Vísir - 22.02.1966, Page 7

7
V1SIR . Þriðjudagur 22. febrúar KH56.
saltenda við Síldar-
útvegsnefnd verour að batna
Erlendur Þorsteinsson skrifar um sultsíldarframleiðslunu drið 1965
1 nýútkomnu hefti af „Ægi“ skrifar Erlendur Þorsteinsson,
formaður Síldarútvegsnefndar, um saltsíldarframleiðsl-
una á árinu 1965 og um sölusamninga á saltsíld. Drepur hann
þar m. a. á ýmis vandamál, sem saltsíldariðnaður þarf að
sigrast á, svo sem breyttir stærðarflokkar síldarinnar o.fl.
Birtist hér grein Erlends.
Haust- og vetrarsíldar-
vertíð 1964/1965
Jgr síðasta ársyfirlit var gert,
var síldarvertíð sunnan-
lands og vestan enn ekki lok-
ið. Um áramótin 1964/1965
höfðu verið saltaðar 44.595
tunnur af vetrarsíld, þar af
á Austfjörðum 7.043 tunnur.
Haíði vertíðin suðvestanlands
brugðizt að verulegu leyti til
þe'ss tíma.
Þann 13. janúar fór síld að
veiðast við austanverða suð-
urströndina. Vegna verkfafls
var aðeins lítill hluti flQtans
við veiðar á þessu svæði þar
til verkfallið leystist síðast í
janúar. Veiði var allgóð á
þessu svæði hjá þeim fáu bát
um, sem veiðarnar stunduðu,
en síldin var illa fallin til sölt
unar þar sem hún var mjög
blönduð að stærð og fitumagn
minna en í venjulegri haust-
síld. Af þessari síld voru rúnd
saltaðar u.þ.b. 21.000 tunnur
eftir áramót og auk þess var
óvenjulegt magn hausskorið
og slógdregið eða flakað. Sölt
un vetrarsíldar lauk í byrjun
febrúar.
Heildarsöltun á vertíðinni
varð 70.167 tunnur. Af því
magni voru 16.492 tunnur
saltaðar á Austfjörðum. —
Vegna manneklu var á því
svæði svo til eingöngu söltuð
rúndsíld.
Á eftirtöídum þrem stöð-
um var mest saltað eða sem
hér segir:
Akranes 17.136 tunnur
Keflavík 19.996 tunnur
Reykjavík 9.644 tunnur
Fjórar hæstu söltunarstöðv
arnar voru:
Haraldur Böðvarsson & Co„
Akranesi 9.535 tnr.
Þórður Óskarsson h.f., Akra-
nesi 6.789 tnr.
Bæjarútgerð Réykjavíkur,
Reykjavík 4.391 tnr.
Auðbjörg h.f., Eskifirði, 4.280
tunnur.
Heildarútflutningur upp í
samninga suðvestanlands
varð 65.358 tunnur. Mest var
flutt út af cutsfld og rúnd-
síld og lítilsháttar af ftökum,
kryddsíld og sykursfld. Síld-
in var seld til Rúmeníu, Sovét
rikjanna, Póllands, Bandaríkj
anna, Svíþjóðar, Tékkóslóvak
íu, Danmerkur og ísrael.
Síldarsöltun á Norður-
og Austurlandi.
gvo sem kunnugt er var met-
sHdveiði á sumarsíldar-
vertíðinni 1965, og veiddust
alls 4.220.000 mál og tunnur.
Söítun varð samkvæmt sölt
unarskýrslum 401.410 tnr. og
er það næst hæsta söltun á
undanförnum 5 árum, en
mesta söltun á sumarvertíð
var 1063. Söltun seinustu 3
árin, samkvæmt söltunar-
skýrslum, er svo: 1964: 354.
297, 1963: 463.403 og 1962:
375.213.
Erlendur Þorsteinsson.
Ekkert var saltað vestan
Siglufjarðar fremur en fjölda
mörg undanfarin ár, og lítið
á svæðinu Húsavík - Siglu-
fjörður. Aftur á móti var nú
saltað minna á Raufarhöfn en
árið áður, þrátt fyrir aukna
heildarsöltun. Á Siglufirði
voru aðeins saltaðar 19.334
tunnur.
Ef söltunarsvæðinu er skipt
um Langanes, voru saltaðar
87.543 vestan þess, en 313.
867 austan.
Eftir tegundum skiptist sölt
unin þannig:
Cutsíld 73.889 tnr.
Sykursíld 233.684 tnr.
Kryddsíld 93.837 tnr.
Samtals: 401.410 tnr.

Spjall
ginn mennilegasti og gæfuleg-
asti þingmaður Framsóknar
flokksins er Bjöm Fr. Bjömsson
sýslum. Rangæinga. Hann er gáf
aður maður kátur og skemmtinn
og kann vel að koma fyrir sig
orði. Hins vegar hefur hann tek
ið þann kostinn f stjómmálum
að láta Eystein og hans menn
hafa fyrir því að marka stefn-
una þótt fæstir sem tii þekkja ef
ist xun að þar myndi honum og
hans líkum miklum mun betur
takast tfl. Þess vegna neyðist
Björn sýslumaður á stundum til
þess að endurtaka hugljómanir
Eysteins og Framsóknarforyst-
unnar, og þykir sýslungum hans
sem öðram, það æði kyndugt
að sjá hann forsvarsmann slíks
leirburðar f rcnni stjómmál-
anna.
TJapurlegt dæmi um það er
kafli f grein, sem sýslumað-
ur ritar í það tölublað kjördæma
blaðsins Þjóðólfs, sem út kom í
gær. Þar segir hann: „Hvenrig
unni'ð var að lausn Iandhelgis-
málsins undir stjóm Framsókn-
arflokksins og öll barátta hans
í því máli frá fyrstu tfð sýnir
glögglega með hverjum hsetti
beri að heyja sókn til réttinda
öflunar gagnvart öðram þjóð-
um. Með fullri festu og einurð
en sjálfsagðrl hliðsjón af hags-
munum annarra. Þegar svo
stjómarflokkamir tóku við mál-
inu var eigi svo haldið á, að
réttlætanlegt væri talið“.
Djörn sýslumaður veit mæta-
vel hvemig stjóm Fram-
sóknar og kommúnista vann að
Iandhelgismálinu. Er hún hafði
framkvæmt þá ákvörðun, sem
lengi hafði til staðið, að færa
út f 12 mflur gafst hún upp við
að sjóma og fór frá völdum.
Málatilbúnaður hennar í land-
helgismálinu hafði ekki verið
beisnari en svo að Bretar sendu
hingað herskip sfn svo ekki
tókst að framfylgja hinni nýju
lögsögu. Allt var þvf f hlnu
stakasta óefni f landhelgismál-
inu og á hverjum degi mátti bú
ast við þvl að árekstrar á haf
inu kostuðu mannslíf. Það
myndu fáir treysta sér til að
katla slíkt fordæmi um það
„hvernig eigi að heyja sókn til
réttindaöflxmar“. Ot úr þessum
ógöngum varð ekki komizt fyrr
en stjómarflokkámir gerðu
Iandhelgissamninginn við Breta
1961. Þá lauk átökunum f fs-
lenzkri landhelgi og nú er hún
viðurkennd af öllum þjóðum
Tj’ngum sem til þekkir mun
dyljast að hér veit Bjöm
sýshimaður miklu betur en hann
lætur. 1 augum kunnugra verða
þvf orð hans í þessum efnum
ekki ádeila á þá menn og flokka
sem leiddu landhelgismálið far-
sællega til lykta með landhelg-
issamningnum og eyddu Islands
mið brezkum herskipum.
Þau verða á hinn bóginn skil
in sem hið naprasta háð skemmt
ins sýslumanns um þá forystu,
sem flokki hans hefur hlotnazt.
En Bjöm þarf hér ekkert að
óttast. Núverandi forysta flokks
hans er hvorld gædd því viti
né innsæi, að hún átti sig á
þvf að fleiri þingmenn flokksins
geta greinilega bragðið á leik
en hann Bjöm á Löngumýri.
Vestri.
Fyrsta síldin var söltuð á
Raufarhöfn 18. júní. Mest var
saltað á öllu landinu 20. sept-
ember 16.044 tunnur. Daginn
eftir 15.212 og 30. stptember
15.668. Af þessum tölum er.
greinilegt að þungamiðja sölt-
unar á sumarvertíð hefur
færzt til um einn mánuð, þ.
e. frá ágúst til september, ef
miða á við mörg liðin ár.
Á þessum stöðum var salt-
að mest:
Seyðisfjörður 97.435 tnr.
Neskaupstaður 50.968 tnr.
Raufarhöfn 49.569 tnr.
Eftirtaldar 4 söltunarstöðv-
ar höfðu mesta söltun:
Auðbjörg h.f., Eskifirði
18.700 tunnur.
Hafaldan, Seyðisfirði
17.446 tunnur.
Pólarsíld, Fáskrúðsfirði.
17.138 tunnur.
Hraðfrystihús Fáskrúðsfj.
15.828 tunnur.
I yfirliti í fyrra var bent á
að áhyggju hefði gætt vegna
þess að mikið hefði verið af
smærri síld, sem ekki hentaði
fyrir okkar beztu markaði.
Síldarútvegsnefnd taldi rétt
að kanna eftir þvf sem unnt
væri hvernig horfur væru á
í framtíðinni með stærð og
magn síldar, sem hæf væri til
söltunar á okkar beztu og
gömlu markaði. - Nefndin
sneri sér tíl Jakobs Jakobsson
ar, fiskifræðings, sem varð
fúslega við tflmælum hennar.
Ýtarleg skýring hans leiddi
í ljós, að óvarlegt væri að
gerá fyrirfram sfldarsöltunar-
samninga á sama grundvelli
og áður, að því er snertir
stærð sfldarinnar. Síldarút-
vegsnefnd kynnti fyrir salt-
endum og síldarkaupendum
hm breyttu viðhorf. Boðað
var til fundar í Reykjavík 21.
og 23. aprfl með sænskum
kaupendum til þess að kynna
þeim hin breyttu viðhorf.
Fyrir þann fund hafði
nefndinni borizt erindi frá
félagi síldarsaltenda á Norður
og Austurlandi, þar sem fram
voru sett þeirra sjónarmið
um flokkun síldar, verð og
gæði. Var þar lögð áherzla á
að bjóða sfldina í 3 stærðar-
flokkum, og af forsvarsmönn-
um félagsins voru ekki talin
nein vandkvæði á að fram-
kvæma flokkunina.
Á fyrrnefndum fundi 21. og
23. apríl voru þessi sjónarmið
framleiðenda kynnt. Þegar til
endanlegra samninga kom,
var þó haldið fast við að
bjóða aðeins tvo stærðar-
flokka 340 — 430 og voru all-
ir samningar gerðir á þeim
grundvelli.
Það er ekki ætlunin f þessu
yfirliti að rekja árangur eða
framkvæmd þessara samn-
inga, aðeins vil ég segja að
ekki hafi vel til tekizt. Má e.t.
v. rekja það tii síldarskorts á
tímabili, eftirgangssemi um-
boðsmanna síldarkaupmanna,
og undanlátssemi einstakra
síldarsaltenda og skorti á sam
vinnu þeirra við Síldarútvegs
nefnd.
Síldarskorturinn á tímabil-
inu júlí-lok til seinnihluta
ágústmánaðar kann að hafa
átt sinn þátt í því, að slaka
varð á um gæði og vöruvönd
un. og ég er ekki í neinum
vafa um það, að ýmsir um-
boðsmenn sænskra síldar-
kaupmanna eiga þar mesta
sök. Því miður hlusta enn
margir síldarsaltendur um of
á þeirra vafasömu ráðlegging-
ar og „hoIIráð‘‘. Því miður
virðist svo á stundum, að það
gleymist að sfldarsöltun bygg
ist á vöruvöndun, bæði um
gott hráefni og verkun. Síldar
gæðin voru vonum betri,
stærðarhlutföllin betri en bú-
izt var við, og fitumagn í
bezta lagi. Smærri síldin, ef
vel er verkuð, er ljúffeng og
góð vara til neyzlu, en hinu
má ekki gleyma, að beztu við-
skiptavinir okkar, sem kaupa
sumarsíldina vilja stóra sfld,
en umfram allt þó jafna stærð
í hverri tunnu.
Samningar voru gerðir um
samtals 440.000 tnr. Við eftir-
talin 3 lönd voru hæstir samn
ingar.
Svíþjóð
Finnland
Bandaríkin
280.000 tnr.
75.000 tnr.
35.000 tnr.
Á þessu ári voru ekki gerð-
ir neinir síldarsölusamningar
við Sovétríkin. I byrjun síld-
veiðitímans drógust þeir á
langinn og þegar erfiðlega
gekk á öndverðri vertíð með
verð og söltun, var takmark-
aður áhugi af íslendinga hálfu
að halda samningaumleitun-
um áfram.
Það kom einnig í ljós, að
því miður var ekki unrit að
salta upp í alla gerða samn-
inga. Hins vegar hefur það
orðið svo, að vissar tegundir
hafa orðið útundan, t. d.
venjuleg saltsíld (cutsíld).
Um áramót var búið að af-
skipa 310.500 tn. að FOB-
verðmæti 398 milljónir krória.
Eftir er að afskipa ca. 80 —
90 þús. tn. Afskipun verður
auðvitað seinni, vegna þess
að meginmagnið var saltað
síðar en áður hefur þekkzt.
Nokkurt magn af þessari
síld fer til afgreiðslu upp f
Suðurlands síldarsamninga,
eins og síðar getur. Má þá
gera ráð fyrir ca. 390 þús.
tn. útflutningi að verðmæti
brúttó ca. -480 milljónir
króna. Alltaf gengur nokkuð
úr, sem ekki fullnægir skoð-
unarskilyrðum til útflutnings
upp í samninga. Tilkynnt var
söltun á síld, sem nota á til
niðurlagningar fyrir innlend-
an og erlendan markað 7.000
tnr. Þrátt fyrir mikla síld-
veiði tókst ekki að salta nema
ca. 57% upp í saltsíldarsamn
inga.
Síldarútflutningi verður
sennilega ekki lokið fyrr en
í marz-byrjun. Er þetta að
vissu leyti skiljanlegt, þar
sem megin söltun var í sept-
Frh. á bls. 3