Norðri - 18.02.1913, Side 3

Nr. 4
NORÐRI.
51

Vesta strönduð.
Þær fregnir bárust hing-
að gegnum símann að Vesta
hafi strandað kl. 5 í gærkvöldi
framundan Hnífsdal við Isafjarð-
ardjúp. Skipið hafði lokið sér af
á Isafirði og var á útleið, jel skall
yfir svo eigi sást land, rakst þá
Vesta á sker fyrir innan Hnífsdal
og brotnaði svo að hún varð ósjó-
fær. Var svo hleypt þar upp í
fjöruna og stendur skipið þar.
»Botnia« fer í dag frá Reykja-
vík norður eftir til þess að sækja
pcst, og farþegja og vita hvernig
ástandið er.
Björgunarskipið »Oeir er og á
leið þangað. Efasamt þykir að
skipinu verði aftur náð út.
Scott
suðurheimskautsfari og förunautarhans
fjórir fundust dauðir f nóvb. síðastl. —
Scott og félagar hans lögðu af stað til
pólsins 1910. Skip hans »Terra Nowa«
er flutti þá svo langt er farið varð sjó-
leiðis, sneri þá heim. en ætlaði svo að
sækja þá Scott aftur í fyrrahaust til á-
kveðins staðar. Þegar Scott var þar ekki
fóru skipverjar að leita hans, og fundu
ioks þá félaga á réttri leið, 17 rastir
frá forðabúri einu. Af dagbókum þeirra
sást að þeir höfðu komist á suðurpól-
inn 18. jan. 1912 og gert þar ýmsar
vísindalegar* athuganir, snúið svo heim-
leiðis og voru kornnir þetta, er þeir
hafa látið líf sitt úr hungri og kulda í
marz s. I. »(NI.)«
Pierpont Morgan
heitir einn af stóreignamönuum Ame-
ríku. Hann varð 75 ára núna um ára-
mótin og var þá mikið skrifað um hátta-
lag hans, venjur og afstöðu í stóreigna-
veltunni í Ameríku. Fyrir 20 árum átti
hann að sögn rúmar 500 milionir doll-
ara í bönkum, járnbrautum og hlutafé-
lögum, en nú kváðu eignir hans í slík-
um stofnunum orðnar nær þvi 27 þús.
miliónir dollara. Nýlega hafði Morgan
sagt við blaðamann sem var að spyrja
hann um meginreglur sínar í fjármálum:
»Hér í Ameríku halda menn sér því
aðeins uppi í fjárrnálum að menn njóti
trausts þeirra er menn skifta við. Sá
sem einu sinni hefir mist traust á pen-
ingamarkaðinum vinnur það aldrei aftur.
Fyrir mitt leyti byggi eg traust mitt á
öðrum aldrei á því sem viðkomandi
segir sjálfur um sig, heldur á lyndis-
einkennum (karakter) hans. Sumir hafa
fengið lánaða hjá mér milión sem enga
tryggingu hafa haft, en öðrum sem hafa
komið með heilan bunka af verðbréfum
hefi eg neitað, jafnvel um smálán.«
Ameríkublöðin segja að maður þessi
lifi mjög útaf fyrír sig og eyði mest
tímanum við bókasafn sitt og mikið safn
af listaverkum, sem hann hefir safnað
um æfina.
Hvað er ölíð?
Seyðið af korntegundum og stundum
sett saman við það vínandi svo það
geymist betur og svífi á neytendur, sem
vilja fá áfengi. 0lgerðarhúsið »Oamli
Carlsberg« í Khöfn, sem grætt hefir offjár
á ölgerð og náð tangarhaldi á smekk al-
mennings, víða um heim hefir nú orðið
að aka seglum eftir vindi hvað íslands ertir,
nú fæst eigi þeirra gamla öl flutt hing-
að, en öl með minni vínanda fæst flutt,
og nú er þetta milióna ölgerðarhús að
láta breyta til og búa til öl, sem flytja
má til íslands, kraftmikið af kornseyð
en svo snautt af áfengi, að eigi má
minna vera svo það þoli nokkra geymslu.
Viðskiftin vill þetta hús ekki tnissa, og
það hefir bæði efni og kunnáttu til að
bjóða okkur eitthvað sem óhætt er að
drekka oggeðjast muu smekk manna, með-
anskyrblanda ogsýrublanda hafa eigi lagt
undir sig sjávarþorp landsins.
Byggingarráðagerð.
Bæjarstjórn Khafnar hefir sett nefnd
til þess að gera tillögur um bygging á
húsum, þar sem einar 160 fjölskyldur
eiga að geta fengið húsnæði, og var
ætlast til þess að efnalitlar fjölskyldur,
sem flest eiga börnin fengju þessi hús-
næði. Nefndin hefur lagt fram kostn-
aðaráætlunina.
Hugmynd þessi hefir mætt töluv. mót-
spyrnu. Telja margir óráðlegt að bæjar-
stjórnin sé að vasast í þessu, enda sé
húsaleiga handa þessum barnafjölskyld-
um áælluð nokkuð hátt, eigi annað fært
til þess að fyrirtækið gæti borið sig.
telja og enga þörf að borgrafélagið fari
að keppa við einstaklingana á þessu
svæði, húsnæðisskortur eigi tilfinnanleg-
ur, þótt sum séu léleg.
Málið er enn í þófi.
Stærsta skip heimsins.
Eimskipafélag í Hamborg hefir í vet-
ur boðið mönnum far til Ameríku í maí
í vor með stærsta skipi heimsins, sem
þá fer sína fyrstu ferð. Skipið heitir
»Imperator« og er 50,000 ton, 5,000
tonum stærra en «Titanic« sem fórst í
fyrra.
Bókasöfn í hávegum höfð.
Ung kona í Kaupmannahöfn, Vetfred
Munch-Petersen að nafni, sem tekið
hefir heimspekispróf og unnið doktors-
nafnbót, sænsk að ætt, og hefir ferðast
um Ameríku hélt nýlega fyrirlestur í
Höfn um bókasöfnin þar vestra. Hún
sagði meðal annars:
»Ameríkumenn skoða bókasöfnin eins
mikil menningarineðöl og skólana, og
styrkja þau því og styðja eigi síður,
enda halda sumir því fram að bóka-
söfnin geri meira gagn en skólarnir. Og
hinir ameríkönsku dollaraveiðimenn og
hagsýnu fyrirtækjarekendur eru svo trú-
aðir á þetta, að engin fjárframiög vaxa
þeim í augum, þegar reisa þarf eða
styrkja bókasafn. Frúin hafði komið í
bæi þar vestra, sem ekki þóttust hafa
ráð til að steinleggja stræti sín, en sem
Sýningar: í kvöld og fimtudagskvöldið
kemur kl. 9.
Kappsel hefir tínst. Finnandi beð-
inn að skili í verzlun
Sig. Sigurðssonar
Margarine
nýkomið í verzlun
Sig. Sigurðssori"
höfðu þó stórt og vel útbið bókasafn.
Stærstu og skrautlegustu byggingar í
borgum og bæjum þar vestra eru ávalt
bókasöfnin.
Raflýsingar.
komst nú óðum á í Danmörku, ekki
einasta í stórbæjum, heldur og í sveita-
þorpum þar sem þéttbýlt er. Svonefndir
Díselmótorar eru hafðir til að framleiða
kraftinn, og er ýmist viðhöfð svo nefnd
háspenna eða láspenna, telja Danir að
10°/onægitil viðhalds og vaxta af upphaf-
legum kostnaði. — Pess verður naumast
langt að bíða>ð raflýsingar komist á í
öllum þorpum á íslandi, sem hafa yfir
tvöhundruð íbúa, því reynsla er að fást
fyrir því að sú lýsing er eigi dýrari en
steinolíulýsing en miklu betri og hollari
og fyrirhafnarminni.
Flugufregnir um gull
á Hofi í Skagafjarðardölum, segja að
þar sé stór klettur sem mikið sé af gulli
í og eins í inýri þar rett við. Árni Haf-
sted kvað hafa keypt þar námurétt og
hafa látið ransaka þetta gullgrjót erlendis.
296
ugmannlega svipinn á tali við háan mann dökkklæddan, sem sneri að
þeim baki. Um leið og þau gengu framhjá snéri hái maðurinn sér við
Hann heilsaði mjög kurteilega en viðhafnarlaust. »Eg bið yður að fyrir-
gefa greifafrú,« mælti hann, »að eg ónáða yður. Eg hef tekið að mér
að færa yður þetta bréf frá manni, sem eg þó má ekki nefna.« Hann
rétti Elínu bréfið og kvaddi síðan.
Kuldahrollur og kvíði fór um Elínu alla um leið og hún leit á
bréfið. Hún þekti hönd^föður síns á því.
Bréfið hljóðaði þannig.
»Eg vona að þér munið það framvegis, að greifafrú Rómarhjarta
er mér óþekt og hvorki erum vér tengd vináttu mér skyldleika höndum.
Talsmaður yðar, — konan mín— sem þér áður áttuð er nú dáinn, svo
eg er nú einn og einmana. En heldur vil eg vera það, en að kalla þá
stúlku dóttur mína, sem hefur troðið nafn mitt og heiður fótum. Pegar
maður yðar hefur opinberlega viðurkent yður sem eiginkonu sfna, þá
megið þér kalla mig föður en fyr ekki.
Þegar þér fáið þetta bréf verð eg farinn héðan svo vér mætumst
ekki framar.
Pétur Mortensen.«
»Sama dagnm .rca. cun lát föður yðar. Og skömmu síðar lagði
hún af stað til Svíarlkis. Þegar hún kom til Stokkhólms, ætlaði hún að
hitta gamla vin sinn Troberg, en þá var hann dáinn. Skrifaði hún þá
frænku sinni og fékk að vita gegnum hana, að faðir hennar væri heima
á Ljungstforsi, en mjög veikur.
Elín fór þá þegar til Hillesta. Og nú reyndi hún með öllu móti
fyrir meðalgöngu frænku sinnar, að fá að sjá föður sinn, en jafnan var
sama svarið.
»Þegar hún kemur við hlið manns síns, tek eg tveim höndum á
móti henni.«
Þá skrifaði hún til yðar, og bað yður að fórna sér aðeins nokkrum
klukkutímum af æfi yðar, til þess að hún fengi að sjá föður sinn og
öðlast fyrirgefningu hans, en þér senduð bréfið til baka óupprifið.«
»Eg!« sagði Hermann og undrpn og gremju lýsti sér í málrómnum.
293
henni. Eftir tvo mánuði var Elín orðin nokkurnveginn frísk aftur. Hún
skrifaði hvort bréfið eftir annað til föður síns, og bað hann fyrirgefn-
ingar. Læknarnir höfðu ráðlagt henni að ferðast til útlanda, en henni var
ómögulegt að fara af landi burt, nema að fá fyrirgefning föður síns.
Hún skrifaði, en öll bréfin komu óopnuð til baka. Þessa fyrirlitning,
þessa ómiskunsemi föður síns gat hún ekki borið. Hún var nærri orðin
vitskert aftur. En þá kom faðir yðar. Hann hafði heyrt að Elín vær
veik, — faðir hennar hafði skipað að halda því leyndu, að hún væri vit-
skert — og það með að læknarnir hefðu ráðið henni til utanfara. Hann
kom til Elínar vafði hana örmnm og hét að halda verndarvæng yfir
henni, þrátt fyrir það, að móðir yðar hafði bannfært hana, og innrætt
yður fyrirlitning fyrir henni. Faðir yðar gat talið Elínu á að fara með
sér og héldu þau til Þýskalands. Alstaðar þar sem þan komu gjörði hann
það heyrum kunnugt, að hún væri tengdadóttir sín, og hann breytti við
hana eins og hún væri einka dóttir hans. Svo komu þau til Paris. Þegar
þau höfðu dvalið þar í nokkra daga, ætlaði Elín einusinni inn til föður
yðar, en þegar hún ætlaði að ljúka upp hurðinni, heyrði hún málróm
inni fyrir. Hún þekti hann vel. Höndin seig máttlaus af hurðarhananum,
það var eins og svérð stæði í hjarta hennar. Hún reikaði á fótunum,
en hún vildi ekki detta, hún studdi sig við dyrastafinn. Hún heyrði að
faðir yðar sagði. »Þú heldur það hafi verið rétt, að smána og fyrirlíta
opinberlega saklaust barn, og verða til þess að vekja á því hatur og
reiði miskunnarlauss og harðlunda föðurs?«
>,Elín átti sannarlega ekki meira hjá mér, en krafist var og eg lét
í té við hana,« var svarað kuldalega. »Að gefa henni nafnið mitt var
sannarlega nóg borgun. Ánnars hef eg lofað mömmu því, að viðurkenna
aldrei dóttir skipstjóra Morténsen sem konu mína. Eg hef svívirt bæði
mig og ætt mína nóg með því, að kasta nafni voru fyrir fætur hennar,
þó að eg kóróni ekki skömmina með því, að viðurkenna hana opinber-
lega sem konu mína. Annars hlýtur þú að játf’ það pabbi, að móðirin
hefur svo mikið vald yfir syni sínum, að hún geti heimtað það, að hann
standi orðum sínum tíl við hana.«
*Þú hugsar þér þá að halda uppteknum hætti?«