Ísafjarðarpóstur - 21.08.1909, Blaðsíða 1

Ísafjarðarpóstur - 21.08.1909, Blaðsíða 1
ísafjarðar-pöstur I. árg. REYKJAVlK 21. ÁGÚST 1909. Nr. 13. 1 Stjórnarbyltingin á Tyrklandi. í fyrra gerðu framfaramenn á Tyrklandi, Ungtyrk- ir svonefndir, stjórnarbylting þar í landi, komu á fót þingbundinni stjórn, veittu trúfrelsi og mörg önnur rjett- indi. Bylting þessi gekk furðu friðsamlega og Abdul Hamid soldán fekk að lifa við völdin. Það leyndi sjer ekki að ýmsir »rétt-trúaðir« Mú- hamedstrúarmenn kunnu afarilla þessum umskiftum, einkanlega trúarbragðafrelsinu, því að þar í landi hefir það verið sjálfsögð venja öld eftir öid, að ofsækja með oddi og egg alla þá, sem ekki hafa trúað á Múhamed. Eins var soldáni þvernauðugt að sleppa valdi sínu í hendur þingsins og hugði því á hefndir þegar færi gæfist. í apríl í vor sótti afturhaldsliðið í sig veðrið. Frjálslyndu stjórninni var steypt frá A'öldum, stjórnar- skráin afnumin og soldán gerðist einvaldur að nýju 13. apríl, samfara þessu voru ýmsir leiðtogar Ungtyrkja settir í fangelsi og sumir drepnir. Alt stjórnarfar átti aftur að færast í sitt gamla og góða horf. En afturhaldsliðinu og soldáni varð ekki kápan úr þvi klæðinu og varð þeim að þvi, að ekki er sopið kálið þótt í ausuna sje komið. Leiðtogar Ungtyrkja komu saman í borg þeirri, er Saloniki heitir, 70 mílur frá Miklagarði, og skoruðu á þjóðina, að hrinda af sjer okinu og stejrpa soldáni og stjórn hans af stokki. Varð þeim ágætt til liðs, og dreif að þeim her manns hvað- anæfa. Heilar herdeildir gengu þar í lið með þeim og auk þess komu sjálfboðaliðar svo þúsundum skifti. — Þeir tóku því næst á sitt vald járnbrautina, er lá til Miklagarðs og lluttu síðan herinn og vopnabirgðirnar áleiðis til borgarinnar. Er því við brngðið, hversu liði þessu var vel stjórnað. Seltust Ungtyrkir síðan um borgina. Það sannaðist á soldáni, að skamma stund verð- ur hönd höggi fegin. Hann sá brátt, að hverju fór og tapaði þá fljótlega kjarkinum, kempan. Hann hafð- ist við í höll sinni, sem heitir Jildiz Kiosk og er hún allramlega víggirt með mörgum múrveggjum, hverjum út af öðrum. Herlið ungtyrkja var um 30 þúsund inanna, en soldán hafði vart meira en 4 þúsund manna til varnar hjá höll sinni. Herinn í Miklagarði reyndist ekki traustur, því að fjöldi hermannanna var á bandi Ungtyrkja. — Þingmenn Ungtyrkja settust á þing í borg- inni San Stefan skamt frá Miklagarði, meðan á þessu stóð og lýstu því yfir, að þjóðþing væri sett og við það væri að semja. Var því þegar lýst, að soldán væri settur frá völdum, en í slað hans valinn bróðir hans Reschid Eff'endi, 55 ára, er verið liafði í fangelsi hjá bróður sínum í 33 ár. Hann er kallaður Múhamed fimmti. Síðan réðst liðið til inngöngu í horgina og varð þar lítið viðnám veitt fyrr en kom að virkjunum í námunda við höll soldáns. Varð þá harður bardagi og lauk svo að liðsmenn soldáns urðu að gefast upp. Her- skipin á höfninni höfðu gengið í lið við Ungtyrkja og hótuðu að skjóta á höllina, ef her soldáns hætti ekki tafarlaust allri vörn og varð hann þá að láta undan. Her Unglyrkja reif niður vatnsleiðslu, sem lá inn í höll- ina, sleit raíl\7singarstrengi og tepti allan vistaflulning til hallarinnar, svo að soldán sat í myrkri og hafði ekki annað en kálmeti af skornum skamti siðustu þrjá dag- ana áður en hann gafst upp. Tók þá þjónustufólk og jafnvel konur hans að læðast burt frá honum og var orðið næsla þunnskipað í höllinni þcgar hann var tek- inn. Sagt er að fallið hafi um 2 þúsundir manna í bardaganum um virkin. Soldánsliðið var llett vopnum og makedónskir hermenn Iátnir halda vörð um alln borgina. Þetta var 27. apríl. Þjóðþingið sendi nú nefnd manna lil þess að lj;i soldáni afsetning hans. Var Enver Bey, yíirherforingi Ungtyrkja, foringi nefndarinnar og voru þeir 5 saman. Soldáni varð mjög hverft við komu þeirra og hugði, að nú ætti að drepa sig. Varð þessi gamli blóðhundur skelfdari en frá megi segja, lleygði sér llölum á gólf'- dúkinn og engdist sundur og saman. Orgaði hann í sífellu: »Gelið mér líf, gefið mér líf, eg skal gera hvað sem þið viljiðk Sendimenn horfðu bljóðir á þessi Iæti soldáns, og þegar hann þagnaði loks, þá ílýttu þeir ser að þylja yíir honum afsetninguna. Því næst komu hermenn og fiuttu soldán burt úr höllinni. Var hann settur í vopnaða járnbrautarlesl og með honum nokkrar konur hans, prinsar tveir synir hans og tveir þjónar. Þessi hópur var síðan íluttur til borgarinnar Saloniki. Þar var honum fengið allveg- legt hús til ibúðar og sómasamlega með hann farið, en varðliðið hefir vakandi auga á honum, eins og nærri má geta, að hann sleppi ekki á brott. Auð sinn allan var soldán Iátinn ánafna ríkinu, og er sagt að það fé hafi verið (sem fundist heíir) uni 820 miljónir króna í gulli. Mestöllu þessu fé hafði soldán stolið af tekjum ríkisins. Soldán var mesti svið- ingur og féníðingur alla ævi, og timdi aldrei að sjá al'

x

Ísafjarðarpóstur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafjarðarpóstur
https://timarit.is/publication/190

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.