Dagblaðið Vísir - DV - 12.07.1989, Qupperneq 12

30
MIÐVIKUDAGUR 12. JÚLÍ 1989.
Húsoggarðar
Varhugavert er að háþrýstiþvo glugga og viðarverk ð húsum því meðferðin rífur timbrið. Til eru prýðilegar aðferðir
til að hreinsa og viöarverja timburverk húseigna sem lýst er hér á síöunum. DV-mynd KAE
Garösnyrtitæki frá Skil eru byggö samkvæmt
ströngustu öryggis- og neytendakröfum,
viöurkennd af Rafmagnseftirliti ríkisins.
SPÁÐU í VERÐIÐ!
FÁLKINN
SUÐURLANDSBRAUT 8, SÍMI84670 U
ÞARABAKKI 3, SlMI 670100 ‘
StKfL.
TOPP ▼ GÆÐI
SLÁTTUORF - HEKKKLIPPUR
Ef málað er yfir gamla og hálfflagnaða oliumálningu má gera ráð fyrir að
flögnunin haldi áfram. Fyrir nokkrum árum var öil málning fjarlægð af hús-
inu Höfða. DV-mynd JAK
ennþá er notuð á þök. Það endaði
alltaf á sama veg - það byijaði að
springa og flagna. A sjöunda ára-
tugnum komu á markaðinn þunn-
fljótandi olíubæsefni sem einhver
fann upp á að nefna ranglega fúa-
vamarefni. Þau áttu að fara á ómálað
tré þannig að viðaræðamar sæjust í
gegn. Þessum efnum er aðeins ætlað
aö metta yfirboröið - ekki mynda
filmu og stífglansandi lakkflöt. En
þetta þýðir að lítil vöm felst í þessu,
sérstaklega þar sem bæði gætir sólar
og regns. Því þarf gjaman aö fara
yfir þetta annað hvert ár og jafnvel
á hveiju ári, eftir því sem efnið má-
ist af. Ef borið er of þykkt lag á end-
ar þetta með sprungum og flögnun
og skellur myndast. í þessu sam-
bandi vil ég ráðleggja að menn gæti
sín og beri aðeins 1-2 umferðir á
annað hvert til þriðja hvert ár- fríska
upp og passa aðallega að timbrið nái
ekki að veðrast mikið og grána. Sé
timbrið þannig yfirborðsmeðhöndl-
að í hófi á ekki að þurfa að skafa og
auðvelt er að bera á. En það er ipjög
mikilvægt að borið sé á í fyrsta skipti
áöur en timbrið nær að veðrast og
gráminn myndast. Ef það er ekki
gert verður erfiðara um vik seinna.
Einnig er mjög mikilvægt að bera
aðeins á þegar viðurinn er alveg þurr
- jafnvel áður en hann er settur
upp.“
Þekjandi
fúavamarefni
„Svokölluð þekjandi fúavamarefni
eru millistig af olíubæsum og olíu-
málningunni sem var notuð hér áður
fyrr. Þessi efni skapa tiltölulega
þunna filmu og virðast endast betur
en ohumálnirigin gerði. Þau virðast
tolla lengur á en gagnsæju eða hálf-
gagnsæju efnin. En oft hefur maður
séð þessi efni fara að flagna af eför
um 2 ár. Menn eru enn að nota þetta
en það er farið að minnka.
Upp úr 1975 var byrjað að nota
mikiö af akrýlplastmálningu sem
sérstaklega er ætluð fyrir timbur.
Hún hefur þá eiginleika umfram ol-
íumálninguna að hún hefur teygjan-
lega filmu og getur fylgt eftir hreyf-
ingum viðarins og þolir betur út-
ftólubláa geisla. Skilyrðið fyrir því
að góður árangur náist er að grunna
með olíubæsi eða annarri þunnfljót-
andi olíuupplausn. Akrýlmálning,
sem er sett beint á viðinn, tolhr ekki
lengi.
Gluggakarmar
ogviðarverk
sem flagnar ekki
„Með tilkomu akrýlmálningarinn-
Réttara er að kalla yfirborðsmeð-
höndlun á timbri viðarvörn. Fúavörn
er oftast framkvæmd I þar til gerðum
tækjum þar sem það er gagnvarið.
Viðarvarnarefni og bæs verja yfir-
borðið hins vegar gegn veðrun.
DV-mynd JAK
- hvemig best er að meðhöndla yfirborð timburs
Yfirborðsmeðhöndlun timburs er
snar þáttur í viðhaldsframkvæmd-
um íslendinga, bæði heimavið og í
sumarbústöðum. Rögnvaldur S.
Gíslason hefur talsverða þekkingu í
þeim efnum. „Það sem ég hef lagt
megináherslu á í sambandi við timb-
ur utanhúss er að þau efni sem menn
kaupa í verslunum undir heitinu
fúavamarefni og er penslað á klæðn-
ingar, glugga, grindverk og fleira -
eru ahs ekki fúavöm. Það er mis-
skilningur,“ segir Rögnvaldur. „Við-
arvöm og bæs er réttara að nefna
efnin. Fúavöm fer í rauninni ekki
fram nema með því að þrýstimeð-
höndla viðinn með fúavamarefnum
í sérstökum tækjum. Þannig er
tryggt að fúavömin fari í gegnum
viðinn. Þess vegna er talað um gagn-
vöm. Yfirborðsmeðhöndlun er svo
til þess að veija timbrið gegn veðrun.
Penslun nær
ekki að fúaverja
„Viðarvamarefnin ein duga ekki
til að veija gegn fúa,“ segir Rögn-
valdur. „Þau veija hins vegar gegn
veðrun - regni og útfjólubláum geisl-
um sólarljóss. Ef timbur er látið
standa óvarið úti þá fer það bráðlega
að grána og morkna á yfirborðinu. í
olíubæsi em engu að síður fúavam-
arefni. En aðeins með því að pensla
nær efnið ekki að vinna sig inn í við-
inn.
Ef menn hafa ekki aðstöðu til þess
að láta gagnveija, t.d. úti á landi, þá
geta menn keypt svokölluð
grunnfúavamarefni og látið enda
timbursins standa í fótu eða bakka í
nokkum tíma. Ef aðeins er penslað
1-2 sinnum yfir enda timburs þá
gengur það aðeins stutt inn í viðinn
og skiptir htlu máh. Á þessu er mikil-
vægt að átta sig. Síðan þarf að gera
sér góða grein fyrir hvað þarf að fúa-
veija. Ef menn em smeykir um að
rakastigið í viðnum haldist langtím-
um saman í um og yfir 20% er ástæða
til að gagnverja. Menn kaupa sér
talsvert öryggi með gagnvöm ef þeir
em með timburklæðningu.“
Er þörf á gagnvöm?
„Hvar raunveruleg er þörf á gagn-
vöm er svo annað mál. Loftið á ís-
landi er svo þurrt að þó mikið rigni
þá þomar rakinn aftur. Ég hef ekki
haft spumir af því að timburklæðn-
ingar á húsum hafi fúnað þar sem
loft leikur um. Aftur á móti er mest
hætta á slíku við glugga sem em oft
með vatnsgildrum, ennfremur þar
sem timbur er niðri við jörð - þar
er hætta á að vatn geti legið að viðn-
um og skapað hættu á fúa. Sama gild-
ir um trépalla, t.d. við íbúðarhús og
sumarbústaði. En grindverk og
skjólveggi sem em úti á lóð getur
verið óþarfi að gagnverja. Samt vil
ég benda á að maður er öraggari
noti maður gagnvarinn við. Þetta er
hhðstætt og vatnsfælur á stein.
Glugga og því um líkt tel ég skilyrðis-
laust að beri að gagnveija.
Fúavamarefni í ohubæsi hafa fyrst
og fremst það gagn að þau drepa
gróðurinn sem vex á yfirborðinu.
Þetta er reyndar ekki mikiö vanda-
mál hér á landi og þar sem svalt er
miðað við lönd í hlýrra loftslagi."
Hveoftá
að viðarverja?
- Er sjálfsagt að viðarverja einu
sinni á ári?
Til era nokkrir flokkar af efnum
sem em ætlaðir fyrir yfirborðsmeð-
höndlun á timbri og vemda gegn
veðmn. Áður fyrr notuðu menn olíu-
málningu - sams konar málningu og
Viðarvöm heitir það
- ekki fúavöm