Dagur - 12.12.2000, Page 17

ÞRIÐJUDAGUR 12. DESEMBER 2 0 00 - 17

(AMDiHM
Með nefið niðri
Skrýtilegt er það, að nafnið Gore minnir mig alltafdáldið á innihald úr kindar-
þarmi. En nafnið Bush minnir mig á Hannes Hólmstein. Svo er auðvitað
smekksatriði hvort fólki finnst betra.
Það hafði næst-
um orðið að
formála, eða
hálfgildings
óformlegu sam-
þykki, eða
a.m.k. for-
spjalli, að af og
til skyldi ég rita
stutta pistla fyr-
ir dagblaðið
Dag. Meiningin var ekki sú, að
ég gæti slegið við, eða lamið við,
sönnum mönnum á mínum aldri,
er rita lífmögnuð þjóðfélags-
knippi í DV og skyld rit. Mönnum
sem eru olíumálarar, leikskáld,
bókskáld; og vitri villimaðurinn.
Miklu fremur var hugsunin sú,
að ég gæti tæpt á málum sem
aðrir taka ekki frá sama sjónar-
hól. Eða á öðrum tíma. Uppá-
stungan var algerlega mín, og
Dagur tók henni af höfðingsskap.
Ég lagði áherslu á kost þann er
það hefur fyrir mig, að blaðið
hefur hæíilega litla útbreiðslu.
Nú getur svo gengið, að sakir
misskilnings, gleymsku eða ill-
mennsku fari ég með einhverja
vitleysu á prenti. Kemur sér þá
vel ef fáir sjá.
Frá óhróðri upp í lofsöng
Á árum áður ritaði ég stundum
pistilbréf til Moggans, DV og
Fréttabréfs lækna, innihaldandi
allt frá óhróðri upp í lofsöng.
Viðbrögð voru eftir því: hau voru
frá símhringingum með
skammaaustri yfir skriíi ýmsu,
upp í aðdáendabréf frá lands-
fræginn íslendingum á erlendri
grund. Ég hugsaði þetta alltaf
sem stflæfingar af einhverri sort.
í dag veit ég vart hví ég var með
allar þessar stflæfingar: Ætlaði
ég að fara að stfla eitthvað?
Sennilega ætlaði ég að verða rit-
höfundur eins og hálf íjölskyld-
an, áður en ég gerði mér grein
fyrir hvflíkt bjástur það er. Þá er
nú auðveldara að vera geðlæknir
og láta fólk segja sér áhugaverð
mál, í stað þess að bisa við að
dikta þau sjálfur á blað. Á end-
anum féllu mér skammirnar svo
illa að þær kæfðu aðdáendabréf-
in og ég hætti þessu bölvuðu
krafsi. Mér fannst ég líka vera að
verða trúður í skrifi. Menn
bjuggust við einhvers konar
fyndni eða hálfkæringi frá mér,
ávallt.
Loks bættist það við, að mæt-
ur skorarstjóri á Rás 2 bauð mér
að koma þangað vikulega og
flytja pistla. í þann tíð sat gamli
bróðir minn uppi á efsta lofti í
Efstaleiti 1 og tók sífellt við fögr-
um örvaskotum hins sflfur-
hristandi ApoLlons úr öllum átt-
um. Vildi ég ekki að honum yrði
mögnuð enn ein sendingin mín
vegna. „Hefir nú sett litla bróður
sinn yfir pistlabull á Rás 2“. Ég
afþakkaði boðið.
Prýðilegir kollegar háfa oft
síðan nöldrað í mér fyrir að
hætta og sagt að því verri sem
skammirnar séu, því merkari
séu skrifin. Ég veit ekki hvað
segja skal. En ef ég skauta út á
ritbullssvellið aftur, held ég ég
prufi að vera málefnalegur og
meinlaus. Annað hvort eða bæði.
Sér svo hver hvað setur.
Búsungi og Gomngi
Nú er mér í fersku minni, að
hugsanir um héryfirstandandi
pistlaritun ágerðust mest fyrstu
viku nóvembermánaðar 2000.
Pá stóðu fyrir dyrum forseta-
kosningar vestur í Júsu og
bjuggust menn við naumum en
snöggum úrslitum. Assvo, hugs-
aði ég, mér tjóar ekkert að pistla
um þær núna, úrslitin verða
kunn er örkin birtist. 0, jamm og
já, nú mánuði síðar fer ég að slá
inn sömu ritröð og verður að
segjast, að þótt téð úrslit yrðu
naum, urðu þau ekki snögg.
Margt hefur nú leikmaðurinn
hugsað frá því þeir hófu keppni,
Búsungi og Gore. (Strákur úr
Vopnafjarðardölum hét Fúsi og
nefndist tíðum Fúsungi norðan
Námaljalls. Hvar af gælunafnið
Búsungi). Frambjóðendur þeirra
þarna Júsunga virtust mér síst
skrautlegir, að ég segi ekki frum-
legir. Ski-ýtilegt er það, að nafnið
Gore minnir mig alltaf dáldið á
innihald úr kindarþarmi. En
nafmð Bush minnir mig á Hann-
es Hólmstein. Svo er auðvitað
smekksatriði hvort fólki finnst
betra. Mig minnir að ég hafi alist
upp í Alþýðubandalaginu og
studdi þá kannski Gore af
prinsípástæðum. En hann er fer-
lega leiðinlegur, karlgreyið.
Besta röksemdin með honum
kom frá vinkonu minni: „Vona að
hann vinni |)ví hann á svo
skemmtilega konu.“ Hún heitir
víst Tupper, sem þýðir hani. Og
hefur gengið fram fyrir skjöldu
og játt því að hafa tekið deprulyf
af Prozactýpu, eins og hálf vest-
urlönd. Þetta þykir alltaf briflj-
ant. Gott er að stíga fram fyrir
skjöldu og játa mein sitt.
Drykkjuboltar hófu leikinn upp
úr 1935 í Ohio og á Fróni laust
eftir 1954. Nú er enginn maður
með mönnum nema eiga eina
meinsemd að játa, lágmark. Of
hraður akstur telst ekki með,
hann er of algengur. En við Bús-
ungi eigum sameiginlegan ölvun-
arakstur og sekt, meira að segja
báðir 1987 minnir mig. Kannski
ætti ég að fara í forsetaframboð?
Eða að styðja Búsunga? Jæja, ég
kaus hann ekki, ég var í aUt öðru
landi og allt öðru mengi. Og
Bush þrjóturinn lét góma sig í
bólinu: Sagði ekki frá ölkeyrsl-
unni að fyrra bragði eins og
Tupper Prozacmu. En Búsungi
gi’æddi á vfllunni: Hinir komu of
seint með skell hans. Tiilkað sem
örvæntingarpakki af hálfu Gor-
unga. Og nú lætur Búsungi sem
sigrað hafi, sem sennilegt er. Alla
endurtalninguna höfðu víst flest-
ir á tilfinningunni að hann ynni.
Og Gore verður stöðugt meira
þreytandi og liTíari innihaldi úr
kindarþarmi og sífellt hægða-
teppulegri á svipinn. Bush
glottir út í bæði eyru, eins og
Ilannes Hólmsteinn. Og undir-
býr IJvítahússetu.
Júsu stýrt af ráðgjafaveldi
Spaugilegast er að þetta skiptir
ekki máli. Ilvort Bush veit eitt-
hvað um aðrar heimsálfur en
Texas. Hvort hann fer í ferða-
lag. Hvort hann samþykkir
korðum skrýdda dáta í Kosovo
eða Keflavík. Hvort Gore étur
upp hvalkjötsbirgðir Japana.
Ilvort Bush er fi'fl eins og Jón
Ólafsson rökstuddi og Hannes
þvertók fyrir. Þetta eru aukaat-
riði. Júsu er stýrt af ráðgjafa-
veldi. Forsetinn er spurður ein-
hvers, og samtímis svara 1.200
ráðgjafar. Meðan ekki kemur
upp „groupthink" og ný
Svínaflóahneisa verður vitleys-
an ekki verri en verið hefur.
(“Groupthink" er það þegar
ráðgjafaskari tekur sig saman, í
ógáti og góðri trú, að ráðleggja
forsetanum einhverja bölvaða
deOu. Það gerðist við Svínaílóa
og allar sálfræðibækur gera sér
mat úr). Júsungar trúa því áfram
að þeir séu lýðræðisparadís. Þeir
ráðskast með fáeina heimshluta í
senn og eyða nokkrum milljörð-
um dala til einskis. Láta geim-
verkfræðinga plata sig, að hægt
sé að sim'ða geimvarnarkerfi
sem virki, og seljist á frjálsum
markaði. Halda að Juilliard sé
betri en aðrir tónskólar. Og við
gerum grín að köflóttum buxum
þeh’ra og skræpóttum skyrtum.
Clinton er skammaður af því
hann lét velmeinandi stelpu
kyssa á sér kompásinn í ein-
hverju hei’bergi sem kallað er
sporöskjuhei’bergið. Samt er
rnargt gott westra. Bestu þing
heimsins í geðlæknisfræði, svo
ég horfi mér nær. Kannski verð-
ur frúin hans Clintons seinna
forseti og borðar Prozac ásamt
1.200 ráðgjöfum. Gamanið við
Búsunga ræfilinn væri það, að
feðgar á forsetastóli hafa verið
sjaldgæfir þarna. Það er nú það
sem ég sé við Bússana.
Tvo í viðbót
En kannski heldur talningin
áfram endalaust? Að aldrei verði
hægt að úrskurða í Flórida?
Clinton verður þá beðinn að sitja
áfrarn, með sinn kyssta kuðung.
Fjögur ár í senn, sbi’. seinna
heimsstn'ð. Gore og Bush verða
einnig fox’setar á sama tíma. Þá
verður komið upp ástand hinna
þriggja páfa fyrir nokkrum öld-
um. Þeir voru útungun kaþ-
ólsku kirkjunnar. Hinir þrír for-
setar verða útungun hinna
helgu Bandaríkja. Bæði app-
arötin, kaþólska kirkjan og USA
eiga sameiginlegt, að telja sig
óskeikul. Þá líður öllum vel. En
þegar svo er komið, mun ég, af
stakri einlægni og málefnaskap,
biðja Hvítahússmenn að bæta
við tveim forsetum til viðbótar.
Þó ekki væi’i nema vegna þess
að Bandaríki Noi’ður-AmeiTku
eru óskeikul: Ronald Reagan, af
því hann gengur með svo virðu-
legan ellisjúkóm, og Martin
Luther King, af því að hann er
látinn.
íslensku bók-
menntaverðlaunin
Tilnefningar til íslensku bók-
menntaverðlaunanna
kynntar fyrir skömmu. Nýtt
fyrirkonxulag er umdeilt, en í
ár voru það svokallaðir „ein-
valdar“ sem tilnefndu bækur í
flokki fagurbókmennta og
fræðirita. Það er staðföst skoð-
un mín að mun lýðræðislega sé
að skipa dómnefnd sem komist
að niðurstöðu um valið fremur
en að láta eina manneskju um
það. Ég ætla þó ekki að gera
þetta fyi’irkomulag að stórmáli.
Það er reyndar svo að þegar kemur að
vali fagurbókmennta hefur þetta nýja
fyrirkomulag vissulega gefið betri
raun en afgreiðsla dómefnda síðustu
árin. Valið í ár er einfaldlega afar
traust, en vitanlega er engin
trygging fyrir því að svo verði
næsta ár eða næstu ár.
Þriggja manna dómnefndir
hafa á liðnum árum gei’t mistök
við val á tilnefningum til ís-
lensku bókmenntaverðlaun-
anna. Frægast er þegar sú
magnaða skáldsaga Englar al-
heimsins var ekki tilnefnd. Ég
held einnig að það hafi verið
mistök að tilnefna ekki Slóð
fiði’ildanna í fyrra, en það er
bók sem ég hef trú á að fengi
lesendaverðlaun væru slík verðlaun
veitt.
Á sama hátt og þi’iggja manna
dómnefnd gerir mistök mun einstak-
lingur sem velur bækur gera mistök.
voru MEIVNIIUGAR
VAKTIN
Kolbrún
Bergþórsdóttir
skrifar
C?W .

........ Y'.h ] i ix
.-r‘V ■ f*w_.
„Það er reyndar svo að þegar kemur að vali fagurbókmennta hefur þetta nýja fyrirkomulag
vissulega gefið betri raun en afgreiðsla dómefnda síðustu árin.“
Líklega er best að gera sér grein fyrir
því að tilnefningar og verðlaunaveit-
ingar eru viss tegund af lotteríi. Og
það er í góðu lagi að rífast um ís-
lensku bókmenntaverðlaunin og gagn-
rýna þau, en það er engin ástæða til
að leggja þau niður. Svo er mikilvægt
að muna að þótt tilnefniixgar hafl oft
verið umdeildar þá hefur verðlauna-
bókin hvei’ju sinni venjulega staðið
fyrir sínu.