Dagblaðið Vísir - DV - 08.06.1994, Síða 14

14
MIÐVIKUDAGUR 8. JÚNÍ1994
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaöur og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÖNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjóri: ELlAS SNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og GUÐMUNDUR MAGNÚSSON
Auglýsingastjórar: PALL STEFANSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar: ÞVERHOLTI 11,
blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLTI 14, 105 RVlK. SlMI (91)63 27 00
FAX: Auglýsingar: (91 )63 27 27 - aðrar deildir: (91 )63 29 99
GRÆN NÚMER: Auglýsingar: 99-6272 Askrift: 99-6270
AKUREYRI: STRANDG. 25. SlMI: (96)25013. BLAÐAM.: (96)26613.
FAX: (96)11605
Setning, umbrot, mynda- og plötugerð:
PRENTSMIÐJA FRJÁLSRAR FJÖLMIÐLUNAR HF„ ÞVERHOLTI 11
Prentun: ÁRVAKUR HF. - Áskriftarverð á mánuði 1400 kr. m/vsk.
Verð í lausasölu virka daga 140 kr. m/vsk. - Helgarblað 180 kr. m/vsk.
Byggðin fyrir vestan
Samdrátturinn í þorskveiðum á íslandsmiðum er mik-
ið áhyggjuefni. Fiskifræðingar gera tillögur um minni
aflakvóta ár frá ári og ríkisstjómin á ekki annars úr-
kosti en taka tillit til þeirra. Útgerðarfyrirtæki og sjó-
menn hafa sýnt mikla aðlögun og útsjónarsemi í þessari
erfiðu stöðu og sótt bæði á önnur mið og í aðra fiski-
stofna. Íslandssíldin sem fundist hefur úti fyrir Norður-
landi kveikir sömuleiðis smávon um ný aðfóng. En höfuð-
vandinn er enn óleystur. Þorskurinn er þverrandi og
undirstaða sjávarútvegsins verður veikari og veikari.
Þess sjást merki í fleiri og fleiri sjávarplássum.
Vestfirðir fara verst út úr þessari ískyggilegu þróun.
Búseta á Vestfjörðum hefur grundvailast á fiskveiðum
og nálægðinni við fengsælustu þorskmiðin. Kvótakerfið
hefur reynst Vestfirðingum þyngst í skauti vegna þess
að þeir hafa af eðlilegum og sögulegum ástæðum ekki
sótt á önnur mið að neinu gagni. Vestfirskir togarar eru
ekki nægilega stórir til að sækja á úthafsmið eða utan-
kvótategundir.
Nú er ástandið þannig að alhr togarar vestan Djúps
hafa verið seldir og nýjustu tíðindin eru þau að útgerðar-
fyrirtækið Hrönn á Isafirði er til sölu en það fyrirtæki
hefur meðal annars gert út togarann Guðbjörgu sem
hefur í gegnum tíðina verið með aflahæstu skipum flot-
ans.
í helgarblaði DV á laugardaginn var viðtal við Reyni
Traustason, vestfirskan sjómann. Reynir hefur alla sína
tíð búið á Flateyri og man tímana tvenna. Hann man
gósentíðina þegar menn höfðu ekki undan að draga fisk-
inn. Nú er hann fiuttur. „Það er ekkert að hafa lengur
fyrir vestan,“ segir Reynir sem býr nú í Þorlákshöfn og
yfirgaf tuttugu milljón króna einbýhshús sem ekki selst.
Þessi saga sjómannsins að vestan er táknræn og ugg-
vænleg. Hún lýsir í hnotskum þeim vanda sem Vestfirð-
ingar standa frammi fyrir. Ríkisstjómin lagði fram 300
mihjónir króna til eflingar atvinnulífi fyrir vestan en
slík upphæð er eins og upp í nös á ketti og breytir auðvit-
að ekki þeirri staðreynd að meðan þorskurinn er í lág-
marki og mannlíf í nauðvöm em kostimir ekki margir.
Mannfiöldi hefur staðið í stað á Vestfjörðum um ára-
bil og ef svo fer sem horfir má búast við landflótta og
stórfehdri búseturöskun. Vestfirðimir hafa verið ein stór
verstöð og skUað hærri þjóðartekjum á hvem einstakling
en nokkur annar landsijórðungur. Það mun hafa gífurleg
áhrif í þjóðfélaginu ef Vestfirðingar bregða búi í stórum
stfi.
Þetta ástand er ekki einkamál Vestfirðinga. ÖU þjóðin
hlýtur að hafa af því áhyggjur. Reynir Traustason telur
kvótakerfið vera banameinið og hann er hlynntur auð-
Undaskatti sem hann telur geta rétt hlut Vestfirðinga að
því leyti að þá sitja alhr við sama borð. Rökin em þau
að hagkvæmast er að gera út á þorskinn frá Vestfjörðum
og þangað mundi þá útgerðin safnast.
Ef og meðan ekki næst samkomulag um auðhnda-
skatt er hér ennfremur bent á þá leið að auka kvóta
Vestfirðinga á kostnað annarra. Póhtísk ákvörðun þar
að lútandi er eðhleg út frá hagkvæmnissjónarmiðum
þjóðarbúsins. Þar em mannvirkin th staðar og þekking-
in. Þaðan er styst á þorskmiðin, þar er fólkið th staðar
og þar em sjómennirnir sem streitast enn gegn því að
flytja sig til annarra landshluta. En það er hver að verða
síðastur.
Við horfum þessa dagana upp á örvæntingu og upp-
lausn sem snýst um lífsafkomu heUs byggðarlags. Byggð-
ina á Vestfiörðum verður að styðja og vemda með öUum
ráðum. Okkar allra vegna. EUert B. Schram
Atvinnuleysið hef-
ur lengi vofað yf ir
Atvinnuleysiö er alvarlegasta
efnahagsvandamálið sem við er aö
glíma í þjóðfélagi okkar. Enginn
skyldi ætla að það sé auðleyst, eins
og þó mætti ráða af orðum þeirra
lýðskrumara sem nú vaða uppi
með fögur fyrirheit. Atvinnuleysi
er alþjóðlegt böl, sem þjóðum
heimsins gengur illa að sigrast á.
Lengi vel bjuggu íslendingar við
meiri hagvöxt en flestar aðrar þjóð-
ir. Vaxandi afli, útfærsla landhelg-
innar og nýting nýrra fiskstofna
átti ríkasta þáttinn í því að halda
hér uppi góðum lífskjörum og
tryggja gott atvinnustig.
Margvísleg nýsköpun
Það vantar í sjálfu sér ekki að við
höfum reynt að leggja okkur eftir
nýjungum í atvinnulífinu og varið
til þess miklu fé. Því miður hefur
alltof oft tekist illa til þó auðvitað
séu til ánægjulegar undantekning-
ar. Nú sitjum við uppi með fjárfest-
ingar, til dæmis í orkumannvirkj-
um og þjónustugreinum, sem eng-
um koma að haldi en eiga svo mik-
inn þátt í skuldabyrði þjóðarinnar,
hérlendis og erlendis.
Ennþá er það því sjávarútvegur-
inn sem stendur undir góðum lífs-
kjörum hér á landi að langmestu
leyti, þvert ofan í álit þeirra er
forspáir þóttust forðum daga.
Fækkun atvinnutækifæra
Það er staðreynd að atvinnutæki-
færum á íslandi hefur fækkað lát-
laust, allt frá árinu 1987. Þannig er
tahö að vinnuaflsnotkun á íslandi
hafi verið 132 þúsund ársverk árið
1987. Strax árið eftir fækkaði þeim
ofan í 128 þúsund. Árið 1989 voru
ársverkin 126 þúsund og 124,7 þús-
und árið 1990. Síðan hefur þróunin
áfram verið niður á við. Á þessu
ári er tahð að vinnuaflsnotkunin
sé 121,5 þúsund ársverk.
Þessar tölur eru skelfilegar. Þær
þýða aö á þessum sjö árum hafi tíu
KjaUarinn
Einar K. Guðfinnsson
annar þingmaður Sjálfstæðis-
flokksins á Vestfjörðum
leysið vofði yfir og hlaut að bresta
á að öllu óbreyttu.
Hvers vegna fundum
við ekki strax fyrir
atvinnuleysinu?
Ástæðan fyrir því að við fundum
ekki strax fyrir atvinnuleysinu,
var sú að hér ríkti lengi þensla og
umframeftirspurn eftir vinnuafh.
Það var því fyrst að loknum nokkr-
um tíma að atvinnuleysisvofan lét
á sér kræla.
Það hefur verið á það bent að fjár-
festing á íslandi er nú orðin hættu-
lega hth. Ef fram heldur sem horfir
og hagvöxtur verður áfram nær
enginn mun atvinnuleysi halda
áfram að aukast. Þá munu engin
skammtímaúrræði duga. Hvorki
tímabundinn vöxtur ríkisútgjalda,
né átaksverkefni sveitarfélaga eru
nefnhega líkleg th þess að byggja
„Hvorki tímabundinn vöxtur ríkisút-
gjalda né átaksverkefni sveitarfélaga
eru nefnilega líkleg til þess að byggja
upp til framtíðar þau atvinnutækifæri
sem íslenskt æskufólk þarf á að halda.“
þúsund störf tapast. Að meðaltah
fækkaði því ársverkum um 1.400 á
hveiju ári, sem svarar th þess að
fjögur ársverk hafi að jafnaði glat-
ast á dag. Ársverkum hefur þannig
fækkað um ahs 8 prósent á ekki
lengri tíma. Með öðrum orðum;
þau drógust saman um rúmt pró-
sent á hverju ári.
Þetta gerist þrátt fyrir að opin-
berum störfum fjölgaði um skeið á
þessu tímabih. Þó máttu alhr sjá
að sú þróun gat ekki orðið enda-
laus, að opinberum störfum fjölg-
aði, en öðrum starfsmönnum fækk-
aöi. Alhr máttu því vita að atvinnu-
upp th framtíðar þau atvinnutæki-
færi, sem íslenskt æskufólk þarf á
að halda.
Það er því frumskylda hins opin-
bera að skapa skhyrði th þess að
atvinnuhfið megi eflast og hefja
fiárfestingar að nýju. í því sam-
bandi hefur margt verið vel gert
af opinberri hálfu. Úrshtum mun
þó ráða á næstunni að bankarnir
rífi sig upp úr doðanum og lækki
vexti, eins og ahar efnahagslegar
forsendur eru th.
Einar K. Guðfinnsson
Skoðanir annarra
Aðhald við þensluöf I
„Reynslan sýnir að hætta er á mistökum við
stjórn ríkisfjármála og í almennri hagstjóm í aðdrag-
anda kosninga. Kjarasamningar eru lausir urn næstu
áramót. Uppsveifla í þjóðarbúskapnum gæti orðið
sterkari á næsta ári en nú eru taldar horfur á. Sá
tími gæti því komið fyrr en varir að peningastefnan
þurfi á ný aö veita þensluöflunum aðhald. Ekki verð-
ur hins vegar séð á grundvehi thtækra vísbendinga
að sá tími sé nú kominn."
Már Guðmundsson, forstöðum.
í Seðlabanka íslands, í 7. tbl. Viðskiptablaðsins.
Ferlimál fatlaðra
„Ekki er sanngjamt að halda öðru fram en að
staða fatlaðra í samfélaginu hafi gjörbreyst á síðari
ámm og miklum fjármunum hefur verið varið til
þess að bæta hana. Þar hafa ýmsir hugsjónamenn
unnið aö og ekki síst er þá að finna í hópi fatlaðra
sjálfra... Sú hugsun að fatlaðir eigi að vistast á
stofnunum hefur verið að víkja fyrir því að þeir eigi
rétt til þess að búa í samfélaginu á líkan hátt og
aðrir. Þetta leiðir hugann að því stóra máh sem er
ferlimál fatlaðra og er einn af lyklunum að takmark-
inu um eitt samfélag fyrir alla.“
Ur forystugr. Tímans 7. júni.
Evrópumál Alþýðuf lokksins
„Við höfum fjallaö um Evrópumál frá því í aprh.
Við munum leggja fram ítarlega greinargerð um
stöðu þess máls og ályktun. Við eigum ekki margra
kosta völ og ég geri ráð fyrir að við, að uppfylltum
vissum skilyrðum, munum mæla með því aö Islend-
ingar láti reyna á aðhdarumsókn. Það tekur sinn
tíma. Ef stjórnvöld komast að þeirri niðurstöðu, eft-
ir rækhegt mat og ítarlega könnun, þá tel ég að eigi
að fara út í aðildarviðræður.“
Úr Yfirheyrslu Eintaks á
Jóni Baldvin Hannibalssyni 6. júní.