandi í dans inn. 1 djúpum sálarlífsins kann að bærast lítið ljóð, sem þá er án efnis eða orða. H.B. B Larest News »DRIEF Ly«< Canadian-Icelandic Collaboration In the last week of March, four Canadian scientists visited Iceland to confer with their Icelandic colleagues on existing government policies on the utilization of energy. The visitors gave lectures on recent Canadian and American approaches to the energy problem. The principal theme of the lectures was the new technology of the production of hydrogen, the very substance which, in the near future, may replace some of the more conventional types of fuel. Six people from the Icelandic Red Cross in Thailand In December last year five Icelandic nurses and one medical doctor went to Thailand to assist some of the 130,000 Cambodians who have sought refuge there. The Icelanders, who represent the Red Cross, are stationed at one of the health centres set up in Thailand by the International Red Cross. In collaboration with people from many other countries they give medical assistance to the refugees and supervise the distribution of food. For a while the Red Cross centre was in the middle of a battlefield. Vicious fighting made its operations exceedingly difficult. As far as is known, casualties were fewer than one could have expected. New Icelandic Currency: In accordance with a special Act of Althing the value of the Icelandic krona will be increased hun- dredfold January 1, 1981. Accordingly, one hundred kronurwill then become the equivalent of one krona. Aurar, now out of cir- culation, will be rein- troduced with one eyrir becoming the equivalent of one krona. New mint and paper currency will be issued. The old currency will be gradually eased out of circulation, but remain as legal tender until July 1, after which date it will have to be exchanged at the Central Bank of Iceland.

x

Lögberg-Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg-Heimskringla
https://timarit.is/publication/160

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.