Dagur - 08.09.2000, Qupperneq 6

6 - FÖSTVDAGUR 8. SEPTEMBER 2000
ÞJÓÐMÁL
Útgáfufélag: DAGSPRENT
Útgáfustjóri: eyjólfur sveinsson
Ritstjóri: elIas snæland jónsson
Aðstoðarritstjóri: BIRGIR GUÐMUNDSSON
Framkvæmdastjóri: marteinn jónasson
Skrifstofur: strandgötu 31, akureyri,
GARÐARSBRAUT 7, HÚSAVfK
OG ÞVERHOLTI 14, REYKJAVlK
Símar: 460 6ioo OG soo 7080
Netfang ritstjórnar: ritstjori@dagur.is
Áskriftargjald m. vsk.: 1.900 KR. A mAnuði
Lausasöluverð: 150 KR. OG 200 KR. helgarblað
Grænt númer: soo 7080
Netföng auglýsingadeildar: karen@dagur.is-augl@dagur.is-gestur@ff.is
Símar auglýsingadeildar: cREYKJAVIk)563-1615 Amundi Amundason
(REYKJAVÍK)563-1642 Gestur Páll Reyniss.
(AKUREYR0460-6192 Karen Grétarsdóttir
Simbréf auglýsingadeildar: 460 6161
Símbréf ritstjórnar: 460 617KAKUREYRI) 551 6270 (REYKJAVÍK)
Dregið verði úr okrinu
í fyrsta lagi
Islendingar hafa verið þjóða duglegastir við að nýta þau miklu
þægindi og öryggi sem felst í farsímakerfinu, enda tekur þjóð-
in tækninjjungum gjarnan opnum örmum. Verðlagning þjón-
ustunnar hefur hins vegar verið í litlu samræmi við raunveru-
legan tilkostnað símafyrirtækja eins og sést best á því að á fyrri
hluta þessa árs var fimmta hver króna sem kom inn í sjóði
Landssímans fyrir farsímanotkun hreinn hagnaður. Landssím-
inn græddi þannig um 550 milljónir króna á farsímaspjalli
landsmanna á aðeins sex mánuðum.
í öðru lagi
Þessi mikli gróði er auðvitað tilkominn vegna þess að gjöldin
fyrir farsímann hafa verið og eru alltof há og mala Landssím-
anum gull. Þess vegna hafa símareikningar margra heimila
hækkað stórlega síðustu mánuði og misseri vegna almennrar
notkunar farsíma. Talsmenn neytenda hafa krafist þess að ok-
urálagningu á símtöl í farsímum verði hætt. Nægir þar að
minna á kröfur varaformanns Neytendasamtakanna sem fram
komu í nýlegri úttekt Dags á orkinu í símageiranum. Þar benti
hann á að engin ástæða væri lengur til að velta stofnkostnaði
GSM-kerfisins út í verðskrána og því brýnt að Landssíminn
stillti álagningu sinni á farsímagjöld í hóf.
f þriöja lagi
Eins og venjulega þegar gullstjörnur fara að glóa í augum ís-
lendinga fara allir sem vettlingi geta valdið af stað til að taka
þátt í meintu gullæði. Þannig er þetta núna með farsímakerf-
ið. Hvert fyrirtækið af öðru boðar fjárfestingar, jafnvel upp á
marga milljarða, til að keppa á farsímamarkaðinum og öðlast
þannig hlutdeild í gróðanum mikla. Vissulega ber að fagna
aukinni samkeppni á þessu sviði, því hún ein getur knúið fyr-
irtæki á borð við Landssímann til að hætta að okra á neytend-
um. En gæta verður þess í leiðinni að farsímaþjónusta verði
ekki enn eitt ævintýrið af fiskeldis- eða loðdýraræktartaginu
sem kosta muni þjóðina síðar meir mikla fjármuni vegna ósk-
hyggju loftkastalamanna. Elías Snæland Jónsson.
Með bananabragði
Garri hefur allt tíð gert sér far
um að hlusta ekki á fólk sem tal-
ar um ísland sem bananalýð-
veldi. Slíkt er einfaldlega ekki
samboðið þjóðerniskennd
Garra, sem er rík og djúpstæð.
Allt scm sagt er ljótt um landið
og þjóðina er og sagt Ijótt um
Garra. Þannig hefur þetta nú
verið lengi. En þótt Garri sé
enn mikill ættjarðarvinur fer
ekki hjá því að hann bregðist
ekki eins illa við því og
áður, þegar talað er um
landið hans sem ban-
analýðveldi. Málið hefur
eiginiega þróast út í það
að Gárri reynir frekar að
skilja á milli stjórnvalda,
yfirstéttarinnar og póli-
tíkusanna í landinu ann-
ars vegar og svo þjóðar-
innar og landsins hins
vegar. Og þessi aðgrein-
ing hefur líka reynst
nokkuð skynsamleg,
minnsta á Garri nú auðvelt með
að lifa lífi ættjarðarvinarins og
um leið finna bananabragðið af
stjórnarfarinu.
Sturla Böðvars-
son samgöngu-
ráðherra.
það
félaga að taka við málinu til að
kveða upp sjálfan úrskurðinn.
Sá vinur, sem er einhver einlæg-
asti andstæðingur meirihlutans í
borginni, úrskurðar auðvitað
gegn andstæðingum sínum eftir
því sem hægt er, jafnvel þótt
samningurinn sem verið er að
úrskurða um sé ekki lengur til! I
fjölbreyttu landslagi stjórnsýsl-
unnar eru það því alltaf sömu
einstaklingarnir, vinahóparnir
og hjónafólldð sem úr-
skurða hvert um annað.
Vmargreiði
I Ijósi þess hvernig þess-
ir hlutir virka í réttu
klíkunum og hjóna-
klúbbunum þá kemur
ekki á óvart að sjá það í
DV í gær að einstakir
meðlimir hópsins gera
hver öðrum vinargreiða.
Yfirmenn Flugleiða og
samgönguráðherra tilheyra auð-
vitað sömu kreðsuni og því ef-
laust ekki óalgengt að ráðherr-
ann aðstoði vini sína þegar þeir
lenda í vandræðum. Það er hins
Sama fólkið
Þannig er ólíklegt að í nokkru
siðuðu þjóðfélagi gerist það sem
gerst hefur í Reykjavík varðandi
skólanetið, að stjórnarformaður
innkaupastofnunar sitji fundi
þar sem ákveðið er að skipta við
Línu.net þar sem sami maður er
líka stjórnarformaður. En ef slíkt
myndi gerast er næsta víst að
enginn borgarritari, annar en sá
reykvíski, myndi úrskurða að
þetta væri bara allt í lagi. Þá er
nánast útilokað að pólitískt
deilumál minnihluta og meiri-
hluta eins og skólanetið færi
annars staðar en í Reykjavík í
þann farveg að ráðherra og eig-
inmaður oddvita minnihlutans í
borginni ákveði að úrskurða í
málinu, en bæði svo samráð-
herra og vin sinn og pólitískan
V
vegar ekki eins algengt að slíkir
vinargreiðar komist í hámæli
eins og sá sem greint er frá í DV
í gær. Þar gaf ráðherrann upp á
sitt einsdæmi og án samráðs við
flugmálayfirvöld út undanþágu
frá lágmarks öryggiskröfum til
þess að Flugleiðir geti reddað
sér út út tímabundnum flug-
vélavandræðum í fragtflugi með
því að leigja sér „dauðafar" frá
einhverju Afríkuríki. Garra dett-
ur ekki lengur í hug að æsa sig
yfir því að svona nokkuð sé kall-
að viðskipti milli bananalýð-
velda. Enda væri það fullkomin
afneitun. Garri huggar sig þó við
að bananabragðið er enn sem
komið er einangrað við stjórn-
sýsluna og yfirstéttina. Við hin
erum þar ekki þátttakendur.
- GARRI
BIRGIR
GUÐMUNDS-
SON
SKRIFAR
Eftir allar fréttirnar um ótrúlegan
hagnað símafyrirtækjanna af
GSM kerfinu kemur ekki á óvart
að ýmsir eru farnir að hugsa sér
til farsímareksturs. Lengi vel hafa
tveir aðilar keppt á þessum mark-
aði, Tal og Síminn, en nú boðar
Islandssími komu sína um ára-
mót og Halló - GSM mun vænt-
anlegt á svipuðum tíma. Allir
ætla auðvitað að bjóða upp á það
fullkomnasta og besta með til-
heyrandi tilboðum og eflaust eig-
um við eftir að sjá fjölmörg nýyrði
bætast í íslenska tungu í tengsl-
um við þá baráttu sem brátt mun
upphefjast um væntanlega við-
skiptavini. Hugtök eins og frelsi
hafa í dag allt aðra merkingu en
þau höfðu fyrir örfáum misser-
um, nú vísa þau til GSM síma en
ekki frelsis undan kúgun eða
ánauð af einhverju tagi. Ekki
kæmi á óvart þótt í næstu lotu
bættust við GSM frelsið, GSM
jafnrétti og GSM bræðralag.
Símaþjððm á íslandi
Miklir möguleikar
Talsmenn símafyrirtækjanna
virðast þess allir fullvissir að heil-
mikið svigrúm sé
fyrir aukna far-
símaþjónustu og
er það eflaust rétt
hjá þeim. Varð-
andi verðlagníngu
er augljóslega
heilmikið svigrúm
eins og viðbrögð
Símans í gær við
fréttum af aukinni
samkeppni bera
með sér. Ur því viðbrögðin eru
svona strax þá verður fróðlegt að
fylgjast með hvað gerist þegar
samkeppnin er komin fyrir alvöru
af stað. Hvort hins vegar svigrúm-
ið er það mikið til lengdar að fjög-
ur fyrirtæki sem ölí vilja sigra
heiminn rúmist á þessum tæp-
lega 300.000 manna marltaði er
ekki alveg sjálfgefið. Vissulega á
markaðurinn eftir að dýpka og
notkunarmöguleikar að aukast
vegna aukinnar tækniþróunar og
þriðju kynslóðar farsíma. A það
má raunar líka
benda að þrátt fyr-
ir að við Islending-
ar séum nú þegar
búnir að slá
heimsmet í far-
símanotkun er
ekkert sem mælir
gegn því að hún
verði jafnvel enn
útbreiddari en
hún er.
Allir í því sama
Þannig mætti t.d. hugsa sér að
innan tíðar yrðu allir sem á ann-
að borð hafa náð skólaaldri verði
komnir með sinn eigin farsíma.
Islendingar eru annálaðir lýrir að
vera fljótír að tileinka sér svona
tækni auk þess sem fáar þjóðir
eru veikari fýrir hvers kyns dell-
um. Farsími er ekkert dýrari en
t.d. hlaupahjól. Markaðurinn
ætti því að vera fýrir hendi sér-
staklega ef samkeppnin knýr fram
verðlækkun. I frægu uppgjöri
sínu við rímaðan kveðskap talaði
Jóhannes úr Kötlum um rímþjóð-
ina sem klauf stolt sitt í stuðla og
geldt við höfuðstaf til sauða. Sú
þjóð er varla til lengur, enda hef-
ur símaþjóðin tekið við, en hún
leggur stoit sitt í að bruðla og
hafa höfuðbókina auða. Símafyr-
irtækin átta sig auðvitað á að hjá
símþjóðinni eru þau í kjörlendi
sínu,og munu mikið á sig leggja
til að ná þar fótfesu. Vandinn
felst hins vegar í því að halda
uppi samkeppninni til lengri
tíma, þannig að símþjóðin njóti
sérstöðu sinnar í ódýrri og góðri
þjónustu. Hún er því miður allt
of algeng sagan af því þegar gull-
in tækifæri glatast vegna þess að
allir ætla að sigra heiminn á sama
hátt á sama tíma.
Stefnirí offjárfestingu á
farsímamarhaði á ís-
landi?
SteingrímurJ. Sigfússon
fortnadurVG.
„Auðvitað verður
endirinn ekki nema
á einn veg ef hér
eru byggð upp
mörg farsímakerfi
sem geta þjónað
margfalt meiru en
þörfin er á hér á landi. Á endanum
eru það alltaf nevtendur sem borga
brúsann. Menn mega ckki vera svo
laustengdir við raunveruleikann að
í uppbyggingu farsímareksturs á
íslandi sé miðað við forsendur frá
milljónaþjóðum eins og Bandaríkj-
unum, Bretlandi og Þýskalandi,
eins og nú virðist vera gert."
Ólafur Þ. Stephensen
forstöðwnaður upplýsinga- og kynning-
amiála Landssímans.
„Það verður hver
að gera upp við sig.
Kerfi Landssímans
er vel nýtt, engin
offjárfesting í því
og arðsemin er góð.
En það er djörfung
hjá Íslandssíma að Ieggja í fjögurra
milljarða króna fjárfestingu í far-
símakerfi þar sem þrír fjórðu hlut-
ar landsntanna eru þegar komnir
með farsíma. Þó eru þeir áreiðan-
lega komnir með viðskiptaáætlun
sem sýnir að þeir geti náð hagnaði
út úr dæminu."
Hallur Hallsson
stjóniaifomiaðurHalló - Frjálsra jjar-
skipta.
„Mér finnst líklegt
að svo verði, það
stefnir í að fjögur
fyrirtæki verði
starfandi á þessum
markaði hér innan-
lands og því verður
samkeppnin hörð. Þó tel ég að
staða Halló verði sterk þar sem við
höfum gert samninga um að dótt-
urfyrirtæki okkar Halló - GSM
muni þjóna breska fyrirtækinu
Ment, sem nú þegar er komið með
vel á aðra milljón viðskiptavina.
Þetta verður tryggur bakhjarl oI<k-
ar í harðri samkeppni sem
framundan er.“
Edda Rós Karlsdóttir
yfimiaðurgreiningardeildarBiíiiaðar-
baukans - verðbréfa.
„Eins og markaður-
inn lítur út í dag er
auðvelt að komast
að því að um offjár-
festingu sé að
ræða. Við erum
hins vegar eklú að
horfa á óbreytt ástandi, heldur að
veðja á framtíðina, örar tækni-
framfarir og breyttar þarfir við-
skiptavina. Ég tel að of niikil óvissa
ríki um þróun þráðlausra fjarskipta
til að Ieggja mat á fjárfestingaþörf
hér og nú. Meta þarf hveija við-
skjptahugmynd fyrir sig. Fjar-
skiptamarkaður er í gríðarlegum
vexti. Stór og öflug alþjóðleg fýrir-
tæki eru leiðandi í dag, en það fel-
ast einnig tækifæri f smæðinni. ís-
Ienska þjóðin er rík, fljót að til-
einka sér nýja tækni og á heims-
met í farsímanotkun. Því er margt
sem mælir með því að framsýnar
og djarfar viðskiptahugmyndir
gangi upp einmitt hér.“