Einar Þveræingur - 03.10.1918, Blaðsíða 1

Einar Þveræingur - 03.10.1918, Blaðsíða 1
Cinar pverœingur I. ár. Reykjarvík, 3. október 1918. 1. tbl. Ð'. usenða biaðsins. Einar ÞveræiRgur, Tilgangurinn með útgáfu þessa blaðs er sá fyrst og fremst að Ieitast við að vekju þjóðina til alvarlegrar ibugunar á sambandslögunum, sem lögð hafa verið undir atkvæði alþjóðar til fulln- aða) úrslita þ. 19. þ. m., og vekja á- huga kjósenda, svo að hluttakan í at- kvæðagreiðslunni verði sem mest. — Væntir blaðið þess, að hver sannur lslendingur telji það heilaga skyldu sína að gera sjer eftir föngum ljóst, hvað hjer er á seyði, svo að hver og einn geti með góðri samvisku hagað atkvæði sínu eftir því, sem hann telur rjettast og sannast og heilladrýgst fyrir fósturjörðina. En til þess, að það megi verða, ber brýna nauðsyn til, að málið verði skýrt frá báðum hliðum sem rækilegast, og ætlumst vjer til, að slík- ar skýringar leiði til þess, að hverjum manni verði í lófa lagið að mynda sjer sjálfstæða skoðun i málinu, en þurfi ekki að haga atkvæði sínu eftir því, hvernig Pjetur eða Páll hafa snú- ist við málinu, þótt góðir sjálfstæðis- menn hafi áður reynst. Engan skyldi furða það, þótt þetta blað hreyfi andmælum aðallega gegn sambandslögunum, því að sá er einn vegur til að umræður verði ekki ein- hliða, þar sem flestöll önnur blöð eru sambandslögunum fylgjandi. Þó er öllum skoðunum heimilt rúm i blað- inu, eftir því sem föng eru á. — Þess er vænst, að menn ræði málið með stillingu, en þó með fullri festu og afsláttarlaust, því að svo á hverj- um góðum málstað að vera best borgið. Væntum vjer þess, að þótt timi sje nú stuttur orðinn til stefnu, eigi Einar Þveræingur enn sem fyrri þarft ei-indi til þjóðar sinnar, og óskum að orð hans og tillögur megi enn verða til þess að vekja menn til umhugsunar um sannarlegt sjálfstæði landsins og miði landi og lýð til fulls frelsis og farsældar. Látum vjer það svo á vald kjósenda, hvern veg þeir fara með atkvæði sitt, en þess er af þeim að krefjast, að þeir gangi ekki hugsunarlaust að verki í svo mikilvægu máli. Að öðru leyti má marka stefnu blaðsins af grein þeirri, er hjer fer á eftir. Snorri Sturluson segir i Heimskringlu frá tilraunum Ólafs konungs Haralds- sonar hins digra til þass að ná tang- arhaldi á Islandi. Sendi konungur hingað með erindum sínum Þórarin Nefjólfsson, vitran mann og slunginn. Talaði Þórarinn máli konungs fyrir höfðingjum og allri alþýðu að Lög- bergi. Kvað hann Olaf konung vilja verða drottin landsmanna, ef þeir vildi vera hans þegnar, en hvorir ann- ara vinir og fulltingsmenn til allra góðra hluta. Ennfi'emur vildi konung- ur eignast Grímsey af Norðlendíng- um, en leggja i móti þau gæði af sínu landi, er um semdi með þeim. Menn tóku vel orðsending konungs og einkum fylgdi Guðmundur hinn riki á Möðruvöllum fast fram mál- um konungs. Var Guðmundur þá mestur höfðingi norðanlands. Þorkell Ejrjólfsson á Helgafelli var og mjög samningaliðugur og ljetu flestir leiðast eftir þeirra fortölum. Þótti mörgum vegsemd að þjóna svo frægum kon- ungi sem Ólafur var og litill skaði um Grimsey, enda mundi konungur ekki nota sjer hana. Kom svo, að ná- lega allir vildu »skipast við oiðsend- ing konungs« og gerast þegnar hans. Á þessu þingi var Einar Eyjólfsson Þveræingur, bróðir Guðmundar rika. Hann bjó á Þverá í Eyjafirði. Var hann manna vjtrastur og framsýnn mjög, en ekki framgjarn að sama skapi og bar þvi meira á Guðmundi, að hann hjelt sjer meir fram til virð- ingar og sóttist eftir vináttu ríkra höfðingja. — Nú voru nokkrir menn, er ekki voru með öllu ugglausir, að holt væri að fara að ráðum konungs- vina og slást í »meiri hlutann« og spurðu, hvi Einar legði ekki til þess- ara mála, »þykir oss hann kunna, segja þeir, flest glöggst að sjá«. En er hann fjekk af þeim nokkra brýning, þá stóð hann upp að Lögbergi og mælti á þessa leið: »Því em ek fáræðinn um þetta mál, at engi hefir mik at kvatt. En ef ek skal segja mína ætlan, þá hygg ek, at sá [kostr] muni til vera af hérlands- mönnum at ganga eigi undir skatt- gjafar við Óláf konung ok allar álög- ur hér, þvilíkar sem hann hefir við menn í Noregi. Ok munum vér eigi þat ófrelsi gera einum oss til handa, heldr bæði oss ok sonum várum ok þeira sonum ,ok allri ætt várri, þeiri er þetta land byggir; ok mun ánauð sú aldrigi ganga eða hverfa af þessu landi. — En þótt konungur sjá sé góðr maðr, sem ek trúi vel at sé, þá mun þat fara héðan frá sem hingað til, þá er konungaskifti verða, at þeir eru ójafnir, sumir góðir, en sumir ill- ir. — En ef landsmenn vilja halda frelsi sinu, þvi er þeir hafa haft sið- an er land þetta bygðist, þá mun sá [einn kostrj til vera at ljá konungi einskis fangstaðar á, hvorki um landa- eign hér, né um þat at gjalda héðan ákveðnar skuldir, þær er til lýðskyldu megi metast. — En hitt kalla ek vel fallit, at menn sendi konungi vingjaf- ar, þeir er þat vilja, hauka eða hesta, tjöld eða segl, eða aðra hluti, er sendi- legir eru. Er því þá vel varit, ef vin- átta kemur í móti. — En um Grims- ey er þat at ræða, ef þaðan er engi hlutr flutlr, sá er til matfanga er, þá má þar fæða her manns, ok ef þar er útlendr herr, ok fari þeir með langskipum þaðan, þá ætla ek mörg- um kotbúöndunum muni þykkja verða þröngt fyrir durum«. »Ok þegar er Einar hafði þetta mælt ok innt allan útveg'þenna, þá var öll alþýða snúin með einu samþykki, at þetta skyldi eigi fást. Sá Þórarinn þá erindislok sín um þetta mál«. Lauk svo þessu máli, aðlandsmenn höfnuðu boðum konungs fyrir hinar hyggilegu fortölur Einars Þveræings og naut þjóðin frelsis sins óáreilt eftir það á þriðja hundrað ára. Vjer höfum heitið blað vort eftir þessum íslendingi, er best og giftu- drjúgust atskifti hafði af þjóðrjettind- um vorum fyrr á öldum og fjekk opn- að svo augu alþjóðar, að hún ljet ekki ginnast af skilaboðum útlendra höfð- ingja nje fagurgala þeirra landsmanna, er konungs-erindi studdu. Enn koma hingað seudimenn erlends valds aust- an um haf. Enn eru þau boð boðin, er mörgum höfðingjahollum mönnum þykir hin glæsilegustu. Enn sækjast útlendingar eftir valdi yfir þjóð vorri og rjettindum 'yfir auðlindum lands- ins, en oss heitið »gæðum« í mót, »jafnrjetti« í fullnumdu og þröngsetnu landi langtum ríkari þjóðar, þar sem íslendingar hafa eftir engu að slægjast. íslenska þjóðin er ekki á verði um dýrustu rjettindi sín. Hinn »þjettskip- aði meiri hluti« hefir stungið henni svefnþorn. Oss þykir brýn nauðsyn, að þjóðin athugi gaumgæfilega »það sem í boði er« nú, ekki síður en það var nauðsyná tímum Einars Þveræings og oft síðan, og þvi höfum yjer gefið blaðinu nafn hans, að vjer viljum skýra málið eftir föngum, svo að þjóð- in ljái ekki útlendingum fangstaðarásjer athugalaust, svo sem nú vofir yfir. Væntum vjer, að oss verði gott til liðs meðal viturra og framsýnna manna, kvenna og karla, ungra og gamalla, svo að ekki verði hrapað að þeim rjettindaveislum útlendingum til handa, sem til er stofnað. ísland fyrir íslendinga.

x

Einar Þveræingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Einar Þveræingur
https://timarit.is/publication/175

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.