Vísir - 21.10.1966, Síða 7

4
VfSI-R. Föstudami? 2X oVAb'>?
m y P:»; b^jm m
i f» • V
j * * í

.
Misheppnaði
kanslarinn
¥jað er einkennilegt að sjá for-
" síðu þýzka vikublaösins
„Der Spiegel“ þessa vikuna, en
þetta vinsæla blað blasir við
augum, ef menn koma í böka-
búöir hér í Reykjavík. Á forsíð-
unni er stór mynd af Ludwig
Erhard forsætisráöherra Þýzka-
lands, en það er ekki sú mynd,
sem menn eru vanir af honum,
af góölátlegjum andlitssvip hans
og stórum Havanavindli í öðru
munnvikinu. Nei, í þetta skipti
sýnir blaðið aöra hliö á þess-
um fræga manni. Það sýnir bak-
hliðina á honum, hnakkaspik og
herðar. Meö því vill blaðiö túlka
fyrir lesendum sínum þá fyrir-
litningu sem það hefur á þess-
um misheppnaða forustumanni
þýzku þjóðarinnar.
■ Mér .virðist aö mynd þessi
' sýni ekki aðeins hvílíka vand-
ræðaaðstööu Ludwig Erhard er
kominn í, heldur gefur hún okk
ur einnig nokkra innsýn í
þýzkt stjórnmálalíf. Ég efast um
að slík smánarmyndbirting af
forustumannj einnar þjóðar
gæti viðgengizt i nokkru öðru
landi en Þýzkalandi. Þetta, er
vottur þess, að stjórnmálin þar
í landi hafa alltaf tilhneigingu
til að verða ósvífin og óvægileg.
Ritstjórum þessa blaös hefur
víst vafalaust fundizt, aö nú hafi
þeir verið smellnir í að svívirða
þjöðarleiötogann og vafasamt er
að Þjóöverjum almennt finnist
þetta nokkuð meira en skemmti
legt og hlægilegt bragö. En í
flestum öörum lýðræöislöndum
þykjast menn þekkja önnur tak-
mörk í stjómmálabaráttu og
ógnar þær aöferöir, sem þýzk-
um stjórnmálamönnum þykir
sæmandi að beita í valdabarátt-
Annar einkennilegur viöburð-
ur gerðist í þýzkum stjórn-
málum fyrir nokkrum vikum.
Hinn gamli forustumaöur, Kon-
rad Adenauer kom fram í sjón-
varpi og lýsti áliti sínu á þess-
um eftirmanni sínum, Ludwig
Erhard, gömlum félaga og
flokksbróöur. Framkoma gamla
mannsins viö þetta tækifæri var
einnig uggvekjandi.
Það eru nú nokkur ár síðan
Adenauer dró sig út úr stjórn-
málum fyrir aldurs sakir, en á
þessu ári stendur hann rétt á
níræðu. Öllum var ljóst, að
gamli maðurinn var mótfallinn
því á sínum tíma, að Erhard
tæki viö völdunum eftir sig og
byggðist þetta aöallega á því
pesónulega mati, að hann taldi
Erhard ekki vera vel til for-
ingja fallinn, hann hafði aldrei
verið raunverulegur stjóm-
málamaöúr, heldur prófessor í
hagfræði, sem slæðzt hefði inn
í stjórnmálin af tilviljun. En
slíkar voru þá vinsældír Er-
harcfe innan flokksins og meö-
al þjóðarinnar, að ■ Adenauer
fékk þessu ekki ráöið, heldur
var Erhard kjörinn foringi
Kristilega flokksins.
Framkoma Adenauers í sjón-
varpsviðtalinu á dögunum var
vægast sagt ósvífin. Nú þegar
Erhard á í erfiðleikum, vó hann
að honum úr launsátri. Hann
lagði til að Erhard yrði vikiö
úr embættj forsætisráðherra og
ákveðnari og skynugri stjórn-
málamaður valinn í hans stað.
Benti Adenauer meira að segja
á manninn, sem betur væri .til
þessa starfs fallinn, það væri
Eugen Gerstenmaier forseti sam
bandsþingsins í Bonn.
Adenauer sagði i upphafi
sjónvarpsræðu sinnar: „Ég hét
því á sínum tíma, að ég skyldi
hætta að skipta mér, af stjórn,:
málum. En maður verður að
hugsa um velferð fööurlandsins
og kunna að bregðast viö hætt-
unum, sem steðja aö því.“
Adenauer telur sem sagt ekki
lítið í húfi, hann segir hvorki
meira né minna en að velferö
Þýzkalands sé í hættu, ef Er-
hard situr áfram að völdum.
Það hafði einnig komið fram.
að fyrrnefndur Gerstenmaier
var með á nótunum, reiöubúinn
að taka að sér hið ábyrgðar-
mikla forustuhlutverk. Og .
A llt hefur þetta sett einkenni-
legan svip á þýzk stjórn-
mál upp á síðkastið. Það er eins
og lítil barátta standi milli
stjórnmálaflokkanna annars veg
ar' og stjórnarandstöðunnar
hins vegar. Öll baráttan fer
fram innan Kristilega flokksins
og sagt hefur verið í háði, að
þingmenn Jafnaöarmannaflokks
ins á Sambandsþinginu í Bonn
gætu eins fariö upp á áhorfenda
pallanu og horft þaöan á stjórn
málábaráttuna sem fram fer
innan Kristilega flokksins.
En samtímis því virðist hafa
dregið úr áliti þjóðþingsins.
Þetta er ekki venjuleg lýðræð-
isleg barátta. sem fram fer, held
ur innanflokksrimmur. Og þátt
takendur í þessum ieik hafa
kPSijzþ.'iaÖ.þyí, axð -til -er miklú
sterkara. sviö en ræðustóll í
/þingi tiliaö láta ljós sitt skína ;
og til að ná eyrum þjóðarinnar.
Það vakti t.d. athygli, að þeg-
ar, umræður fóru nýlega fram
í þinginu um sameiningarmál
Þýzkalands og utanríkisstefn-
una, þá var Franz-Joseph
Strauss hinn sterki foringi Bæj
ara viðstaddur í þingsalnum,
en hann sá ekki ástæðu til að
ómaka sig upp í ræðustól til
að túlka sínar sérstæðu skoð-
anir. En hins vegar kom hann
Forsíðumyndin af Erhard í „Der Spiegel“.
verja. Nýlega komst enska blað-
iö „Daily Mail“ svo að orði um
þýzk nútíma-stjórnmál:
„Þjóðverjar hafa nú í 100, ár
verið við og við að gera til-
raunir með þingræði, en svo
virðist sem beir hafi ekkj enn
skilið anda þess^og eðli. Þjóð-
verjar geta varla vænzt þess, að
aðrar þjóðir virði mikils þingið
í Bonn, fyrr en þýzkir stjórn-.
málamenn læra aö sýna þvi
' mélri' viröingú en þeir géra nú."
' J' ■ ,"01' * :; ‘
'jJTirnx er ekki að íeynáj aö Er-
hard forsætisráðherra á nú
í mestu erfiðleikum. Aðdáun
og hrifning á þessum mannj hef-
ur nú hjaðnað, hvar vetna
mæta honum nú vandræði og
erfiðleikar og flokkurinn sem
hann styðst við er nú bæði orö-
inn svo klofinn og hópar í hon-
um svo fjandsamlegir Erhard,
að vafasamt verður að teljast,
að hann hafi lengur nokkurt
Willy Brandt bbrgarstjóri ekur inn í Austur-Berlín, — „gegnum múrinn'
meira én það hann var pottur-
inn og pannan í miklu innan-
flokkssamsæri gegn Erhard. Yf-
ir eina helgina bauð hann til
sín í veiðikofa sinn í Vierherr-
enwald einum tuttugu herrum
úr forustuliði Kristilega flokks
ins og þar voru vafalaust lögð
ráö á um þaö, hvernig ættj að
fara að því að steypa Erhard
úr stóli. í jDessum fína hópi
var m.a. einn ráðherra sem sit
ur í stjórn Erhards. Örðugt er
að segja um það, hvenær þeir
láta höggiö ríöa af, en vafalaust
munu þeir bíða eftir færi.
sama daginn fram í sjónvarpinu
þar sem hann fór ómjúkum orð
um um stefnu Erhards í þess-
um málum. Framkoma Strauss
í þessu efnj var ekkert. eins-
dæmi, það vérður æ tíðara áð
þingmenn þegi þunnu hljóðj i
þingsölunum en komi svo fram
og gefi óánægju sinni lausan
tauminn í sjónvarpinu. Þess
vegna segja menn að það sé eig
inlega ekki við lýði í Þýzkalandi
þingræði, heldur sj'ónvarpsræði.
Og allt er þetta til þess fall-
ið, að fylla nágrannaþjóðirnar
ugg og tortrvggni út í Þjóð-
raunverulegt meirihlutafylgi á
þingi, þó sundrungin sé að vísu
ekki fenn orðin svo alger og opin
ber, að þingmenn beinlínis dragi
stuðning sinn við fetjórnina til
baka.
Þannig má segja, að það hafi
farið eins og Adenauer spáði,
að Erhard væri enginn stjórn-
méjamaður til að geta með
kænsku og forustuhæfileikum
haldið flokknum saman.
Sumt af erfiðleikum Erhards
stafar þó beinlínis af undan-
graft.rarstarfsemi Adenauers-
klíkunnr.r í flokkrium, en bópur
sá hefur vafalaust alla tíð ver-
iö haröasti og samheldnasti
kjarni flokksins og mátti vita
það fyrir víst, aö öröugt væri
fyrir hvern og einn að ætla sér
að stjórna flokknum án sam-
heldni við hana.
En margir fleiri erfiöleikar
hafa bætzt viö t. d. á sviöi
efnahags- og atvinnulífs. Þar
hafa orðiö nokkur þáttaskipti í
Þýzkalandi. Eftir áratuga öra
framþróun og framfarir viröist
sem stöðnun sé að komast í at-
vinnulífiö. Aö vísu þurfa Þjóö-
verjar ekki að kvarta. Iönaður
þeirra og allur vélakostur er nú
riýrri og frillkomnarj en þekkist
í nokkru öðru landi og þeir geta
þannig keppt við hverja aðra
þjóð á heimsmarkaðnum. En
öllu eru nokkur takmörk sett og
framfarabólga Þýzkalands hefur
nú ef svo má segia náð há-
marki. I staö hennar liefur hins
vegar komið verðbólga, sem
menn kvarta óskaplega um og
það þótt öllum sé ljóst, að al-
menn lífskjör í Þýzkalandi eru
betri en í flestum öðrum lönd-
Cvo hefur verið við ýmis sér-
^ 1 stök vandamál að stríða.
Eitt þeirra, sem hefur haft Sér
lega alvarleg áhrif fyrir Erhard
hafa verið erfiðleikar kolanám-
anna í Ruhr-héraði. Það er ein-
kenni vorra tíma, að olían frá
Arabíu flæðir nú um öll lönd
og eykur þægindi fólksins. Þó
olían sé ekkert ódýrari en kol
in, þá er hún á allan hátt svo
miklu þægilegri í flutningum
og meðferð, aö smám saman hef
ur hún verið að ýta kolunum
út af markaönum bæði í heimil
ishitun og einnig við ýmiss kon-
ar verksmiðjurekstur. Smám
saman er kolanám þannig að
veröa úrelt, eða að minnsta
kosti fer kolaþörfin minnkandi
Jafnframt þessu hefur verið
nauðsynlegt í samræmi viö regl
ur Efnahagsbandalagsins að
auka sem mest framleiðnina í
kolanámi eins og í öðrum at-
vinnugreinum og þýðir þaö að
kolanámum hlýtur aö fækka.
Ymsar námur sem ekki eru arö
bær fyrirtæki lengur, verður aö
leggja niður. Þetta snertir harka
lega fjölda fólks, sem hefur haft
.viðurværi sitt af kolanámi og
notið mjog hárra og góöra
launa fyrir þaö erfiða starf. Áð
vísu er nóg um atvinnu á eðr-
um sviöum, en erfiöara að finna
Frariih. á bls. '5
-líúi-i