Vísir - 27.12.1960, Qupperneq 4

4
VÍSIR
Þrio' a ina 27 desember 1960
12. júlí voru 25 ár liðin frá
því er Alfred Dreyfus dó. Og 12.
júlí voru 54 ár liðin frá því er
hann fékk uppreisn í máli því,
sem í sögunni er kennt við nafn
hans.
Menn gætu álitið að þar með
væri sögunni lokið. Og Alfred
Dreyfus var ljóst leyndarmálið
að baki máls hans, löngu áður en
Frakkland árið 1906 loks hafði
þrek til þéss að láta léttlætið
sigra. Dómurinn fyrir herrétt-
inum í Rennes, í september
1899, þar sem mál Dreyfus var
tekið fyrir af nýju, tók af allan
vafa um það að hann hefði áður
verið saklaus dæmdur.
Hann var að vísu dæmdur á
ný fyrir njósnir. Dómararnir
voru 3 á móti 2. En málsbætur
voru nefndar við þann dóm.
Einn af þeim 3 dómurum,
sem dæmdu hann, dæmdi hann
með því skilyrði að málsbætur
yrðu nefndar. En þetta er bjána-
legt. Það eru engar máisbætur
hugsanlegar í njósnamálum.
En þetta var tilraun til að kom-
ast að samningum. Og árið
1904 var látið undan kröfu
Dreyfus um að málið yrði tekið
upp af nýju. Og árið 1906 var
dómurinn í Rennes ógiltur.
Málið lá Ijóst fyrir Dreyfus
sjálfum, en fjöldi manna í
Frakklandi trúði því árið 1906
að hann væri sekur.
Tvær ástæður.
Dulin yfir máli Dreyfus er
héðan af aðeins það hvernig
málið gat orðið til, hver var
upphafsmaður þess og í hvaða
tilgangi var til þess stofnað.
Hin ástæðan er sú að sá hug-
blær, sem þá var til, þeir for-
dómar og þeir árekstrar, sem
voru forsendur fyrir málinu,
eru ennþá fyrir hendi. Frakk-
land líkist mjög í dag því Frakk-
landi, sem gerði Dreyfus-málið
mögulegt.
Það er þá fyrst og fremst á-
rekstrarnir milli hersins og
borgaralegra stjórnarvalda. Þar
næst er beizkjan yfir ósigri
hersins, ennfremur er þar hat-
ur fram úr hófi þjóðhollra
manna og svo múgsins við vits-
munamennina og þar næst Gyð-
ingahatrið. Ekki er þó Gyðinga-
hatrið eins mikið og það var á
síðasta tug síðustu aldar, en er
þó til.
Réttlæti.
Málið skipti þjóðinni í Dreyf-
us-sinna, sem börðust fyrir rétt-
læti, og and-Dreyfusinga.
Menn gæti ímyndað að allir
Frakkar væri nú orðnir Dreyf-
ussinnar — nema þeir hati Gyð-
inga sjúklegu hatri — en það er
alvarlegur missiklningur.
Það er auðvitað ekki auðvelt
að segja hversu mai'gir trúi því
enn að Dreyfus hafi verið sek-
ur, en þeir eru til. Og það er
auðvelt að hitta franska boi'g-
ara, sem fyllast beizkju gagn-
vart þeim mönnum, sem stóðu
fyi'ir því að endui’skoðaður var
dómurinn yfir stói'skotaliðs-!
manninum, sem var af Gyðinga-
kyni —r. og það þótt þeir viður-
kenni að hann hafi verið sák-
laus.
Þetta er sjónarmið, sem
heimta aðra tegund réttlætis,
þegar þjóðleg áhugamál, eiixs
óg forustuflokkurinn túlkar
þau, eru í hættu.
Samkvæmt þeim skilningi er'
það skylda að þegja og glæpur
að tala.
En vilji menn fallast á þessa
skoðun, verður það að vera skil-
yrði, að mistökin hafi verið af-
sakanleg og að hægt hafi verið
að fallast á tilgang hinna seku.
En þetta var ekki svo. Það er
ekki hægt að bera fram neinar
málsbætur fyrir mótstöðumenn
Dreyfusar. Málstaður þeirra
stendur enn hallari fæti eftir
nýjustu upplýsingum, sem kom-
ið hafa fram.
Skjalasöfnin.
Eftir að heimsstyrjöldinni
síðari lauk, lögðu vandamenn
undir sig skjalasöfn þýzka ut-
Merkasta skjalið hyarf.
! Frakkar komust yfir hand-
skrifaða orðsendingu til hernað-
arráðunautsins, þar sem maður,
sem kallaði sig D. lét þess getið
að nokkur skjöl með hernaðar-
leyndarmálum væri á leiðinni
. til hans.
Þetta fylgiskjal — sem frægt
er orðið — hvarf síðan ásamt
mörgum öðrum skjölum sem á-
ríðandi voru í málinu, á óskilj-
anlegan hátt úr skjalasafni her-
málaráðuneytisins. Rithöndin
j og bókstafurinn D. leiddi grun-
inn að Dreyfus. Ýmislegt í rit-
hendinni líktist rithendi Dreyf-
us. En hann neitaði algerlega.
Lífsvenjur Dreyfus og her-
var endurskoðaður. En Dreyf-
ussinnar voru þó enn aðeins
minnihluti almennings.
Herforingjaráðið reyndi að
telja Picquard á það að láta
málið niður falla, þar næst
reyndu þeir að kaupa hann til
að þegja, en þegar hvorttveggja
brást höfðuðu þeir mál gegn
honum og ákærðu hann fyrir
að hafa tekið ófrjálsri hendi
leynileg skjöl og notað þau.
Hann var dæmdur og rekinn
úr hernum.
Esterhazy skrifaði hermála-
ráðuneytinu og heimtaði mál-
sókn, sem hreinsaði hann af á-
sökunum Picquarts.
Málið var lagt fyrir og því
wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww^wwwwwpw.-.
DREYFUS-
maiMÖ
Skömmu síðar var hann náð*
aður og alkunnugt var að ákær-
urnar gegn Dreyfus voru svika*
ákærur, löngu áður en hann
fékk uppreisn árið 1906.
Picquart fékk iíka uppreisn og
varð síðar hermálaráðherra S
ráðuneyti Clemenceus.
Fylgiskjalið.
Þýzki hernaðarráðunautur-
inn vissi ekkert um þetta fylgi*
skjal, sem notað var sem sönn-
unargagn gegn Dreyfus fyrr en
Parísarblaðið Le Matin birti
mynd af því, löngu eftir að
Dreyfus var dæmdur.
Schwartskoppen þekkti þegar
rithönd Esterhazys en gat ekki
látið vitneskju sína koma hin-
um saklausa manni að gagni.
Húsbóndi hans, Múnster,
ambassadorinn í Parísarborg,
hafði ekki hugmynd um sam«
band Schwartskoppens við
Esterhazy. Þjóðverjar höfðu
harðlega neitað að þeir hefðu
nokkurt samband við Dreyfus
og það gátu þeir gert með góðri
samvizku.
.rwwwwwvwwwwwwwwwwwwwv
rfWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWWW%/WWWWWWWVWWWWUWWWWWWWWWWWWW
anríkisráðuneytisins í Wil-
helmsstrasse.
Hér varð heilmikið nýtt
efni um Dreyfusmálið að-
gengilegt. Jafnframt fengu
menn aðgang að bréfaskrift-
um milli utanríkisráðuneyt-
isins í Róm og ítalska sendi-
ráðsins í Parísarborg. Og
skjalasöfn utanríkisráðu-
neytisins í París fram að ár-
inu 1914, er nú hægt að fá
til sögulegrar rannsóknar.
Franskur sagnaritari, Mau-
rice Beaumont hefir skx'ifað bók
og vakið máls á þessu. Telur
hann að gögn Di’eyfusmálsins
myndi nægja sem efni í verk,
sem væri 20 stór bindi.
}
Málið sjálft.
Hvað er þá það nýja, sem
menn fá að vita úr skjalasöfn-
unum? Dreyfus hverfur þar
jafnt og þétt. Mál hans er svo
fullkomlega bert og augljóst.
Sakleysi hans er ennþá meira
áberandi. En hvar ei'u hinir
seku?
Bófinn í málinu hefir hingað
til verið Esterhazy greifi. Hann
var liðsforingi í
ráðinu, skuldum
kvennabósi. Hann sneri sér til
hins þýzka hernaðarráðunauts
von Schwai’tskopperr í París og
bauð honum frönsk hernaðar-
leyndarmál til sölu fyrir vissa
þjónusta hans voru ekki þannig hagrætt að öllu leyti eftir leyni-
vaxnar að út á þær væri nokk- legu samkomulagi milli Ester-
urn hlut að setja, sem gæti rétt- hazys og leynilegrar frétta-
lætt þessa ásökun. þjónustu hersins og Esterhazy
En hann var samt dæmdur var sýknaður í janúar 1898. i
af herrétti. Dómararnir fengu Það var þessi dómur, sem |
leynileg gögn í hendur, sem varð orsök þess að Zola ritaði
voru frá hernaðarráðuneytinu hið fræga opna bréf sitt: Eg
og fréttaþjónustu hersins og var ákæri. Þar hélt hann því fram, j
sagt að sekt Dreyfus væri sam- að Esterhazy hefði verið lýstur ■
kvæmt þeim augljós. 1 saklaus samkvæmt skipun. |
Dreyfus sjálfur og verjendur Esterhazy flýði skommu síðar
hans fengu ekkert um þessi til Englands og þar dvaldist
leynilegu gögn að vita. En það hann til dauða síns 1923.
kom síðar í ljós að þau voru
En framkoma Múixsters er
, framúrskarandi viðfeldin. Þeg-
i ar hann loks komst að því aS
j Schwartskoppen hefði haft
| samband við Esterhazy — en
Schwartskoppen var þá fluttur
til Berlínar — reyndi hann a3
fá Schwartskoppen til að leggja
lið ofurstanum Picquart, sem
þá var búið að fangelsa,
Áskorun Múnsters er fögur,
já, hrífandi og er gott dæmi um
prúðmennsku meðal liðsfor-
ingja, eins og hún gei’ist í ýms-
um löndum — en samt finnsti
manni ambassadorinn vera dá-
lítið barnalegur.
fölsuð og hafði forystumaður í
frönsku fréttaþjónustumxi fals-
að þau. En hann hét Henry og
var undirofursti. Hann fyr-
irfór sér síðar í fangelsiixu í
Mont Valerien, þegar upp komst
um svik hans.
Vilhjáknur keisari.
En það var hvorugur þeirrh
keisarinn eða utanríkisráðherra
i hans, von Búlow. Á athuga*
I semdum keisarans við skjölin,
Herdómstóllinn í Rennes sézt að honum hefir þegar í upp-
dæmdi Di'eyfus aftur, sem lxafi verið ljóst að Dreyfus var
kunnugt er árið 1899, en þá saklaus. -— En hann var reiður
voru málsbætur nefndar. Framh. á 9. síðu.
Esterhazy.
Eftir að Dreyfus var dænxdur
og sendur til Djöflaeyar til ævi-
fangelsis við hryllileg skilyrði,
hélt Esterhazy áfram sambandi
sínu við þýzka sendiráðsfulltrú-
ann. Sambandinu laulc þó árið
1896 er Þjóðverjinn varð ó-
herforingja- ánægður með upplýsingarnar,
vafinn og þóttu þær ófullnægjandi.
Þjóðverjinn lét meðalgöngu-
mann færa Esterhazy þessar
fréttir.
En franskir njósnarar gátu
náð í skjalið og færðu það for-
mánaðai'borgun. Esterhazy ystumanni fréttaþjónustunnar,
heimsótti Þjóðverjann 20. júlí Piequart að nafni, en hánn
1894. Hann lét sem hann kæmi grunaði þegar Esterhazy.
í þeim erindagerðum, að fá| Picquart aflaði sér vitneskju
vegabréf til Alsace-Lorraine, unx ástæður Esterhazys og
sem þá var undir þýzkum yfir-j skuldir hans og sá að ski'ift
ráðum. I Estei'hazys liktist nxjög skrift-
Sambandið milii Estherhazys inni á hinu umrædda skjali,
og Schwarthoppens konxast á sem Dreyfus \'ar dæmdur sam-
eftir.að hernaðarráðunauturinn kvænxt.
i fréttaþjónustunni í Berlín j Picquai't var sahnfærður um
hafði fengið skipun um að nota að Dreyfus hefði verið saklaus
sér tilboð bins franska liðsfor- dæmdur og að Estei'hazy væri
ixxgja. | njósnarinn.
Seint í steptember 1894 kom í!
ljós hið fræga skjal, sem kom Eg ákæri.
höfuðsmanni í stórskotaliðinu, | Uppgötvun Picquarts varð til
Alfred Dreyfus, í málið. ! þess að dómurinn yfir Dreyfus
Fyrir nokkru gerðist danskur póst'þjónn sekur um póstþjófnað.
Hann nóðist þó von bráðar, og hér sést á bakið á honum, þegat
farið er með hann á fund lögreglunnar.