Norðurljósið - 06.04.1888, Blaðsíða 2

Norðurljósið - 06.04.1888, Blaðsíða 2
— 22 og kjósendur þeirra, segi með sjálfum sér: Vér höfum gert skyldu vora; hinir, er á móti stóðu, verða að bera ábyrgðina, óvirðinguna. J>að er ekki til neins að segja petta, því hvarvetna um heim, þar er tíðindin af pingi voru spyrjast, par lendir sök- in á pjóðinni allri. Jpjóðinni, er ekki hafði mannrænu til að kjósa pá eina tilpings, pá er baráttan gegn óhagfelldri og ónýtri stjórn var hafin, er hafði bæði mannvit og prótt til að fylgja réttu máli gegn sérhverri mótspymu, hvort sem mótspyrnan var einráð og prályiid stjórn, gamlir og stórtignir stjórnar-TÍndbanar eða óhagstæð veðurátt og pverranda lé. Vér skulum ekki reyna að fegra „Situationina" í augum sjálfra vor; vér skulum segja eins og er, að vér höfum beðið skipbrot á pjóðsæmd vorri. Minuihlutameunirnir á síðasta pingi hafa hrakið oss upp á skerið, sker óvirðingarinnar. }>að var líka sannast, að séra þórarinn, orðakappinn peirra, talaði drjúgmannlega um pað, að sig myndi eigi dirfsku bresta til pess að sigla upp á sker. Enda var pað furðu djarft af peim, að stofna pjóð sinni allri í slíkan vanda. Eg skal engum getum leiða um pað. hversu s'jórnin launar peim prekvirkið, eða bvort hún launar pað nokkru; eigi heldur, hvernig pjóðin pakkar peim pað, eða hvort hún pakkar pað nokkru; en pví skulum vér treysta, að sagan á sinum tíma launi þeim og pakki ad maklegleikum. En vér allir hinir, sem finnum til ófaranna, og viljum afstýra giftuleysi pjóðar vorrar, vér verðum að kosta kapps um að bjarga pví, er bjargað verður, af skipbrotinu. Vér verðum að fá sem fyrst yfirlýstan vilja þjóðarinnar. Kjósendur minnihlutamanna pnrfa að fá tækifæri til að lýsa yfir vilja sínum, ótvírætt og einarðlega. — Vér hljótum að kanna liðið og átta oss á pvi, hvern liðskost vér höfum. Baráttan er byrjuð, og afdrif hennar eru hulin í skauti ókom- ins tíma; en afdrifin eru mest komin undir pví, að liðið sé öruggt — einvalalið. J>ær raddir eru farnar að láta til sín heyra í blöðunum, að nauðsynlegt sé að halda almennan pjoðfund á pingvölhim á pessu ári. það værí óneitanlega hið b^zta ráð, til pess að fá yfirlýstan pjóðarvilja í stjórnarskrármálinu, ef bægt væri að koma þingvallafundinum pannig saman, að 511, eða að minnsta kosti nær pví öll, kjördæmi ætti par kjörna fulltrúa. En eg óttast, að pað verði ðrðugt, og ber margt til pess. það er mjög miklum erfiðleikum og kostnaði bundið, að sækja á eínn stað af öllu landinu. Pólitískur áhugi er víða of lítill, svo hætt er við, að sum kjördæmi vantaði aheg. Staðurinn. þingvellir, er frægur og helgur. Hann er öilum stöðum á landi hér betur fallinn til að vekja „Stem- ning". þar öðlast skáldið andagipt og par myndi einkar vel fallið að halda sögulegar minningarhátíðir og aðrar slíkarsam- komur, pá er hugurinn vill lyptast hærra og njóta sælla drauma og hugmynda. En að halda par alvarlega, starfandi samkomu, er að mínu áliti alls ekki hagfellt. Eg vona að mér fyrirgefist petta, pótt pað kunni að verða kölluð goðgá af sumum raönnum. A þingvöllum skortir flest pað, er margirstarfandi menn purfa að sér að hafa; þar er, eins og kunnugt er, ekki einu sinni fundahús, fátt um matföng, slæmir hagar fyrir hesta o. s. frv. En er nú ekki hægt að komast hjá pessum annmörkum. sem á pví eru að halda einn fund fyrir land allt, og ná pó sama tilganginum, að fá yfirlýstan pjóðvilja og kanna Hðið? |>að er ólíku auðveldara að koma saman fundum fyrir hluta lands, en fyrir land allt. Væri t. d. sinn fundur haldinn í hverjum fjórðungi, gæli enginn borið pví við að svo erfitt og kostnaðarsamt væri að sækja hann. þá væri um leið hægra að verka á hina áhugalitlu, og pá vœri hægt að velja liinn hentasta stað í hverjum fjórðungi fyrir fundarstað. Sunnlendingar gætu haft sinn fund á þingvöllum; pað ekki á Árnesingum, að hinn fiægi staður hafi sérlega heilla- drjúg áhrif á pá. Að minnstu kosti reyndust peir „ódrjúgir til drengskaparins" síðastliðið ár. (Niðurl. næst). eiga ekki nein skipti við kaupfelagsmenn ? Með sama fyrir veitir ekki af að vekja ..Stemning" hjá peim. |>að ser annars I komulagi og éður, mátti einlægt eins og menn hafa hingað Herra ritstjóri! (Niðurl.). Herra P. J. hetír í stuttu máli, látið hitann fyrir kaupfelagsspursmálinu — pví aðalspursmálið, sem okkur grein- ir á um, er pað annarsvegar, og fastar verzlanir, en i pessu tilfelli verzlun Örum & Wulffs á Húsavik, hinu megin — leiða sig í pær gönur, sem hann nú hvergi sér fram úr, og eins og vænta má, pegar menn fara að rita um pað, sem peir bera ekki skyn á, lent langt frá pví spursmáli, sem hann var að berjast fyrir og með pví fremur skaðað pað en gagnað pví, pví persónuleg illkvitni hans við mig, upplýsir ekki á nokk- urn hátt, hvort gagnlegra sé eða parfara almcnningi, kaupíé- lög eða fastarverzlanir og pá heldur ekki um pað, hvort eg hafi gripið til skakkra mcðala eður rettra til pess a) fá peirri spurningu svarað. í niðurlagi greinar sinnar kemur hann svo með kaupfé- lagslega trúarjátningu og flettir í sundur með mörgum fögr- um orðum íslenzkum, og til skilningsauka(r') útlendum, eðli pessa dvergasmíðís, kaupfélagsins. Eg veit ekki hvað hanu ætlar að sanna með pessu spekingslega hrófatildri, nema ef vera skyldi nauðsyn félagsins og ágæti, en egsé ekki að hon- um hafi tekizt pað. Jafnvel eptir sem áður er eg sinnfærð- ur um pað, að íélagið hefir verið, er og verður, almennri vel- megun til niðurdieps, en ekki uppbyggingar. En meira parf en orðin ein, til að sanna hvort heldur, nauðsyn pess eður skaðvæni. — Af pví gófa sem félagsmönnum á að standa - af kaupfelaginu, hefi eg ekki séð annað enn glæsilegar skýrslur á pappírnum, en reynslan talar pvert á m<1ti peim, pvi ein- lægt aukast vandræðiu manna á milli. og ætti pað pó ein- hverstaðar að sjást, hafi félagsmenn, sem næst '/s ágóða ár- lega, á kaupum sínum við pað, á móts við kaup, sem gjörð eru við fastar verzlanir, sbr. 2. tbl. „Norðurljóssins" 1887 og aðrar auglý^tar skýrslur frá kaupfélagiuu. það stoðar ekki eins og almennt gjörist, að kenna illu árferði og verzlunar- deyfð um pað, hve illa efnahag manna er komið, pví fyrst er nú það, að árferði hér í Suður-þingeyarsýslu og vestari- parti Norður-ýslunnar, hefir ekki að undanteknum árunutn 1882 og 1885, verið svo afleitt, að pví megi einu með réttu um kenna hvernig komið er, og svo er heldur ekki hæ^t að kennaþað verzlunardeyfðinni, því hún hefir leitt af sér til- tölulega verðlækkun á útlendu vörunni á móts við hina inn- lendu. Hér er því önnur orsök til staðar, sem menn ann- aðhvort ekki sjá, eða vilja gefa gaum, og ber því nauðsyn til, að fá þeirri spurningu rétt svarað, sem velmegun manna að miklu veltur á: huort er gagnlegra j'yrir Jand og lýð í hráð oglengd. hmp/élog eða fastar verzlanir. Eg sé ekki að á henni fáist fullnaðarúrlausn, sem allir hljóta að viðurkenna, með neinu öðru en reyuslunni; hún verðar þó aldrei hrakin. það er meira en mál komið til þess, að fram komi ótvílug sðnn- un fy-rir því, hvort kaupmaunastéttin sé, ekki einasta ónauð- synleg, heldur einuig það átumein fyrir velmegun manna, sem hún bæði hefir verið og er álUin af almenningi hér. Fyrir mitt leyti, álít eg málið komið á góðann rekspöl til þess, að úrlausn fáist um þetta atriði, einmitt raeð því. að menn verzli eingöngu, annaðhvort við fastar verzlanir eða kaupfé'.ög, með því móti blýtur það brátt að sýna sig áþreif- anlega í efnahagnum, bvort betri afdrif hefir. íin sé menn í nokkrum vafa um það, hvort bagkvæmara sé, og vilji menn yfir höfuð fá sannleikann leiddann í ljós, hvers vegna æðrast menn þá yfir því, að eg hefi gripið til þeirra einu úrræða, sem til voru, til að ná þessum tilgangi, þeirra úrræða: að '

x

Norðurljósið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðurljósið
https://timarit.is/publication/204

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.