Lögrétta

Tölublað

Lögrétta - 20.07.1927, Blaðsíða 1

Lögrétta - 20.07.1927, Blaðsíða 1
LÖGRJETTA XXILér. Reykjavík, miðvikudaginn 20. júlí 1927. 38. tbl. Um vfða veröld. Vígbúnaðurinn. 1 síðustu símfregnunum hefur verið sagt frá samningatilraun- um stórveldanna um takmörkun vígbúnaðarins, einkum á sjó. Hafa þeir samningar gengið treg- lega og ekki sjeð ennþá hversu fer um þá, þótt viðurkent sje það af hinum bestu mönnum þjóðanna að brýn þörf sje á því að takmarka vígbúnaðinn, ekki einungis vegna ófriðarhættunnar, og siðspillingarinnar, heldur einn- ig vegna fjárhagsafkomu þjóð- anna. Á síðustu misserunum hef- ur vígbúnaðurinn samt verið nokkru minni en áður og er það þó mikill her, sem nú er undir vopnum hjer í álfu, auk þess sem stórveldin Bandarikin og Japan, hafa mikinn herbúnað. Mestan fiota í heimi hafa Bretar, en nú yilja Bandaríkjamenn ólmir eiga jafnstóran flota, og ganga Bret- ar inn á það. Bretski flotinn er að smálestatali mun stærri en samanlagður floti fjögurra næst- flotamestu ríkjanna (1.87.600 smál.). Bretar eiga nú 19 orustu- skip, 55 beitiskip, 64 neðansjáv- arbáta og 195 tundurspilla. Til samanburðar má geta um herafla nokkurra annara þjóða og fæst þá jafnframt nokkur hugmynd um hermál og vígbúnað álfunnar alment. Frakklánd á 9 orustu- skip, 22 beitiskip, 68 neðansjáv- arbáta, 72 tundurspilla og 12 torpedobáta. Rússar eiga 2 or ustuskip, 5 beitiskip, 13 neðan- sjávarbáta, 16 tundurspilla og 3 torpedobáta. Af Norðurlandaþjóð- um eiga Svíar mestan herskipa- stól, 12 orustuskip (til strand- varna), 1 beitiskip, 10 tundur- spilla og 27 torpedobáta. Danir eiga 5 orustuskip, 2 beitiskip, 16 neðansjávarbáta og 23 torpedo- báta. Með Washingtonsamþykt- inni voru sett ákveðin takmörk fyrir herskipaeign samningsað- ila og er nú verið að reyna að semja áfram á svipuðum grund- velli á milli fleiri þjóða. Nánari hugmyndir geta menn gert sjer um vígbúnað álfunnar með því að athuga einnig herafla þjóðanna á landi. Hann hefur einnig farið minkandi á síðari ár- um. Árið 1913 var herafli _ Ev- rópuþjóðanna 4 milj. 188 þús. manns, en nú 3 milj. 42 þús. Samt hefur landherinn aukist nokkuð í einstökum löndum, Spáni, Belgíu, Grikklandi, Bret- landi og Frakklandi. En annars- staðar hefur hann verið minkað- ur mikið. I þýska hernum eru nu t. d. 99 þús. manns i stað 719 þús. áður. Rússneski herinn hef- ur einnig minkað um 278 þús. manns. Mestan landher hafa nú Frakkar, 673 þús. manns, Rússar 563 þús. (með sjóhernum), Pól- verjar 270 þús., Italir 248 þús., Bretar 179 þús. Sjóliðið er fjöl- mennast hjá Bretum 101 þús. manns, þá hjá Frökkum 58Vi þús., hjá ítölum 45y2 þús., hjá Spánverjum 28 þús. og hjá Sví- um 14 þús. manns. Hinar Evrópu- þjóðirnar, sem sjóhermestar eru, eru ekki hálfdrættingar á við Svía og þaðan af lægri. Her- skylda er í einhverri mynd í flestum Evrópulöndunum. Af- numin er hún samt í fjórum iöndum að minsta kosti, þar sem hún áður var, í Austurríki, Þýskalandi, Búlgaríu og Ung- verjalandi. Kostnaðurinn af herafla land- anna er geysimikill og fer til hans tilfinnanlegur hluti af skattgjöld- um borgaranna. Það gefur nokkra hugmynd um það fje sem til þessara mála fer, að vopn og skotfæri eru árlega framleidd í ýmsum löndum álfunnar til út- flutnings í aðrar heimsálfur eða önnur lönd fyrir um 150 milj. króna. Það er mikið fje á friðar- tímum. Tölurnar sem hjer eru tilgreindar eru flestar teknar eft- ir hermálaskýrslum þjóðabanda- lagsins. Ýmsar tillögur hafa kom- ið fram um það, utan hinna op- inberu ráðstefna hvernig helst mætti takmarka vígbúnaðinn. Einna eftirtektarverðastar eru til- Iögur Coudenhove Calergi greifa, sem stuttlega hefur verið vikið að áður í Lögrj. Prestastefnan. Prestastefnan hófst 27. f. m. og stóð í 3 daga. Sátu hana 39 menn andlegrar stjettar. Hófst hún með guðsþjónustu í dóm- kirkjunni (sr. Fr. Hallgrímsson) og tvö opinber erindi voru flutt í kirkjunni, af sr. Fr. Rafnar á Ut- skálum, um bók Sundar Sing's, „Eftir dauðann", og af sr. Sveinb. Högnasyni á Breiðabólstað, um gildi trúarinnar. Biskup flutti einnig erindi um Harboe. Að öðru leyti fóru fundir prestastefnunnar fram fyrir luktum dyrum, en skrifstofa biskupsdæmisins hefur gefið um þá stutta skýrslu. 1 ársyfirliti biskups er þess get- ið að 107 sjeu nú þjónandi prest- ar og 2 aðstoðarprestar, en prestaköllin eru 111 og 5 laus í bili, en 3 eiga að renna saman við önnur brauð víð næstu presta- skifti, svo prestaköllin verða alls 108, en embættin 109 (2 við dóm- kirkjuna). Sjö nýjar steinsteypu- kirkjur voru reistar á árinu (á Kálfafellsstað, Síðumúla, Sleð- brjót, Víðirhjeli, Draflastöðum, Stærra-Árskógi og í Flatey). Á Höskuldsstöðum og á Bergþórs- hvoli voru reist íbúðarhús handa prestum og byrjað á slíku á Skútastöðum, Ný lán úr kirkju- sjóði hefðu numið 30 þús. kr. og úttekt af inneign öðru eins. Messugerðir urðu um 66% af því sem átt hefði að verða samkv. reglulegum messudagafjölda, eða alls 4228 messur af 6431. Flestar messur voru fluttar í Reykjavík, en þá í Garðakalli á Álftanesi og í Útskálakalli. 1 11 köllum voru messurnar frá 12^—20. Altargestir voru fleiri en áður, um 9% fermds sóknafólks, eða 5430. Á érinu voru vígð 616 hjón, fermd 1926 börn. Alls fæddust 3013 börn (þar af 69 andvana), en 1122 manns dóu. Af málum þeim, sem rædd voru er getið þriggja. Sr. Guðmundur á Þingvöllum skýrði frá gerðum nefndar, sem kosin hafði verið 1926 til þess að f jalla um „barna- heimilismál". Hnigu umræður að því, t að kirkju og prestum bæri sjerstök skylda til þess að láta til sín taka bætur á uppeldi van- ræktra barna. Var samþ. till. í þá átt, að kjósa nefnd til þess að greiða fyrir þessu máli, að fá safnað fje til styrktar því á fermingardögunum og að kjósa nefnd til að koma á framfæri heppilegri barnauppeldislöggjöf. Kosnir voru Magnús Jónsson dóc- ent, sr. Fr. Hallgrímsson og sr. Árni Sigurðsson. I þessum efn- um gæti kirkjan átt gott verk- efni og mætti láta sig uppeldis- mál meiru skifta en hún gerir. Þá var rætt um breytingar á handbókinni og komu fram ýms- ar till. í þá átt að gera guðsþjón- ustuna hátíðlegri og hluttöku safnaðar meiri en verið hefur. Það mundi verða þakklátt verk af mörgum kirkjugestum og mörgum, sem nú sækja ekki kirkju, ef þetta yrði reynt alvar- lega, þótt reynslan sýni að vísu, að við erfiðleika er að etja þegar um fámennar og fátækar kirkjur er að ræða. Um- ræðurnar um þessi mál snúast líka óþarflega oft um smáatriði og tíðar handbókarbreytingar eru ekki æskilegar. Loks var rætt um áskorun dómkirkjusafnaðarins út af trúmálaumræðum síðustu tíma, en hann hafði á safnaðarfundi lýst hrygð sínni yfir árásum þeim, sem fram hefðu komið á kirkju og kristindóm og skorað á prestastefnuna að taka í taum- ana. Lýsti sr. Bjarni Jónsson *0- gerðum og afstöðu safnaðarins, en eftir nokkrar umr. bar. sr. Árni próf. í Görðum fram svo- hljóðandi till.: „Út af erindi dómkirkjusafnaðarins í Reykja- vík finnur prestastefnan ástæðu til að brýna fyrir prestum og söfnuðum landsins, að hvika í engu frá trúnni á Jesúm Krist, Guðs son og frelsara mannanna, samkvæmt heilagri ritningu". Sumir vildu ekki að till. þessi yrði borin upp, en urðu í minni- hluta og var till. samþ. með 21 atkv. gegn 4. Þótt í till. sje ekki tekið af skarið um afstöðu til trúardeiluatriðanna, eins og þau hafa verið rædd undanfarið, er samþykt hennar, miðuð við þ»r umræður og atkvæðagreiðslur sem fram fóru, alment talinn á- kveðinn vottur um sigur gamall- ar guðfræði á nýrri, að svo miklu leyti, sem rjett er að nota þau stefnuheiti, en innan beggja flokkanna er ýmiskonar innbyrð- is skoðanamunur. Gamlir menn segja að Presta- stefnan hafi einu sinni verið virðuleg og áhrifamikil samkoma. Sjálfsagt er það af kristilegri hógværð, að hún er á síðari ár- um hætt að halda á lofti þess- um virðuleik, hætt að beita þess- um áhrifum. Fáir veita nú Prestastefnunni athygii. Það skiftir litlu eða engu fyrir kirkju og kristnihald landsins, hvort hún er haldin eða ekki. Þegar það er einnig aflagt að biskupar gefi út hirðisbrjef nema svo sem einu sinni á mannsaldri, þá er það ekki mikið sem þjóðin verður vör við kirkjuna, sem sjerstaka stofnun, eða „þá, sem guð send- ir", sem sjerstaka stjett, er láti til sín taka í þjððfjelags- og menningarmálum. Samt er þetta ekki af því sprottið, að fólk vilji ekki gjarna hlusta á raust kirkj- unnar í þessum efnum. Þvert á móti er nú meira líf í kirkjunni og um hana en lengi hefur verið áður. Þetta er heldur ekki þvi að kenna, að kirkjan eigi ekki á að skipa ýmsum gððum og dugandi einstaklingum. Það er heldur ekki af því, að hún eigi við ramman reip að draga, þar sem sjeu frí- kirkjur eða annarlegir trúflokkar. Samkomulagið við fríkirkjuna í Reykjavík er t. d. ekki lakara en það, að fríkirkjupresturinn er einn af þeim hlutfallslega fáu prestum, sem aldrei lætur sig vanta á prestastefnu þjóðkirkj- unnar. Einn af höfuðprestum landsins hefur einnig komist svo að orði, að það eina sem nú skildi á milli fríkirkjunnar og dóm- kirkjunnar í Reykjavík væri það, að í annari væri sagt: guði sje

x

Lögrétta

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögrétta
https://timarit.is/publication/196

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.