Ingólfur

Tölublað

Ingólfur - 31.01.1904, Blaðsíða 1

Ingólfur - 31.01.1904, Blaðsíða 1
INGÓLFUR II. AR. Beikjavík, suninuJaginii 31. janúar 1904. 4 blað. INGÖLFUR. kemur út einu sinni í viku eftirleiðis; aukablöð við og við; ræðir landsmál öll og stórmál höfuðstaðarins; flitur fréttir innlendar og útlendnr; er besta auglísingablað. Kost- ar 2 kr. og SO a, erlendis 3 kr., útsölumenn fá 20% og 1. árg. blaðsins meðan til vinst ef þeir hafa ÍO kaupendur. JÓN ÞORKELSSON SKÓLASTJÓRI. Góður varstu en gnægð þú áttír lofsverka og líknstafa. Þig ég átti öllum trúrri vin og allra veglindastan. Skarð er nú firir skildi orðið og vinfátt vinaþurfa. En góð er minning göfugs vinar, þótt helfregn harma veki. Langfrjálslindasta lifsábirgðarfélagið á Islandi er láÐII Umboðsmaður: Jens B. Waage. Ch^CH&C*€*€*C*€*€*€*€*€*C* fótavist síðustu árin tvö. Hann andaðist 21. janúar 1904 og var öllum harmdauði, þeim er til hans þektu. Jón Þorkelsson var hár maður vegsti og fremur grannvagsinn, nokkuð togin- leitur í andliti og góðmannlegur á svip. Hann var snirtimaður í allri framgöngu hæverskur og viðmótsgóður. Hann var maður hibílaprúður og hinn besti heim að sækja, ræðinn og alúðlegur við gesti og veitti þeim vel. Hann var ör á fé, hjálp- Jón Þorkelsson var fæddur á Sólheim- um í Sæmundarhlíð í Skagafirði hinn 5. nóv. 1822 og var hann tíundi maðnr frú Jóni biskupi Arasini í beinan karllegg.1 Hann ólst upp við fátækt og tók því seint til náms og vann firir sér sjálfur. Hann útskrifaðist úr Reikjavíkurskóla 1848 með beztu einkunu. Fór hann siðau til háskól- ans í Kaupmannahöfn og tók þar embætt- ispróf i málfræði og sögu 1854. Hélt hann þá samsurnars til Islands og varð timakennari við lærðaskólann þá um haust- ið. Hann var settur kennari við skólann 1859 en veitt var honum embættið 1862. Sjö árum síðar varð hann ifirkennari. Hann var settur skólastjóri 1872 en fékk veitingu 1874. Veitti hann síðan skólan- um forstöðu, þar til er hann fékk lausn 1895. Hann var hinn mesti eljumaður og vann sér oft um megn. Var hann og þreittur orðinn og farinn að heilsu hin siðustu ár æfi sinnar og hafði nær enga >) Sjá Sunnanfara I. ár, VI (bls. 85). Pað er eftir Jóni dr. I'orkelssini ingra haft, sem þar segir um ætt hans. Jón Þorkelsson. fús og svo brjóstgóður að hann mátti ekk- ert aumt sjá. Hann var fremur bráðlind- ur, en bjó aldrei lengi ifir, þótt honum líkaði miður, og hrekklausari og hreinlind- ari mann hef eg aldrei þekt, þeirra sem eru af barnsaldri. Við engan mann a sú vísa fremur en hann, er honum þótti feg- urst í latneskum skáldskap. Hún er þessi: Integer vitæ scelerisque purus non eget Mauris jaculis neque arcu nec venenatis gravida sagittis Fusce pharetra. Grímur Thomsen hefur þítt vísuna laus lega og er þetta þíðingin: Vammlausum hal og vitalausum fleina vant er ei, boglist þarf hann er að reina, banvænum þarf hann oddum eiturskeita aldrei að beita. Sannaðist það, er ómaklega var á hann ráðist, því að eigi mátti það honum geig vinna. Skapraun gerði það honum er skólanum óviðkomandi menn gerðust til að rangfæra gerðir hans og lasta skólann. En engum eiturskeitum beitti hann sér til varnar. Var það honum næg vörn að hann var grandvar og vammlaus eða eins og segir í vísunni integer vitæ scelerisque purus. Um það bil sem Jón Þorkelsson tók að hneigja hug sinu að skólanámi lofaðist hann Sigriði Jónsdóttur, er hann kvæntist 1854 þá er hann var heim kominn. Voru þau siðan ásamt þar til er hann dó. Samfarir þeirra voru góðar og voru þau samtaka um rausn og örlæti við gest og gangandi. Athvarf var þar ollum frænd- um þeirra og foreldrahús. Eigi kann ég að telja alla þá fátæka námsmenn, sem þar áttu athvarf og hæli, en það veit ég að þeir voru mjög margir. En hitt er mér Ijúfast a að minnast, að þar hef ég átt foreldrahús frá því er ég kom í skóla og alt fram á þenna dag. Jón Þorkelson var hinn mesti starfs maður og vann kappsamlega að vísindum auk kenslu og skólastjórnar. Alt vísinda- starf hans hné að íslenskri tungu og sögu landsins, því að hann unni islensku máli og íslensku þjóðerni af heilum hug. Má vera að einhverjir sé þeír menn, er higgi það litils virði að rannsaka mál og eðli þess. En eigi hnfa þeir þá ljósan skiln- ing á þeim hlutum. Því að hugsun, mál og þjóðerni er svo saman tvinnað að eigi má eitt dafna ef öðru hnignar. Er þetta þríþættur strengur, sem heldur þegar mest á liggur, og bindur saman umliðna æfi þjóðarinnar og hollar framtíðarvonir henn- ar. Er því fatt gagnlegra landi og líð en þekking á móðurmálinu og gotl skin á því, hversu best má lísa réttri hugsun með alkunnum orðum. Starf Jóns Þor- kelssonar að þessu var bæði mikið og gott. Ritsmíðar hans flestar eru taldar í Sunnanfara I ár, 9; þó hefur hann síðar gert hinn fjórða orðabókaauka og fl., sumt prentað og sumt í handriti. Hann var mikils metinn af öllum þeini mönn- um, er báru skin á þá hluti. Var hann kjörinn félagi i hinu danska visindafélagi og vísindafélaginu í Kristjaniu. Hannvar forseti bókmentafélagsins í Reikjavik 1868 —77, en var kjörinn heiðursfélagi þess 1885. Árið 1877 var hann fulltrúi ís- lendinga á háskólahátiðinni í Uppsölum og varð þá heiðursdoktor í heimsspeki. Hann var og R. Dbr. og síðar dbr. maður. Jón Þorkelsson var glöggur, nákvæmur og skildurækinn kennari og vinsæll af lærisveinum sínum. I stjórn sinni var hann sama ljúfmennið sem annarstaðar, en Ijúfmenskan er sá veldissproti sem all- ir hlíða. Því að velvild hlíðandaus er

x

Ingólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ingólfur
https://timarit.is/publication/189

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.