Dagblaðið Vísir - DV - 05.06.1991, Page 10

26
MIÐVIKUDAGUR 5. JÚNÍ 1991.
Garðar og gróður
Grasagarður Reykjavíkur:
Mikil litadýrð
á öllum árstímum
i
i

i
i
i
t
gáfu borginni um 200 villtar íslensk-
ar plöntur sem formlega voru afhent-
ar viö opnun garðsins.
En þetta voru ekki fyrstu plönturn-
ar í Laugardal. Hjónin Eiríkur Hjart-
arson og Valgeröur Halldórsdóttir
voru frumkvöðlar aö trjárækt í
Laugardal. Árið 1929 nefndu þau
nýbýli sitt Laugardal en fyrir þann
tima var það svæði sem nú er nefnt
Laugardalur kallað Laugarmýrar-
blettir. Árið 1955 keypti borgin gróð-
ur og byggingar af þeim hjónum og
er Grasagaröurinn að hluta á því
svæði. Stærstur hluti garðsins er
hins vegar á svæöi þar sem nýbýlið
Laugartunga stóð. Eigendur þess
voru Jón Björnsson og Gréta Björns-
dóttir en borgin keypti mannvirki
þeirra og gróður árið 1967.
Nýr hluti Grasagarðsins, trjágarð-
urinn, er þar sem áður hét Laugar-
ból. Nú er garðurinn því næstum
kominn út að Þvottalaugunum í
Laugardal.
Fjöldi tegunda óljós
í upphafi voru um 200 tegundir í
garðinum. Nú eru þar á milli 4000
og 5000 tegundir, þar af um 400 ís-
lenskar sem haldið er aðgreindum.
Nákvæm talning hefur þó ekki farið
fram á síðustu árum.
Stefnan er sú að vera með eitt ein-
tak af hverri plöntu. Til að byggja
upp gróðurumhverfi eru þó notuð
fleiri eintök af ýmsum trjám og runn-
um.
Strax eftir stofnun garösins var
farið að hafa samband við grasa-
garða erlendis og fræ fengin frá þeim.
Fljótlega var svo farið að safna fræi
hérlendis. Grasagarðurinn í Laug-
ardal er nú í sambandi við yfir 300
erlenda garða og stofnanir í meira
en 40 löndum vegna fræskipta.
„Við sækjumst eftir því sem við
teljum geta vaxiö hérlendis og höfum
geta notað fræ sunnarlega frá ef það
er í nokkurri hæð. T.d. virðast vaxt-
arskilyrði hér og í um 2000 m hæð í
Ölpunum vera svipuð,“ segir Sigurð-
ur.
Stöðugt eykst plöntusafnið en ein-
hver affoll verða alltaf. Garður sem
þessi getur orðið til að auka fjöl-
breytni gróðursins og því sem stend-
ur sig best er fjölgaö. Reynt er að
koma því til aðila sem aftur geta
- garðurinn sýnir okkur fjölbreytileika jurtaríkisins
Þessi fallega rós dafnar vel I Vetrargarðinum. DV-myndir Brynjar Gauti
Skólarnir koma reglulega í heim-
sókn og m.a. má nefna Myndlistar-
skólanema sem koma til aö teikna
og Félag eldri borgara er með árlegan
ratleik í garðinum. Auk þess koma
margir daglega í gönguferðir og íbú-
ar í nágrenninu venja komur sínar
mikið í garðinn.
Einum hópi gesta má ekki gleyma
og það eru þeir sem ætla að fara að
byggja upp garða sína. Þá kemur fólk
oft og skoðar plöntumar og sér
hvemig þær verða þegar þær hafa
vaxið upp. Oft kemur þaö með teikn-
ingar arkitekta og plöntulista með
sér.
30 ára afmæli
Grasagarður Reykjavíkur var
stofnaður á 175 ára afmæli Reykja-
víkurborgar, þann 18. ágúst 1961, og
verður því 30 ára í ár. Segja má að
gjöf hjónanna Katrínar Viðar og Jóns
Sigurðssonar skólastjóra hafi verið
kveikjan að stofnun garðsins en þau
Fyrir nokkram árum vissi aðeins
lítill hluti Reykvíkinga'um Grasa-
garð Reykjavíkur í Laugardal. Nokk-
ur breyting hefur orðið þar á, ekki
síst eftir aö uppbygging í Laugard-
alnum jókst. Seint verða þessari
perlu borgarinnar gerð full skil.
Samband vió um 350
erlenda garða
Þrír starfsmenn í fullu starfi vinna
í Grasagarðinum allt árið. Forstöðu-
maður frá upphafi er Sigurður Al-
bert Jónsson garðyrkjufræðingur,
Dóra Jakobsdóttir er lífíræðingur,
með grasafræði sem sérgrein, og Jó-
hanna Þormar er garðyrkjufræðing-
ur. Auk þeirra þriggja kemur lausa-
fólk til starfa á sumrin. DV fékk þau
til að segja okkur lítillega frá Grasa-
garðinum.
Plönturtil að eyða
ólykt
Hlutverk grasagarða hefur verið
breytilegt í gegnum árin. Alltaf hafa
þeir haft ákveönu menningarlegu
hlutverki að gegna auk þess að vera
skrúðgarðar.
í upphafi vora þetta skrautgarðar
fursta. Svo hefur fólk alltaf nýtt sér
lækningamátt jurta og með fyrstu
grasagörðunum spruttu upp við
klaustur og spítala.
Á Vesturlöndum fylgdu garöar ný-
lendustefnunni er Bretar tóku að
flytja heim ýmsan gróður. Fínir
garöar urðu stöðutákn og best þótti
að geta sýnt sem mest af óvenjuleg-
um jurtum sem voru svo seldar dýru
verði. Á 17. og 18. öld uröu lyktar-
sterkar plöntur vinsælar til að eyða
ólykt.
I dag er aðalmarkmiðið þaö að sýna
fólki fjölbreytileika jurtaríkisins.
Hérlendis má auk þess bæta við því
sérhlutverki að vernda flóru íslands
því við eigum tegundafáa flóru (inn-
an við 500 tegundir). Nýtt hlutverk
grasagarða um allan heim er svo að
koma plöntum, sem útrýmt hefur
verið, aftur til heimkynna sinna.
Fræðsluhlutverk garðsins er mik-
ilvægt. Á haustin koma skólabörn
mikið í heimsókn, allt frá leikskóla-
börnum til lífiræðinema við Háskól-
ann.
Allir aldurshópar
En hverjir koma helst í Grasagarð-
inn? Það er mjög stór hópur sem
þangað kemur. Þau Dóra, Sigurður
og Jóhanna segjast ekki hafa hug-
mynd um hversu margir komi ár-
lega, það skipti þúsundum. Dóra seg-
ir að ef ský dragi frá sólu sé eins og
fólkið spretti upp.
Allar plöntur eru vel merktar og íslenskum plöntum er haldið aðgreindum
frá öðrum.
Ýmislegt má raekta
á svölum húsa
- bæði blóm og tré
íbúar fjölbýlishúsa hafa sjaldnast
einkagaröa fyrir sig. En vill það fólk
ekki líka rækta blóm og aðrar plönt-
ur? Við leituðum til starfsmanns í
Gróðrastöðinni Mörk og báðum um
leiðbeiningar um það hvaða gróður
hentar á svalir.
Sumarblóm
Flestar tegundir sumarblóma geta
dafnað á svölum. Það fer samt nokk-
uð eftir því hvar svalirnar eru hvaða
blóm henta best. Stjúpur og fjólur
eru einna bestar því þær eru lág-
vaxnar og harðgerðar auk þess sem
þær era duglegar að blómstra. Ef
skjólgott er á svölunum eru tóbaks-
horn og hengibrúðarauga tilvalin
blóm á svalimar.
Sjaldnast er mikið pláss á svölum
svo blómakassar, hengdir á handrið,
era hentugir. Einnig má nota hengi-
potta eða frístandandi potta. Best er
ef af pottunum rennur, þ.e. loftgöt
era í botninum.
Ekki má geyma að vökva blómin.
Það er best að gera með því að dýfa
þeim alveg ofan í vatn. Þá næst góð
vökvun og sjaldnar þarf að vökva.
Tré
Ýmis tré og runna má rækta á svöl-
um. Nefna má runnamura, íslenskan
eini, gljámispil og dvergfura en
margar aðrar plöntur koma til
greina.
Tréker era einna hentugust því
vatn rennur af þeim og steinker vilja
springa þegar frystir. Best er aö hafa
möl í botninum og moldina þar ofan
á. Þykkt malarlagsins fer eftir því
hve kerið er djúpt.
Ýmsar fleiri plöntur má rækta á
svölum en ef þær eiga að standa úti
þarf að kanna hvort ræturnar þola
frost. Rætur rósa t.d., þola frost illa
og þaö sama á við um fleiri plöntur.
-hmó
Páskaliljur i pottum eru skemmtilegar en slíkir pottar geta vel staðið á
svöium ef þar er ekki mjög mikið rok. Best er ef aðstaða er til að geyma
pottinn inni í kaldri geymslu að vetrinum. DV-mynd Brynjar Gauti