Dagblaðið Vísir - DV - 13.05.1992, Blaðsíða 4

4
MIÐVIKUDAGUR 13. MAÍ 1992.
Fréttir
Hvert er vaxtastigið?
Líklegt að vextir
f ari enn lækkandi
Líklegt er talið, að vextir fari enn
nokkuð lækkandi á næstu vikum
og mánuðum. Þannig er vaxtastigið
nú aö dómi bankamanna. Nú er
frekar búizt við, að Landsbankinn
lækki útlánsvexti sína hinn 21.
þessa mánaðar eftir mikinn þrýst-
ing frá aðilum vinnumarkaðarins.
Fram kom í DV fyrir viku, að lækki
Landsbankinn ekki fyrir mánaða-
mót væri hætt við, að hinir bank-
amir hækki vexti sína upp undir
þá vexti, sem Landsbankinn tekur.
Eins og fram kemur á meðfylgjandi
grafi eru til dæmis víxilvextir
Landsbankans 0,75-0,95 prósentu-
stigum hærri en hjá hinum.
„Vaxtastigið
í jafnvægi“
„ Vaxtastigið í dag er í nokkuð
góðu jafnvægi miðaö við verð-
bólguspár," sagði ráðamaður í ein-
um bankanum í viðtah við DV í
gær.
Kjarasamningar eru í höfn, svo
að menn telja sig sjá, hver verð-
bólgan verður. Miðað við spár um
nálægt 3% verðbólgu ættu nafn-
vextir að fara lækkandi á næstunni
fremurenhitt.
En hvert er hið raunverulega
vaxtastig? Getur þaö gengið, að
bankar og sparisjóðir séu látnir
lækka vexti eftir fyrirmælum í
kjarasamningum, þótt bankarnir
hafi verið með í þeim? Er þetta
ekki hið illræmda „handafl"? Er
það ekki í trássi viö markaðsöflin,
að nú verði Landsbankinn beinlín-
is neyddur til að lækka vexti?
Svarið felst í því, að vextir eru
eftir lækkun nokkuð í samræmi við
það, sem markaðsöfljn segja, svo
□
□
Vextir banka og sparísjóða
, . <0
-1 prosentum - <§> # %
Raunvextir innlána Raunvextir útlána
Víxilvextir
Sambærilegir vextir i bankakerfinu nú. Lengst til vinstri eru raunvextir
innlána, miðað við óhreyfða innstæðu í 18 mánuði. Þá eru raunvextir
verðtryggðra lána og er miðað við algengustu lánaflokka bankanna og
sparisjóðanna. Lengst til hægri eru forvextir víxla.
undarlegt sem það kynni að virð-
ast. í kjarasamningunum var sem
sé ekki gengið gegn markaðnum
með lækkun vaxta. Lítum á, hvem-
igþettagerðist.
Voru i biðstöðu
Vextir höfðu eins og kunnugt er
farið lækkandi í vetur. Þetta gerð-
ist með minnkun verðbólgunnar,
sem varð nær engin um skeið. Öll-
um er þó kunnugt, að vextimir,
nafnvextirnir, urðu hvergi nærri
jafnlágir og þeir heíðu átt að verða
miðað við þessa htlu verðbólgu.
Verður því að líta svo á, að bank-
arnir hafi beöið með vaxtalækkan-
Sjónarhom
Haukur
Helgason
ir th að notasem skiptimynt í kja-
rasamningum. Bankamir biðu
einnig eftir, að ríkið lækkaði vexti
á sínum pappírum. Verðbréfa-
markaðurinn var í biðstöðu. En öh
skilyrði voru komin th vaxtalækk-
unar, til dæmis sýndi framboð og
eftirspum á verðbréfamarkaði, að
tímabært var að lækka þar vexti.
Við kjarasamningana losnaði
um. Ríkið hefur með sókn sinni í
lánsfé haldið raunvöxtunum, vöxt-
um umfram verðbólgu, mjög
háum. Nú er stefnt að því að
minnka mikið þessa ásókn ríkisins.
Með mjög minnkandi eftirspum
ríkisins eftir lánsfé eru sköpuö
skilyrði fyrir lækkun raunvaxta.
Þannig var þetta skilyrði upp-
fyllt. Miðað við litla verðbólgu út
þetta ár og takist að hafa hemil á
lánsíjárþörf ríkisins í ár, er núver-
andi vaxtastig nokkurn veginn í
jafnvægi.
Landsbankinn virðisl telja sig
þurfa að taka hærri vexti en aðrir.
Hvað, ef það héldi áfram? Mundi
Landsbankinn „spha sig út úr
markaðnum"?
Landsbankinn gæti vafalaust
haft áfram hærri vexti en aðrir, en
sumir bankamenn telja, að Lands-
bankinn vhji einmitt draga úr út-
lánum sinum. Þá segja menn, að
mörg fyrirtæki, sem fremur illa
stánda, mundu að sjálfsögðu tilbú-
in að greiða vexti, sem séu hærri
en yfirleitt er, og leita th Lands-
bankans um lánsfé áfram. Lands-
bankinn hefur mikla afskriftar-
sjóði, og gjaldþrotin í kerfinu bitna
mjög þungt á honum. En um þessar
mundir gera menn þó ráð fyrir, að
Landsbankinn muni fara á svipað
spor og hinir með vaxtalækkun
innanskamms.
30 Þjóðverjar
í 3ja vikna böð
í Bláa lóninu
Þijátíu Þjóðveijar, sem haldnir
eru húðsjúkdómum, eru væntan-
legir hingaö th lands í haust. Þeir
munu stunda böð í Bláa lóninu
um þriggja vikna skeið. Er þetta
gert í tilraunaskyni tíl að kanna
lækningamátt vatnsins í lóninu.
„Við urðum að fá rannsóknar-
efhi erlendis frá,“ sagði Ingimar
Sigurðsson, formaður svokah-
aðrar Bláalónsnefndar, viö DV.
„Ef við heföum ætlað að byggja
rannsóknina eingöngu á íslend-
ingum hefði hún tekið mörg ár,
því viö erum svo fá. Þessir Þjóð-
veijar verða sérstaklega valdir í
samráði við islenska húðsjúk-
dómalækna. Þeir verða í stöðug-
um böðum í þijár vikur og verða
ahan timann undir læknishendi,
þannig að hægt sé að fylgjast sem
gleggst með framvindu mála. Viö
ætlum að einskorða okkur viö
Bláa lónið án samanburðar viö
þekktar lækningaaðferðir.“
Bláalónsnefndin fékk á fjárlög-
um þessa árs 7 mihjónir króna
sem skal varið til ýmissa rann-
sóknarverkefna á lóninu. Auk
rannsóknarinnar á Þjóðverjun-
um þijátiu vinnur Iðntækni-
stofnun nú að rannsókn á lífriki
þess. Niðurstöður hennar munu
liggja fyrir í sumar.
Þá er fyrirhugað að 2-3 neínd-
armenn heimsæki ýmsar hehsu-
lindir í Belgíu, Frakklandi,
Þýskalandi og Sviss í næsta mán-
uði,
„Við ætium að skoða staði sem
búa við jarðhita, sem notaöur er
til læknisfræðilegrar meöferðar,“
sagði íngimar. „Við ætlum að
kynna okkur þessa staði með til-
hti til væntanlegrar uppbygging-
ai’ á Bláa lóninu. Það er skoðun
okkar nefhdarmanna að sé sér-
staða lónsins yfir höfuð einhver
þá sé hún bundin við lækninga-
mátt þess. Við vfrjum því leggja
áherslu á hehbrigðisþátt þessa
máls.“
Ingimar sagði að sú fjárveiting,
sem nefhdin hefði fengið á Qár-
lögum þessa árs, dygði engan
veginh th þeirra verkefna sem
fyrirhugað væri að vinna. „Það
eru ýmsir aðilar sem hlaupa und-
ir bagga, bæöi erlendir og inn-
lendir. -JSS
í dag mælir Dagfari_________________
Kverúlantar sameinast
Það hefur verið aumt í búi hjá ís-
lenskum kverúlöntum að undan-
fórnu. Lengi vel gat þessi þjóðfé-
lagshópur skipaö sér undir merki
sósíahsmans og kommúnismans og
predikað boðskapinn frá Rússíá.
Svo tók sovéska heimsveldið upp á
því að leggja sjálft sig niður og gafst
upp á kommúnismanum og skhdi
íslenska skoðanabræður sína eftir
með glæpinn.
Það var vinsælt í þessum hópi og
líklegt til fylgisauka að æsa lands-
lýð upp gegn Atiantshafsbandalag-
inu og vamarhðinu og íslenskir
kverúlantar gátu marsérað í kröfu-
göngum ár eftir ár suður með sjó
og með viðkomu í Kúageröi undir
eldrauðum kröfuspjöldum. Nú hef-
ur það ótrúlega gerst að fyrrver-
andi Varsjárbandalagsríki hafa
sótt um inngöngu í þetta vonda
Atlantshafsbandalag og Atlants-
hafsbandalagið, sem áður var tahð
hafa þann eina tilgang að sölsa
imdir sig íslensku þjóðina, gerir
margvíslegar ráðstafamr th að
komast í burtu frá íslandi. Helstu
áhyggjur íslenskra þjóðemissinna
snúast um að halda eins lengi í
vamarhðið og tök em á, enda at-
vinna og afkoma í stórhættu ef
Kaninn tekur upp á því að hverfa
úr landi.
Þessi kaleikur var sem sagt tek-
inn frá þeim kverúlöntunum sem
í áratugi voru búnir að nota vam-
arliðið sem grýlu gagnvart ómeng-
uðu íslensku þjóðerni.
íslenskir kverúlantar og ættjarð-
arvinir gengu á sínum tíma ber-
serksgang þegar ísland gekk i
EFTA og vora þaö talin endalok
efnahagslegs sjálfstæðis íslendinga
að ánetjast svo hræðilegum sam-
tökum. Seinna beindist þjóðræknin
að baráttunni gegn erlendri stór-
iðju og flestum sem nú era á miðj-
um aldri er ennþá í fersku minni
öll lætin sem urðu út af álverinu í
Straumsvík, en samningurinn við
ísal jaðraði við landsafsal.
Svo komu mótmælagöngurnar
vegna jámblendiverksmiðjunnar
við Grundartanga th sögunnar og
þessu íslenska úrvalshði óx svo
ásmegin á síðasta áratug aö fuhtrú-
ar þess komust hvað eftir annað th
æðstu valda. Þannig varð Hjörleif-
ur Guttormsson iðnaðarráðherra
um nokkurra ára skeiö, með þeim
afleiðingum að honum tókst að
frysta úti ahar frekari viðræður
íslands um sölu á orku og samn-
inga við stóriðjufyrirtæki á þeirri
forsendu að sjálfstæði íslendinga
leyföi þeim ekki slíkt samstarf.
Já, íslenskir kverúlantar hafa lát-
ið að sér kveða á undanfómum
áratugum, en nú er fokið í flest
skjól eftir að grýla gamla er dauð
í austri og íslenska álverið er orðiö
lífakkeri í atvinnumálum í ná-
grenni Kúagerðis. Það er fátt um
fína drætti í þjóðræknisbaráttunni
og satt að segja hefur hálfgerð upp-
dráttarsýki gert vart við sig í þeim
herbúðum.
Nú hefur hins vegar lifnaö yfir
kverúlöntunum aftur. Nú hafa þeir
fengið nýtt mál til aö berjast gegn.
Og gamhr símastaurar verða
grænir aftur og fóðurlandsástin
blossar upp meðal afturgenginna
þjóðemissinna, sem aldrei mega
neitt útienskt sjá öðmvísi en vísa
þvi norður og niður. Nú er það
Evrópubandalagiö og samningarn-
ir um Evrópska efnahagssvæðið
sem hafa kveikt baráttuneistann á
ný. Kverúlantar ahra flokka sam-
einist, fóðurlandsvinir hervæðist.
Látum ekki landsölumennina
svíkja þjóðina í hendur Evrópu-
bandalagi, sem gengur af okkur
dauðum. „Látum vini okkar og
frændur fóta sig á hálum Evrópu-
ísnum áður en við setjum upp okk-
ar skauta, því óvíst er hvort ísinn
sé traustur," sagði einn íslandsvin-
urinn á síðasta baráttufundi.
Einhvem veginn finnst Dagfara
að hann hafi heyrt þessa herkvaðn-
ingu áður. Einhvern veginn hljóm-
ar þetta kunnuglega enda fer ekki
á milh mála þegar litið er yfir fund-
arsal kverúlantanna aö þar eru
samankomnir þeir einu íslending-
ar sem bera hag þjóðarinnar fyrir
brjósti og vita hvar hættan hggur.
Alveg eins og þeir vissu hvar hætt-
an lá í Nató og EFTA og álverinu
og járnblendinu og alveg eins og
þeir fundu skjól í Sovétveldinu og
herstöðvargöngunum og öllum
heimsins mótmælum gegn því sem
til framfara horfir.
íslenskir kverúlantar gera aö því
leyti gagn að í hvert skipti, sem
þeir heíja mótmæh, má ganga út
frá því vísu að málstaðurinn, sem
þeir beijast gegn, sé réttur.
Dagfari