Einar Þveræingur - 03.10.1918, Blaðsíða 4

Einar Þveræingur - 03.10.1918, Blaðsíða 4
EINAR ÞVERÆINGUR. „Qinar JJverœinguríí kemur út fyrst um sinn annanhvern dag og aukablöð eftir atvikum. Kostar í lausasölu 5 au. Áskriftafgjald 50 au. mánaðarlega. Afgreiðsia er í Aðalstræti 8, uppi (gengiðinn um fyrstu dyr frá Bröttu- götu). Afgreiðslumaður: Sigurður Porsíeinsson. l'tgefandi: Fjelag í Reykjavik. Ábyrgðarmaður: Pjetur Lárusson. Jeg kalla það alls ekki forsvaran- legt ef kjósendum verður ekki fengið annað i hendur en niðurstaða samn- ingatHraunamanna,samningarnirsjálfir, sem jeg efast um að alþjóð manna sje farin að kynna sjer. Að vísu kunna að vera til svo blindir fylgismenn frumvarpsins, að þeim þyki engin þörf á að vanda til atkvæðagreiðslunnar eða gefa kjósendum nægilegan frest til að athuga málið. Sannast það hjer sem oftar, að hverjum þykir sinn fugl fagur. Jeg er ekki í efa um, að sumir þeir, sem akafast fylgdu frumvarpiuu 1908, hefði þá verið harðánægðir með eins mánaðar frest undir kosn- ingar, og mundu úrslitin þá hafa orð- ið önnur. En af því að nægilegur tími gafst til að athuga það frv. tókst svo giftusamlega til, sem raun varð á. Þá voru stjórnmálamenn eins glöggir og þeir sem nú eru uþpi, og leið þó mánuður eða meir áður en þeir, sum- ir hverjir, jafnvel hjer í höfuðstaðn- nm voru búnir að átta sig. Hæstv. forsætisráðh. var einn þeirra manna, sem voru harðánægðir með frv. 1908. Skal jeg því ekki lá honum, þótt hann sje ánægðuv með þetta frv. Því að þó það sje mikill gallagripur, er það þó að sumu leyti betra en gamla frv. En bins vegar er það að öðru leyti verra. Kröfur þjóðarinnar hafa einnig skýrst og vaxið síðan 1908. Öll aðstaða innanlands og gagn- vart öðrum löndum hefir gerbreyst. Það sem var viðhlítandi þá, getur ver- ið óhæfilegt nú. Hæstv. forsætisráðherra sagði, að Is- land væri viðurkent fullvalda ríki í samningunum, og fengi nú öll sín naál i sinar hendur. Þetta1) er að vísu sagt berum orðum í 1. gr. frv., en ef lesið er áfram kemur í Ijós, að þetta eru ekki nema orðið tóm. 6. gr. kem- ur þvert ofan í ummæli 1. greinar. Þar er Dönum veittur allur sá sami rjettui' á íslandi sem íslendingum sjálf- um. Christensen getur hróðugur sagt, að hann hafi vkomið, sjeð og sigraðc<» Jafnrjettisákvæði 6. greinar eru sýnu verri en í frv. 1908. Það liggur i aug- um uppi ef borið er saman og eink- um ef athugaðar eru skýringarnar, sem fylgja 6. gr. og jeg mun síðar vikja að. í frv. 1908 var fiskiveiðarjettur Dana að nokkru leyti bundinn við landhelgisvörn þeirra og gert ráð fyrir, að hann fjelli niður síðar meir ef Is- lendingar tæki að sjer strandvarnirn- 1) :r. að ísland sje fullvalda ríki. ar. í nýja frv. er ekkert ákvæði um, að Danir missi fiskiveiðarjettinn í landhelgi við ísland þótt íslendingar annist einir strandvörnina. Danir hafa nú ekkert aðhald. Þeir eru beint leyst- ir frá því að auka nokkuð strandvarn- irnar og þurfa ekkert að gjalda fyiir rjett sinn. En eftir frv. 1908 höfðu Danir þó tvennskonar aðhald í þessu eí'ni. í fyrsta lagi hefði íslendingar að sjáll- sögðu tekið strandgæsluna í sínar hendur éf Danir hefði vanrækt hana, og þar með síðar meir svift Dani og Færeyinga fiskveiðirjettinum, eins og Færeyingar óttuðust mjög. En nú eru Danir leystir frá slikum óþægindum. í öðru lagi hefði Danir lika skirst við að nota landhelgina mjög til fisk- veiða, þvi að ella heíði ágangur þeirra orðið hvöt fyrir íslendinga til að taka strandgæsluna i sinar hendur og losna vufe ágang þeirra. Christensen hefir haft sitt fram. Hann má vel una þess- um málalokum. Hann kom, sá og sigraði. Það lætur vel í eyrum, að ísland sje fullvalda ríki, en hið fullvalda ís- land má ekki gera slíkan samning við annað riki, að fullveldinu sje þar með kippt upp með rótum. Ef samningar þessir ganga í gildi fær þrjátíu sinnum fjölmennari þjóð og hundrað sinnum ríkari, borgararjett í þessu kostauðga landi. Hingað til hefir það verið tak- markið i frelsisþaráttu þjóðarinnar, að ísland yrði fyrir íslendinga. En nú á ísland að vera fyrir Dani og íslendinga. »Island fyrir íslendinga« hefir ekki að eins verið slagorð einsstjórnmálaflokks heldur allrar þjóðarinnar. Æskulýður landsins (Ungmennafjelögin) hefir og tekið þessi orð á stefnuskrá sína. Eftir fá ár eru unglingarnir orðnir atkvæðis- bærir, en þá á að vera búið að hleypa útlendum skará inn í landið og eyði- leggja meginkjarnann í æskuhugsjón- um þeirra, höfuðskilyrðið fyrir vel- gengni þjóðar voi'rar í þessu landi. Sambandsmenn hafa verið að tala um að takmarka rjettindi Dana hjer í landi, með þeim hætti að gera heim- ilisfestu innanlands að skilyrði fyrir atvinnurekstri í landinu. Jeg skal engu spá um e|ndirnar, sem á því yrði. En örðugt mundi það þó veitast, þar sem slíkt væri ótvirætt brot á anda samn- ingsins. í athugasemd við 6. gr. láta bvorirtveggja nefndarmennirnir, dön- sku og islensku, svo um mælt: »Sjálfstæði landanna hefir i för með sjer sjálfstæðan ríkisborgararjett. Pess vegna er af Dana hálfu lögð áhersla á, að skýlaust sje ákveðið, að öll ríkis- borgararjettindi sje qlgerlega gagn- kvæm án nokkurs fyrirvara eða af- drátlara. Þetta virðist svo skýrt og »af- dráttarlaust«, sem orð tungunnar geta framast látið í Ijós og þarf engrar út- listunar. Annars er hjer harla undarlega að orðið kveðið. Fyrst er þess getið, að »sjálfstæði landanna hafi í för með sjer sjálfstæðan rikisborgararjett«. En svo kemur í næstu setningu: Þess vegna er af Dana halfu lögð áhersla á að skýlaust sje ákveðið o. s. frv.« Setningarnar eru í raun rjettri í mótsetningu hvor við aðra og hefði heldur átt að standa:, »Pó er af Dana hálfu lögð áhersla á o. s. frv.«. En þetla orðalag er eðlilegt, þar sem Danir leyfa adeíns á pappírnum, að ísland sje kallað frjt>lst og fullvalda ríki; þess vegna þurfa þeir að taka það skj^laust fram, að þeir hafi sama rjett og íslenskir borgarar hjer á landi. Og ekki er nóg með, að jafnrjettjð sje svo skýrt og afdráttarlaust ákveðið i texta frumvarpsins og athugasemdum, heldur er því bætt við, »að af þessari gagnkvæmni leiðir það, að afnema verður allar þœr takmarkanir, sem nú eiga sjer stað á fullu gagnkvœmu jafn- rjettia. Hjer er íslendingum skipað að plokka burt alt, sem nú er í lögum og gæti takmarkað fullkomnasta jafn- rjetti Dana hjer á landi. Til eru ein- mitt ýms lög, sem miða að því að tryggja, að Island sje fyrir íslendinga. Yfir þvi hefír Khútur Berlín verið að fjargviðrast og aðrir hans sinnar. En nú er skipað að reita alt slíkt burt. Þetta er svo grátleg afturför, að furðu gegnir að nokkur íslendingur skuli geta mælt því bót. Hjer er árangur- inn af viðleitni bestu manna þjóðar- innar á undanförnum áratugum að stuðla að því með löggjöf, að ísland verði fyrir íslendinga, strykaður út og afmáður. Erindrekar Dana hafa ekki sett þessi afdráttarlausu skilyi'ði um jafnrjettið i samninginn alveg út í bláinn. Nefnd- armennirnir islensku hafa einnig fall- ist á þau og þau eru i samræmi við allan anda samningsins, þótt heyrst hafi síðan, að torvelda mætti Dönum aðstöðu þeirra með búsetuskilyrðum. En jeg sje ekki betur en slíkt væri brot á samningnum, ogværi það ekki fögur aðf'erð eða heilhfiænleg að gera samning með þeim hug að svíkja hann. íslendingar mundu einnig kom- ast skamt með það. Gerðardómur á að skera úr, ef ágreiningur rís um skiln- ing á samningnum og gerðarmennirnir fara væntanlega að lögum og halda sig að ákvæðum samninganna. Þá er enn eitt ákvæði, sem sýnir bróðurþelið á pappírnum, en leiðir Íafnframt i ljós pað sem undirb^T: — Það er hin makalausa lögjöfnunarnefnd, sem stofna skal samkv. 16. gr. Þar' er ákveðið, að stófna skuli »dansk-íslenska ráðgiafarnefnd, sem i eru að minsta kosti 6 menn« o. s. frv„ og síðan tek- ið fram, »ið »sjerhvert lagafrumvarp, sem varðar nánari meðferð mála þeirra, er um ræðir í sambandslögum þessum, og lagafrumvörp um sjermál annars- hvors ríkisins, sem einnig varða hitt rikið og stöðu og rjettindi þegna þess, skal hlutaðeigandi stjórnarráð leggja fyrir nefndina til álita áður en þau eru lögð fyrir rikisþing eða alþingi,« o. s. frv. — »Nefndinni ber að gera tillögu um breytingar á þeim frumvarpsá- kvæðum, sem hún telur koma í bága við hagsmuni annarshvors ríkisins eða þegna þess«. — Þá á nefndin og að undirbúa samning lagafrumvarpa, er miða að »sanwinnu milli ríkjanna og samrœmi í löggjöf þeirran. (Framh.). Prentsmiðjan Gutenberg — 1918.

x

Einar Þveræingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Einar Þveræingur
https://timarit.is/publication/175

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.