Dagur - Tíminn Akureyri - 11.01.1997, Side 15

ílagur-ÍEnmrat
Laugardagur 11. janúar 1997 - 27
ICONUNGLEGA SÍÐAN
700 ára valdaafmæli
Grimaldiættariimar
Titillinn „furstinn af Mónakó“ kom
fyrst fram árið 1612 í spænskum skjöl-
um
Fjárhættuspil voru
töfralausnin
Meðan á frönsku byltingunni stóð inn-
limaði Frakkland Mónakó og Grimaldi-
ættin missti völdin, en náði þeim aftur
1814. Árið 1863 gerðust Grimaldi menn
glúrnir og leyfðu íjárhættuspil í Mónakó
en þessi iðja átti eftir að færa Mónakó
drjúgar tekjur er fram liðu stundir.
Raunar geta Mónakóbúar þakkað hinni
afburðagreindu Karólínu af Mónakó,
sem gift var Florestan I þetta snjallræði
og nefndi hún spilavítið Monte Carlo eft-
ir syni sínum Karli III. Á tímabili mætti
líkja ijárhættuspilinu í Mónakó við olíu-
lind; erlent fé streymdi inn í þetta litla
ríki. Og til þess að gera Monakó enn
fýsilegri stað fyrir þá sem áttu peninga
ákvað Karl III. mónakófursti að afnema
alla skatta á íbúum Mónakó. Það má
eiginlega segja að Grimaldiættin hafi
borið alveg sérstakt skynbragð á að gera
Mónakó að aðlaðandi stað fyrri rétta
(ríka) fólkið. Komið var upp heilsulind-
um við sjávarströndina og miðstöð fyrir
kappakstur. Rainer vinur okkar Mónakó-
fursti tók við völdum árið 1949 og gerð-
ist enginn eftirbátur forfeðra sinna, því
hann giftist Hollywoodstjörnunni Grace
Kelly, eignaðist með henni þrjú börn og
tryggði yfirráð Grimaldiættarinar enn
um hríð - og heimsóknir ríkra Banda-
ríkjamanna. Því er nefnilega þannig var-
ið að ef ekki tekst að tryggja erfðir innan
Grimaldiættarinnar þá glatar Mónakó
sjálfstæði sínu og innlimast í Frakkland.
Það er auðvitað nauðsynlegt að geta
þess að Grace var ekki fyrsti Banda-
ríkjamaðurinn til að giftast inn í Grim-
aldiættina, langalangamma Rainers var
frá Ameríku og hét Marie-Alice Heine,
hennar maður var Albert I. Mónakó-
fursti.
Furstafjölskyldan árið 1966. Þau Grace og Rainer með börnum sínum Stefaníu, Karólínu og
Albert, tíu árum eftir brúðkaup þeirra þegar Monakó komst fyrir alvöru á heimskortið. Enn eitt
snilldarbragð Grimaldiættarinnar við að tryggja hag Monakó og raunar hamingju þeirra Rain-
ers og Grace.
Ættin þykir ekki sú fínasta
Fullu nafni heitir Rainer fursti Louis Henri Maxence
Bertrand, sonur Karlottu prinsessu af Grimaldiætt og
manns hennar Pierre de Polignac greifa. Karlotta var
laundóttir Loðvíks II. af Mónakó og saumakonunnar
Marie-Juliette Louvet, en það var ekki fyrr en útséð var
um að faðir hennar myndi eignast fleiri börn að Lovík
gekkst við Karlottu. Langalangalangalangalangafi Loð-
víks, afa Rainers, var Jan Willem prins af Orangíu, sem
var faðir Vilhjálms III af Orangíu, sem kvæntist Önnu
prinsessu í Bretlandi og komst til valda þar. Rainer
Mónakófursti er skyldur Beatrix Hollandsdrottningu og
Elísabetu Englandsdrottningu að áttunda og níunda.
Skyldleiki hans við Juan Carlos Spánarkonung er svipaður
og sömuleiðis við Albert Belgíukonung, Margréti Dana-
drottningu og Harald Noregskonung. Það verður að segj-
ast eins og er að sumar konungsijölskyldur eru fínni en
aðrar. Rainier Mónakófursti og hans ætt teljast ekki til
fínni konungsætta, því eins og sjá má af framansögðu er
tæplega hægt að tala um að
Fyrsta prinsessan í Mónakó
sem bar nafnið Karólína var
France’s Caroline Gilbert de
Lametz fædd 1793 og var
hún gift Florestan I. Karólína
hlaut ekki fegurð í vöggugjöf
en bætti það upp með yfir-
burðagáfum. Það var hún
sem hvatti til þess að fjár-
hættuspil voru leyfð í Mó-
nakó, og nefndi staðinn
Monte Carlo í höfuðið á syni
sínum Karli lli. Þau mæðgin-
in afnámu einnig tekjuskatt í
furstadæminu.
hann sé skyldur öðru
kóngafólki Evrópu. - Og vin-
ir mínir sem rekja ættir sín-
ar til Genúaaðalsins yppta
bara öxlum þegar Grimaldi-
ættina ber á góma og gera
ekki mikið úr f/nheitum
hennar. Kannski hafa þeir
ekki ennþá íýrirgefið Frans-
esco að hann skyldi hafa
náð Mónakó frá þeim fyrir
700 árum.
BÚBBA
segir ykkur nú jrá dvergríkinu
Mónakó enda ber nýhafið ár
merkisafmœli í skauti sínu fyrir
Grimaldi fjölskylduna.
Dyggir lesendur þessa ágæta fjöl-
skyldublaðs, Dags-Tímans, hafa
auðvitað búist við því að ég myndi
að þessu sinni heiðra minningu Bertil
prins sem lést nú í vikunni með sérstakri
umíjöllun um hann. Hún verður að bíða
betri tíma því ég hafði fyrir nokkru
ákveðið að segja ykkur aðeins frá dverg-
ríkinu Mónakó, enda fagna Mónakóbúar
stórafmæli þessa dagana. Þann 8. janúar
sl. var haldið upp á 700 ára valdaafmæli
Grimaldiættarinnar í Mónakó. Það er því
við hæfi að ég segi ykkur svolítið nánar
frá þessu öllu saman.
Reyndar verð ég að segja að ég botna
ekki alveg í því af hverju Rainer fursti er
að blása í bumbur yfir þessu og halda
upp á afmælið (eins og sagnfræðin hér
að neðan sýnir ykkur). Kemur mér þá í
hug að fyrir nokkrum árum fréttist af
Rainer l'ursta á megrunarhæli í Sviss þar
sem hann háði baráttu við bumbu. Þar
var einnig stödd Ira von Furstenberg,
prinsessa, frænka hans ijarskyld og ann-
álað samkvæmisljón. Héldu menn jafn-
vel að þau myndu rugla saman reitum,
úr því varð ekki, en það er nú önnur
saga.
Grimaldar tryggja sér
yfirráð
Það hefur sjálfsagt verið eitthvert hörm-
ungarárið hér heima fyrir um það bil
900 árum að fyrstu meðlimir Grimaldi-
ættarinnar stigu fyrst fæti á jörð í
Mónakó. Það var svo tveimur öldum síð-
ar eða árið 1297 að Francesco
Grimaldí dulbjó sig sem frans-
iskusarmunk í þeim tilgangi að
ná völdum í Monakó, sem þá
laut veldi Genúaborgar á Ítalíu.
Francesco fékk aðstoð frá Karli
af Anjou, sem á þeim tíma var
konungur í Napolí. Deilur héldu
þó áfram en það var svo árið
1330 að tókst að ná samkomu-
lagi um yfirráðin í Mónakó með
því að frændi Fransesco, Karl
að nafni, hét hollustu við Ge-
núaborg. Af einhverjum ástæð-
um tók hann sér ekki nafnbót-
ina „lávarðurinn af Mónakó"
fyrr en tólf árum síðar og árið
1346 stækkaði hann ríki sitt
með því að sneiða enn af veldi
Genúaborgar. - Og það var ekki
fyrr en árið 1419 að yfirráð
Grimaldi ættarinnar voru end-
anlega tryggð. Það hefur sjálf-
sagt gengið á ýmsu í samskipt-
um Grimaldiættarinnar og Ijöl-
skyldnanna í Genúa fram til
ársins 1512 að Lambert Grim-
aldi samdi við Loðvík XII.
Frakkakonung um að Frakk-
land myndi viðurkenna sjálf-
stæði smáríkisins og veita því
vernd. Þegar svo Ágústin sonur
Lamberts tók við völdum gekkst
hann Spánverjum á hönd og
þáði vernd þeirra gagnvart öðr-
um.