Óðinn - 01.06.1912, Blaðsíða 8

Óðinn - 01.06.1912, Blaðsíða 8
24 ÓÐINN (|)ótt eigi vantaói lækifærið) og það litla selt með upp- sprengdu verði, cn sjálfu skipinu sökt á sjávarbotn, og alt petta fyrir handvömm, stjórnleysi, villuæði og vcsal- mensku Ianda okkar, og par á ofan var — að sögn — stolið af skipherranum frakkneska 50 ílöskum af finu cognaki og veit engin hver gert hefur. — Mjer hefur lengi blöskrað, hvað pjóð okkar er siðlaus, formlaus og spilt, ekki síst hjcrna megin á landinu, og kenni jeg pað afskekkingunni, uppfræðingarleysinu og yfir höfuð hin- um djúpa andlcga doða, sem hjer hefur lagst yfir alt I jelagslíf og bókstaflega sett mannfólkið niður að tröppu- sligi skepnanna. Hin svonefnda kristindómskensla vor innsiglar svívirðinguna, par cð kirkjuvaldið er altaf að lá okkur nýtt og nýlt guðlræðislegt prugl og hugsar meira urn að troða inn í börnin hverjum dauðum bókstaf lútlierskrar lærdómsbyggingar, cn að kenna peim citthvað heilnæmt og ávaxtarsamt fyrir lífið; enda sýnir sig, hver árangurinn er orðinn, að al- pýða vor cr í mörgum greinum aumaii, úrræðaminni og próítlausari en h c i ð i n g j a r n i r forí'eður vorir; og er jeg þcgar alvailega kominn á þá skoðun, að trú á mátt sinn ogmegin sje ólíkir afi'arasælli en sá djöflavefur af hræsni og skynhelgi og vanatrú, sem eitr- að heíur pjóðina nálcga að instu hjartataugum og drepið afla frjálsa hugsun og rannsókn sannlcikans, og par al leiðandi einnig alla dáð og dug. Viltu n ú kjósa mig? — Já, eitt hið l'yrsta, scm við purlum að syngja niður, cr kverið, cða rjcttara sagt: ö 11 3 kverin, og f'á í staðinn handa börnum okkar einfaldar og sannar upplýsingar um himnaf'öðurinn og um manninn og á- kvörðun hans; nieira þarf ekki, og gcta peir sannlcga sparað sjer heilan hóp af »dogmata«, sem ekki miða til annars en að villa börnin, rígbinda anda peirra, kæla hjörtu pcirra, drepa f'rclsisást peirra og gera pau leið á öllu bóknámi og fál'róð um mark og mið lílsins. Kjóslu mig nú, ef pú porir!------- Annars hef jcg mcð alvöru að lala í byggju að sækja í Eyjarnar, ef pær losna, og bið jeg pig agitera fyrir mig kröftulega og »bearbeiða« sóknarncfndina in favorem meum. Á brauðið annars ekki fyrir hðndum að versna við næslu prestaskifti? Segðu mjer það. Hræddur er jeg um, að Oddgeir minn brej'ti ekki til batnaðar, hcldur llytji frá Heródesi til Pílatusar. En hvað átti hann að gera? Áin Klif'andi hafði breytt far- vegi síuum og runnið heim að Felli og leggur jörðina í auðn. — Hvað virðist þjer annars um framtíð lands- ins? Mikill partur Hangárþings er al. Hungur fyrir dyrum; hross og fjenaður fallinn og jarðir eyddar. Hvað verður úr pessu? Aldrei held jeg íslendingar geti fylgst með sem siðað fólk í þessu landi; því að nátlúran er svo stirfin og aldrei að henda reíður á tiðinni. Að minsta kosti verða þeir pá að afleggja gamla manninn og taka upp n ý j a búnaðarháttu. Það er »cond i- cio sine q u a non«. — Jeg glcðst í voninni um gagnseini unglingaskólans, sem byrja á i baust á Ebakka. Það hímdi í, að sýslunefndin ljeti hann lifa. Yfirkenn- arinn á að fá 1000—1200 kr. og vildi jeg óska að okkur hepnaðist að fá hann góðan. Heldurðu ekki að loftið jeti með timanum mógrjóts- skólann ykkar? .... Gaulveijabæ 10. ágúst 1882. . . . Ótíð er að frjetla og hcfur jafnt og þjctt hver hörmungin aðra rekið. Vorharðindin enduðu með mis- lingum, en mislingunum hefur fylgt örg óþurkatíðr Jeg á s/j af töðu minni á lúninu og sumt yfir '/« mánaðar gamalt, hefi fcngið inn 80—90 kapla. í nótt meig ókjör- um úr loftinu, svo að jeg er enda hræddur um skemdir á því heyi, sem í garðinn er komið. — Mislingarnir hal'a í mínu prestakalli drepið yfir 20 manns, börn og unglinga, og enn er ekki útsjeð um pá, þar eð nokkrir liggja í allciðingum eða lylgisóttum peirra, »hverra tala cr legio«. . . . Mjer þykir verst, að Vestmannaeyjabrauðið skuli ciga að versna svo mikið. Ella mundi jeg, ef það losn- aði, sækja um það upp á k r a f t og biðja pig að agi- tera mín vcgna á Eyjunum. En bæði er, að pað mun cigi Iosna brátt (og síst svo að ckki vcrði par uppgjala- prestur í brauði; pað verður nfl. yfir 1200 kr.), enda veit jeg eigi, hvort par yrði lílvænlegt l'yrir mig. Þar væri óhætt að mæla með mjcr upp á pað, að jeg er, vona jeg, laus við allar g u ð f r æ ð i s k r e d d u r, og álít meira að segja prjedikunaranda presta vorra sálar- drepandi svívirðing, og oss, ef til vill, heldur ver farna cn pá er vjcr trúðum á Þór. Þessi andlega, kirkjulega pcst, ásamt einokun valdsins í kirkjunni, hefur einmitt bakað söfnuðunum pann aumingjaskap, undirlægjuskap, rænulcysi og dugleysi, sem er orðinn einkunn íslend- inga og hefur gert þá að viðundri. Fyrst ykkur líkaði hin ræðan bærilega, mætli jeg þá ekki senda þjer aðra ræðu við tækifæri (el'jeg skyldi nenna að afskrifa hana), svo þú sjáir kenningarstefnu mina betur? Samt kemur mjer ekki fordild til þessa, heldur hitt, að mjer leikur hugur á ykkur, ef þið vilduð mig, og annað það, að kenning mín cr kölluð cinkennileg, og ekki misskilin af öðrum en fáeinum fíllum hjer, sem vilja hafa sína gömlu kirkjuguðfræði og geta ekkert lært. Að öðru lcyti er svo ástatt fytir mjer, að efnahagur minn er að vcrsna, bæði af árf'erðinu hjer og af því að sveit pessi er rassambaga andleg og líkamleg og fólkið niðurnitt, hugsunar- og framtakslaust, fjelaust og framtíðarlaust. Geta Eyjakaupmenn ekki gcrt pessum landshlutum ómetanlegt gagn, cf þeir eignast dálítinn gufubát til að flytja og sækja vörur lil sveitamanna? Pá mætti þó umflýja brimin, og báturinn gæti skotist á milli lands og eyja, livcnær sem færi gæfi. . . . Mcira. # Miiiuiiijjíirrit iun Stjyr. Tliorstoinss- lon sslííilíl er nýlcga komið út á þýsku, eltir J. C. Poestion, og eru þar meðal annars þýðingar af G0 kvæð- um hans. Titill bókarinnar er á þýsku: »Steingrimur Thorslcinsson, cin islándischer Dichter und Kultur- bringcr«. Hr. .1. C. Poestion ritaði bókina i fyrra, er Slgr. Th. varð áttræður. Sijpirdur Breiðljörd. »Ljóðasmámunir« hans báðir og »Grænlandsför« hafa nýlega komið út á kostnað Sig. Erlendssonar bóksala. Einnig stutt æfisaga Sigurðar ef'tir Sighvat Grímsson Borgfirðing. Prcntsmiðjau Gutenberg.

x

Óðinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Óðinn
https://timarit.is/publication/205

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.