Dagur - 11.12.1999, Qupperneq 7

LAVGARDAGUR 11. DESEMBER 1999 - 7

RITSTJÓRNARSPJALL
SeðlábankakapaU
Land Seðlabankastjóri Menntun Meðal fyrri starfa
Argentína Pedro Pou Doktor í hagfræöi Vantar upplýsingar
Ástralía J. MacFarlane Hagfræöingur Lektor viö háskólana í Monash og Oxford, OECD og innan bankans
Austurríki Klaus Liebscher Lögfræöingur Störf f bankakerfinu og á fjármálamarkaöi
Bandaríkin Alan Greenspan Doktor í hagfræöi Starfaöi í ráögjafafyrirtæki og var efnahagsráögjafi tveggja forseta
Belgía Guy Quaden Doktor í hagfræöi Prófeesor viö,háskólann í Liege ? Störf hjá Soros og Salmon Brothers, innan bankakerffs og seölabanka
Brasilía Arminio F. Neto Doktor í hagfræöi
Bretland Eddie George Hagfræöingur BIS, IMF og störf innan Englandsbanka
Chile Carlos Massad A. Doktor í hagfræöi Prófessor viö Chile háskóla og IMF
Danmörk Bodil N. Andersen Hagfræðingur Lektor viö Kaupmannarhafnarháskóla og störf f bankakerfinu
Danmörk Torben H. Nielsen Hagfræöingur Störf f bankakerfinu
Danmörk Jens Thomsen Hagfræöingur Lektor vlö Viöskiptaháskólann f Kaupmannahöfn og efnahagsráöuneyti
ECB Willem F. Duisenberg Doktor f hagfræöi IMF, Prófessor viö Amsterdam háskóla og fjármálaráöherra
ECB Christian Noyer Lögfræöingur Störf f fjármálaráöuneyti, efnahagsráögjafi og ráöuneytisstjóri
ECB Eugenio D. Solans Doktor í hagfræöi Prófessor viö Barcelona og Madridarháskóla og störf i fjármálakerfinu
ECB Sirkka Hámáláinen Doktor í hagfræöi t Doktor i hagfræöi Lektor víö Helsinkiháskóla og seölabankastjóri Finnfands
ECB Otmar Issing Prófessor viö Wurzburg háskóla og aöalhagfræöingur Bundesbank
ECB T. Padoa-Schioppa Hagfræöingur Aöalhagfræöingur Seðlabanka Ítalíu
Finnland Matti Vanhala Hagfræöingur Fjármálaráöuneyti og störf innan bankans
Frakkland Jean-Claude Trichet Hagfræöingur Fjármálaráöuneyti, efnahagsráögjafi og háskólaprófessor
Grikkland Lucas D. Papademos Doktor (hagfræði Prófessor viö Columbia háskóla, Seölabanki USA og innan bankans
Holfand Arnout Weliink Doktor f hagfræöi Fjármálaráöuneytí
Indland Bimal Jalan Doktor í hagfræöi Efnahagsráðgjafi og ráöherra
írland Maurice O’Connell Klassfsk fræði Kennari og störf í fjármálaráöuneyti
ísrael Jacob A. Frenkel Doktor í hagfræðl Prófessor viö Chicago og Tel Aviv háskóla og IMF
Ítalía Antonio Fazio Hagfræöingur Lektor viö háskólann í Róm og störf innan bankans
Japan Masaru Hayami Hagfræöingur Störf innan bankans
Kanada Gordon G. Thiessen Doktor f hagfræöi Lektor viö Saskatchewan háskóla og störf innan bankans
Kórea Chol-Hwan Chon Doktor í hagfræöi Prófessor vlö Chungnam háskóta
Lúxemborg Yves Mersch Lögfræöingur Lektor f lögfræöi viö Parfsarháskóla og fjármálaráöuneyti
Noregur Svein Gjedrem Hagfræöingur Fjármálaráöuneyti og störf innan bankans
Nýja Sjáland Don Brasch Doktor f hagfræöi Alþjóöabankinn og störf innan bankans
Portúgal Antonio de Sousa Doktor f viösk.fr. Fjármálaráöuneyti, ráöherra og háskólaprófessor Prófessor viö Madridarháskóta og störf innan bankans
Spánn Luis Angel Rojo Doktor í hagfræöi
Sviss Hans Meyer Jean-Pierre Roth Bruno Gehrig Doktor í hagfræði Doktor i hagfræöi Doktor í hagfræöi Störf innari bankans Lektor viö háskólann f Genf og störf innan bankans Prófessor við háskólann í St. Gallen og störf fnnan fjármálakerfis
Sviþjóö Urban Báckström Hagfræðingur Lektor viö Stokkhólmsháskóla og störf í efnahagsráöuneyti
Tékkland Josef Tosovsky Hagfræöingur Störf f bankakerfinu
Þýskaland Ernst Welteke Hagfræöingur Ráöherra og seölabankastjóri Hessen fylkis
Seðlabankastjórar heimsins: Tafla yfir bakgrunn 39 seðlabankastjóra unnin upp úr heimasíðum bankanna og úr Who’s Who in Central Banking og Who's
Who in Global Banking <§ Finance.
Nú hefur ríkisstjórnin og við-
skiptaráðherra látið undir höfuð
leggjast í hálft annað ár að ráða
seðlabankastjóra í stað Stein-
gríms Hermannssonar. Lögin
kveða raunar á um þrjá banka-
stjóra, en sjálfur viðskiptaráð-
hcrra gaf þá skýringu á drætti
ráðningar í síðustu viku að „það
hafi ekkert legið á.“ Nú hins veg-
ar á að gera bragarbót á því máli
- fyrir áramót að manni skilst - í
tengslum við hrókeringar milli
forsætis- og iðnaðarráðuneyta.
Breyta á lögum um stjórnarráð
Islands og færa Byggðastofnun
undir iðnaðarráðuneytið en
Seðlabankinn flyst yfir til forsæt-
isráðherra. Ekki virðist eiga að
gera neinar stórvægilegar breyt-
ingar á skipan Seðlabankans
samfara þessu - í það minnsta
ekki varðandi bankastjórnina.
Enn er gert ráð fyrir þremur
bankastjórum, sem er í sjálfu sér
merkilegt í Ijósi þess að bankinn
virðist þrátt fyrir allt hafa náð að
starfa eðlilega með aðeins tveim-
ur.
Hagstjómarstofnim
I sjálfu sér er það ekkert fráleitt
að Seðlabankinn, sem er jú eng-
inn venjulegur banki, þótt nafn
hans endi á orðinu „banki", flytj-
ist til forsætisráðuneytisins.
Seðlabankinn er gríðarlega mik-
ilvæg hagstjórnarstofnun og
efnahagsmálin heyra undir for-
sætisráðuneytið. Hugsanlega
gæti þessi tilflutningur b'ka und-
irstrikað sérStöðu bankans gagn-
vart öðrum bönkum, en hlutverk
Seðlabankans er sem kunnugt er
að stýra peningamálum með því
að grípa inn í peningamarkaðinn
með tiltekin þjóðfélags markmið
sem ríkisstjórnin setur að leiðar-
ljósi. Slík markmið geta verið
stöðugt verðlag og gengi, hag-
vöxtur eða eitthvað ákveðið at-
vinnustig.
Peningamarkaður þróast
Raunar má halda því fram að
þessi tilflutningur sé eðlilegt
skref í þróuninni á íslenskum
peningamarkaði, sem hefur vax-
ið og dafnað ótrúlega hratt þótt
hann sé enn barnungur. Það er
ekki fyrr en á þessum áratug sem
peningamarkaðurinn fer að þró-
ast fyrir alvöru og það er t.d. ekki
fyrr en um miðjan áratuginn sem
fjármagnsflæði til og frá landinu
verður endanlega frjálst. Það
gefur því auga leið að Seðla-
bankinn, sú stofnun sem á að
umtalsverðu leyti að stýra vaxta-
þróuninni og jafnvæginu á þess-
um peningamarkaði, hlýtur að
hreytast líka. Peningamarkaður
og peningamál almennt hér
heima hafa verið að þróast til
samræmis við það sem er í lönd-
unum í kringum okkur og raunar
erum við að meira eða minna
leyti hluti af hinu alþjóðlega um-
hverfi. Því er eðlilegt að menn
Ifti líka til nágrannalandanna
varðandi málefni Seðlabankans
og velti fyrir sér hvernig þessi
mál eru leyst þar. Fyrst er þó rétt
að rifja upp tilefni umræðunnar
hér heima.
Nýr bankastjóri
Astæðan fyrir því að Seðlabank-
inn, sldpulag hans og hlutverk er
nú enn einu sinni komið á dag-
skrá þjóðmálaumræðunnar er
hinn pólitíski kapall sem jafnan
hefur verið í kringum ráðningu
nýs hankastjóra. Stjórnmála-
flokkarnir hafa eyrnamerkt sér
ákveðin sæti samkvæmt óskráðu
heiðursmannasamkomulagi og
allir vita að hinn lausi stóll
Steingríms er eyrnamerktur
Framsóknarflokknum. Davíð
Oddsson hefur Iýst því yfir á al-
þingi að hann telji eðlilegt að
Finnur Ingólfsson gangi frá
ráðningu í þetta starf áður en
bankinn flytjist undir forsætis-
ráðuneytið. Það þýðir að ráðið
verður í starfið með hraði.
Skaminur tími
Sú staðreynd ein og sér, hve
skammur tími er til stefnu að
auglýsa starfið og bjóða upp á
umsóknarfrest og síðan að meta
umsækjendur, gefur tilefni til að
ætla að ráðið verði á heföbundn-
um forsendum llokkspólitíkur.
Það er í sjálfu sér ekki tilviljun
að Seðlahankinn hefur fengið
nafnið „Lávarðadeiklin" hjá al-
menningi, svo oft hafa stjórn-
málaforingjar farið þarna inn
þegar þeir draga sig í hlé úr pólit-
ík. En nú virðist það þó ekki uppi
á teningnum að stjórnmálafor-
ingi sé að hætta og því er
kannski lag að breyta til.
Fagleg ráðning
Hins vegar er ekki ástæða til að
breyta til nema menn gangi þá
alla leið og ráði í starfið með
heiðarlegum hætti og á faglegum
forsendum. Það kallast ekki fag-
legar forsendur að ákveða fyrst
hver fær starfið og auglýsa það
svo fyrir siðasakir og fara síðan
einhverja málamyndayfirferð yfir
umsóknir þeirra sem sækja. Jafn-
vel þó sá sem ráðinn er sé ekki
flokksbundinn í stjórnmála-
flokki. Það er gamla leiðin í
grímubúningi og þá er jafnvel
heiðarlegra að halda sig við að
gera þetta með gamla laginu -
grímulaust. Faglega leiðin er að
leita að þeim manni/konu eða
því fólki sem raunverulega er
hæfast, láta menntun þess vigta,
skoða hvað það hefur skrifað um
efnahags- og peningamál og
hvað það hefur gert sem skiptir
máli fs'rir þetta starf og hvaða yf-
irsýn það hefur. Eðlilegt væri að
leita til erlendra ráðgjafafyrir-
tækja líka, til að tryggja sem
hlutlægast mat fyrir bankaráðið í
þessa háu stöðu. Með þessu er
ekki verið að koma í veg fyrir að
reyndir stjórnmálamenn sæki
um þessa stöðu eða menn sem
kunnir eru flokksbundnir í til-
teknum flokkum. Síður en svo.
Raunar er æskilegt að umsóknir
komi úr öllum áttum. Auðvitað
verður aldrei hægt að tryggja að
einstakir menn reyni ekki að ota
sínum tota eftir öðrum leiðum
og kanna stöðu sína áður en þeir
senda inn umsókn, enda einsýnt
að alitaf verða einhverjir sem
telja það álitshnekki að sækja án
þess að fá starfið. En ef menn
telja slíkan álitshnekki í alvöru
vera rök í málinu, þá er miklu
betra að vera ekkert að auglýsa,
því það er illa gert að draga aðra
umsækjendur út í eitthvert leik-
rit sem enga merkingu hefur.
Bankastjórar heimsms
Ég sagði áðan að samhliða því
sem íslenskur peningamarkaður
þroskast og líkist meira því sem
gerist í löndunum í kringum okk-
ur þarf Seðlabankinn að þróast
með. Það er því fróðlegt að skoða
þá töflu sem fylgir með hér á síð-
unni um bakgrunn seðlabanka-
stjóra víðs vegar í heiminum.
Augljóslega er yfirgnæfandi
meirihluti bankastjóranna hag-
fræðimenntaðir, þó það sé raun-
ar ekki tilfellið um fimm þeirra
sem eru á þessum lista. Einn
þeirra - hinn frski O’Connel - er
meira að segja menntaður í
klassískum fræðum, sem hlýtur
að tcljast nokkuð óvenjulegur
bakgrunnur. Hver er svo að segja
að latínan sé ekki gagnleg nú-
tímamanninum! Hins vegar hef-
ur O’Connel auðvitað líka
reynslu úr fjármálaráðuneyti íra.
Nú er lag
En listinn í heild talar þó sínu
máli. Seðalbankastjórar heims-
ins cru menn sem hafa yíirgrips-
mikla þekkingu og yfirsýn á efna-
hags- og peningamálum, ýmist
gegnum menntun sína eða
reynslu eða hvoru tveggja. Þessi
samsetning ætti að segja okkur
eitthvað hér heima á Islandi -
auðvitað erum við einstök, en ef
við viljum skera okkur úr á þessu
sviði líka er skynsamlegt að við
séum meðvituð um hvers vegna
við viljum skera okkur úr.
Menn tala mikið um nútíma-
væðingu - ekki síst ráðherrar í
ríkisstjórninni - og nauðsyn þess
að tryggja árangur og þekkingu í
stjórn á bankakerfinu til að geta
mætt því sem best þekkist er-
lendis. Það verður því fróðlegt að
fy'lgjast með ferlinu við val næsta
bankastjóra. Nú er lag í Seðla-
bankanum.