Dagur - 17.10.1962, Blaðsíða 5

Dagur - 17.10.1962, Blaðsíða 5
4 pnn'up’Pj r-T^ 5 í rétta átt BARÁTTAN gegn áfengisbölinu virðist vera farin að bera ofurlítinn árangur hér á Akureyri. Fyrstu merki þess voru þau að bannaðar voru í sumar, um verzlunar- mannahelgina, samkomur á nokkrum þeim stöðum, sem annálaðir eru fyrir mikla náttúrufegurð og óviðráðanlegan skríl um þessa helgi. Næstu batamerkin voru vínlausar veizlur og lokun áfengis- búðar á Akureyri, þegar 100 ára afmælis kaupstaðarins var minnst. í þriðja lagi er svo samþykkt bæjarráðs Akureyrar um lokun sjoppanna í bænum. Allt hefur þetta vakið athygli um land allt og er höfuðstað Norðurlands til hins mesta sóma. AKUREYRINGAR hafa einnig gert sér vel ljóst, að bönnin ein eru ekki einhlít. Jafnhliða því að loka sjoppunum er unn- ið að því, á vegum bæjarins, að veita ný- stofnuðu æskulýðsráði viðunandi starfs- skilyrði. Þessu ber að fagna, og mun all- ur almenningur í bænum meta og styðja hina nýju þróun. Að sjálfsögðu missir einhver spón úr askinum sínum við lok- un sjoppanna, og berja þeir lóminn ákaf- lega, tala jafnvel um óhæfilega skerðingu á einstaklingsfrelsi. Af sérstökum ástæð- um er þunnt móðureyra íhaldsins í þessu efni, enda greiddu fulltrúar þess atkvæði gegn lokuninni i bæjarráði. í MENNINGARLEGU tilliti eru sjopp- umar álíka óþrifnaður í bænum og þau snýkjudýr á mönnum, sem loks eru nú að verða aldauða. Lúsin átti málsvara, sem töldu hana hið mesta hreystimerki og enn eru málsvarar komnir á vettvang og hrópa um persónufrelsi. Auðvitað eru flest lög og reglur eins konar skerðing á persónufrelsi. Eða er það ekki skerðing á persónufrelsi að mega ekki limlesta náunga sinn eða stela frá honum? Er það ekki skerðing á persónufrelsi að þurfa að hlýta umferðarreglum o. s. frv? Von- andi tekst Akureyringum að koma upp hollu æskulýðsstarfi og verða fyrstir til að komast af sjoppu stiginu. Þar geta margir lagt gjörfa hönd að. PN NÆSTA VIÐFANGSEFNI sem er miklu stærra en sjoppumálið, og þolir enga bið, er áfengismálið og skemmtana- haldið í bæ og sveit. Nýlega er kominn á skólabekk mikill fjöldi ungmenna hér í bæ. Rýmilegir vasapeningar, æfintýra- þrá, staðfestuleysi og óhollar venjur síð- ustu ára lokka þetta fólk á skemmti- staði, þar sem allt er fljótandi í víni ekki gengið hart eftir að lagaákvæðum um lágmarksaldur sé framfylgt og til- litssamir menn við lægstu hvatir gæta þess að lögum sé hlýtt og velsæmi virt. SKÓLARNIR ættu að vera sjálfum sér nægir hvað skemmtanir snertir, en virð- ast ekki vera það. Líklegt er, að skóla- menn telji sér skylt að fylgjast með nemendum sínum á nefndum stöðum, sannreyni háttvísi þeirra, sem dregin er í efa og geri síðan þær ráðstafanir, sem þeim þykir þurfa. Vonandi taki skólam- ir þessari ábendingu með skilningi, og sína í verki nokkra viðleitni í baráttunni við áfengisbölið. MUNU ÞESSI MÁL verða rædd hér í blaðinu síðar, eftir því sem efni standa tiL □ v___________________________________________J - KOREUMAÐUR LEITAR A GLERARDAL (Framhald af bls. 8) Hvers konar verksmiðjurekst ur er helztur? Bómullarverksmiðjumar eiga sér langa sögu að baki og ullar verksmiðjur einnig, þá eru áburðarverksmiðjur, efnaverk- smiðjur, lyfjaverksmiðjur, sem- ents- og stálverksmiðjur o. m. fl. Þá eigum við þekktar hljóð- færaverksmiðjur, verksmiðjur, sem framleiða saumavélar, út- varpstæki, bifreiðir o. s. frv. Svo eigum við atomfræðimenn og kjarnorkuver, sem notuð eru í sambandi við læknavísindin og ýmsar framfarir í landbúnað inum. Hvemig er klæðnaður fólks- ins? Karlar klæðast svipuðum föt- um og Vesturlandabúar, en við- hafnarbúningur kvenna er skó- síður möttull, og jarðfræðingur inn dregur mynd af kærustunni sínni upp úr veskinu og sýnir hvernig búningurinn lítur út. Og svo sýnir hann mér stafróf- ið, sem er samsett af 10 sam- hljóðum og 10 sérhljóðum, sem hver um sig táknar ákveðið hljóð, en er ekki myndletur, eins og í mörgum Austurlönd- um. Þetta stafróf er 500 ára gamalt. Menntun fólksins? Yfir 90% kann að lesa og skrifa. Um 7 þúsund stúdentar stunda háskólanám í öðrum löndum, þar af um 600 í Banda- ríkjunum. Er það rétt, að elsti maður fjölskyldunnar sé jafnframt valdamesti maður hennar? Já, Konfúsíusarkenningin er enn í heiðri höfð, hvað þetta snertir, um að bera virðingu fyrir ellinni. Synirnir gera ekk- ert nema með samþykki föðurs ins. Ég mundi til dæmis ekki taka neinar ákvarðanir, nema í samráði við föður minn. Fjöl- skyldan er númer eitt í öllu tilliti. Þetta gengur svo langt, að yngri bróðir verður að hlýða eldri bróður og hann verður að þéra hann en eldri bróðurinn þúar þann yngri og getur skip- an honum fyrir verkum. Þetta sýnist ábyrgðarhluti og er það. En þessi • yfirráð eru föðurleg og auka ábyrgðartilfinninguna. Það eru ekki nema 160 fjöl- skyldunöfn í landinu. Af þeim eru um 30% af Kim-ættinni. Um 95% af öllu landsfólkinu hefur aðeins 10 fjölskyldunöfn. Þá hljóta menn að giftast mjög innan sömu fjölskyldu? Nei, yfirleitt er það ekki gert. Kim má helzt ekki giftast Kim. í þessu efni verður að vera breitt bil milli manna og dýra. Hvenær mega karhnenn kvænast? Undir tvítugsaldri þurfa menn að fá sérstakt leyfi til að giftast og er það mjög torfengið. Samkvæmt lögum má karlmað- ur giftast 25 ára og konur 22 ára, án leyfis foreldranna. En slíkt gerir bara enginn. Elsti sonurinn verður að vera heima og veita fjölskyldunni forsjá, eða elsta dóttirin. Yfirleitt gift- ast menn ekki fyrr en 27 ára og konur 22—23 ára. Það er litið upp til elsta bróður og elstu systur. Einu sinni á ári kemur fjölskyldan samna við fjöl- skyldugrafreitinn, og er þar há- tíð haldin. Elsti sonurinn sér um þessa hátíð, sem er mjög sérkennileg og gerð til virðing- ar við hina látnu. Hvernig biðja menn sér stúlku austur þar? Ekki eins og hér, segir jarð- fræðingurinn hlægjandi. Við getum ekki farið til stúlku for- málalaust og beðið hennar. Um 60% allra hjónabanda í landinu eru þannig til orðin, að foreldr- arnir ráða giftingunni. Þetta þykja harðir kostir. En reynzlan hefur sýnt, að mikill meirihluti þessara hjónabanda leiðir til farsældar og eru hinum traust- ari. Hinir eldri virðast betur skynja hvernig ungt fólk beri að velja saman, en ástarguð- inn. Reynslunni er treyst í þesu efni, eins og í svo mörgum öðrum efnum. Vegna þess hvað hver fjölskylda ber mikla ábyrgð gagnvart öllum fjöl- skyldumeðlimum, er giftingin ekkert einkamál, heldur fjöl- skyldumál, sem er yfirvegað mjög rækilega. Hvernig kynntist þú þinni heittelskuðu? Hún er skólasystir mín og einnig jarðfræðingur. Okkar kynning varð við námið en ekki t. d. á dansstöðum. Stúlkurnar fara ekki út að dansa með hverjum sem er eða einar síns liðs. Það þekkist ekki. Og yfir- leitt er dansinn ekki mikið í tízku, þótt hann sé nú algengari en áður. Þangað fer engin sið- prúð kona nema með sérstöku leyfi og tæplega nema í fylgd með ábyrgum manni innan fjöl- skyldunnar. Hinsvegar er oft farið í gönguferðir, í kvik- myndahús, á íþróttaleikvangi o. s. frv. Já og þið kynntust við námið og fenguð svo leyfi foreldr- anna? Já á endanum fékk ég leyfi föður míns. En eftir því leyfi þurfti ég að bíða í fjögur ár. Menn hlaupa ekki í hjónaband- ið alveg fyrirvaralaust. Jafnvel á bíó fer stúlkan ekki, þótt henni sé boðið það af karlmanni nema með sérstöku leyfi. Það leyfi er grandskoðað. Kannski kemur svarið eftir viku eða hálfan mánuð! Sjálfur fór ég aldrei á dansleik í Kóreu og sá dans aldrei nema á bíó. Ég hefi aldrei dansað við unnustu mína. Þegar ég kom til Þýskalands tók ég 10 danstíma, lærði vals og nokkra aðra dansa, til þess að verða ekki of einmana eða sérstakur. Ég heyri að mikill strangleiki ríkir í þessum efnum, á okkar mælikvarða. En fæðast mörg börn utan hjónabands? Það er næstum óþekkt fyrir- brigði og mikill blettur á allri fjölskyldunni. Hjónaskilnaðir eru því næst óþekktir líka og þykir tæpast hæfa fyrir fólk að giftast nema einu sinni, enda er litið niður á slíkt. Fæddust ekki hermannaböm í styrjöldinni? Jú, það fæddust 3—400 börn, sem áttu Bandaríska hermenn að feðrum. Það er ekki mikið, þegar um er að ræða 3—4 millj. hermanna. Flest þessi börn eru nú komin til bandaríkjanna, voru send þangað, eða fluttust með mæðrum sínum, er giftust hermönnum. Hvenær komst þú liingað til lands? Hinn 30. september, dvaldi fyrir sunnan nokkra daga, skoð aði meðal annars Esjuna og ferðaðist svo á þumalfingrinum. Prófessorinn, sem kenndi mér, lagði þessa íslandsferð fyrir mig sem hluta af prófverkefni mínu í jarðfræðinni. Áður hafði ég ferðast nokkuð um Norðurlönd- in og mig fýsti ekki hingað til lands og kveið fyrir ferðinni. En mér skjátlaðist alveg hrapa- lega, það verð ég að segja. Hér lifir fólk miklu betra lífi en ég hafði látið mér detta í hug, og það er vel menntað og gestrisið í bezta lagi. Hvar sem ég kom, var mér vel tekið og jafnvel þótt ekki skyldist eitt orð af því sem ég var að segja. Og bíl- stjórarnir voru mér góðir. Á íslandi er yfirleitt allt gott —- nema vegirnir. Ég lenti í árekstri á blindhæð einni. Bíl- arnir. renndu saman og ónýtt- ust. En fólkið slapp. Mér virð- ast yfirvöldin mjög löt við að láta merkja vegina, og svo þurfa vegirnir að batna yfirleitt. Ég sé ekki betur en landið bjóði upp á mikla ræktunarmögu- leika og er ég hissa á hvað þeir möguleikar eru lítið notaðir. Og fátt er fegurra en íslenzku birkiskógarnir. Þeir þurfa að vaxa og verða út- breiddir, eins og sagt er að þeir hafi verið til forna. Ég held að jarðvegsrannsóknir og tilraunir með nýjar frætegundir gætu hjálpað tölvert til við ræktun- ina í þessu stóra landi. Að síðustu tekur jarðfræðing urinn skýrt fram, að hann þakki hinum mörgu bændum fyrir gestrisni þeirra og alúð, einnig bílstjórunum og svo þýska ræðismanninum, Sonn- enfeld og dóttur hans fyrir frá- bærar viðtökur »og mikla og góða fyrirgreiðslu. Samtalinu er nú lokið og um leið og blaðið þakkar svörin, óskar það Do Jong Kim góðrar ferðar. Það býður hann einnig velkominn að ári, en þá ætlar hann að koma aftur og þá með konu sína og halda áfram jarðfræðilegum athugunum sín- um. □ *lllllltllllllllll||||||||||||||||||||||||||||||||||l|||||||||flll» f Úr bæ og byggð | FfLADALFÍA, Lundargata 12. Sunnudagaskóli hvern sunnu- dag kl. 1,30 e. h. Öll börn velkomin. Saumafundir fyrir ungar stúlkur hefjast á mið- vikudaginn (17. okt.) kl. 5,30 e. h. Allar telpur velkomnar. Almenn samkoma hvern sunnudag kl. 8,30 e. h. Allir velkomnir. BLAÐBURÐUR. Krakki eða unglingur óskast til blaðburð ar á Gleráreyrum. — Afgr- eiðsla DAGS, sími 1167. Leiðrétting frá Magnúsi E. Guðjónssyni í RITSTJÓRNARGREIN f „DEGT', sem kom út í dag, fullyrðir ritstjórinn, að ég (ásamt starfsbræðrum mínum) hafi fjallað um frumvarp að lögum um tekjustofna sveitarfélaga, áður en það var lagt fyrir Alþingi og gefur í skyn, að ég (ásamt tveimur lögfræð- ingum og þingmönnum stjórnarflokkanna) virðist hafa hugsað um annað meira en bæjarsjóð Akureyrar. Ennfremur skrifar rit- stjórinn, að ég (ásamt bæjarfógeta) sé að taka út syndagjöldin fyrir glópsku mína. Ég verð að frábiðja mér þann „heiður", sem mér er sýndur í grein þessari. Mér er ókunnugt um, hvaðan greinarhöfundi hef- ur komið þessi „vitneskja" um afskipti mín af lagasmíð þessari. í fáum orðum sagt, er það hreinn uppspuni, að ég hafi fjallað um ofangreind lög, áður en þau voru lögð fyrir Alþingi. Frumvarp að lögum þessum undirbjó sérstök nefnd undir forsæti Hjálmars Vilhjálmsson- ar, ráðuneytisstjóra. Frumvarp- ið sá ég ekki fyrr en það var lagt fram á Alþingi. Er ég hafði kynnt mér frumvarpið, hafði ég samband við formann Samtaka kaupstaðanna á Vestur- Norð- ur- og Austurlandi, Matthías Bjarnason á ísafirði. Varð það að ráði, að stjórn samtakanna kæmi saman á skyndifund í Reykjavík til að ræða frumvarp ið og freista þess að koma á framfæri tillögum til breytinga og leiðréttinga frá sjónarmiði. aðildarkaupstaðanna. Þótt ég ætti ekki sæti í stjórninni sem aðalmaður, var hér um svo stórt mál að ræða, að ég fór til fund- ar við stjórn kaupstaðasamtak- anna í Reykjavík til að vinna að þessu máli með henni. Gerði stjórnin ítarlegar breytingartil- lögur við frumvarpið, m. a. 30. gr. b-lið (Það ákvæði sem nú er umdeilt), og fékk stjórnin að koma á fund þeirrar nefndar neðri deildar Alþingis, sem um málið fjallaði. Afhenti stjórnin þingnefndinni fjölritaðar tillög- ur sínar. Þess skal getið, að í nefndinni áttu sæti þingmenn allra flokka. Ennfremur sendi stjórn kaupstaðasamtakanna öll um þingmönnum í kjördæmum á Vesftjörðum, Norðurlandi og Austfjörðum afrit af breytingar tillögum sínum. Ekki urðum við varir við, að einstakir þingmenn flyttu breytingartillögur við frumvarpið, er stefndi að leið- réttingu þessa atriðis, er hér um ræðir. Það mun hafa verið sam- þykkt athugasemdalaust í báð- um deildum Alþingis. Hafa því allir alþingismenn, hvar í flokki sem þeir hafa staðið, stjórnar- sinnar, jafnt sem stjórnarand- stæðingar tekið þátt í „herför- inni“ á hendur bæjarsjóði Akur eyrar, sem ritstjórinn kallar. Persónulega dettur mér ekki í hug, að háttvirtir alþingismenn hafi með þessu aðgerðarleysi sínu verið að skera upp herör gegn bæjarsjóði Akureyrar. Sannleikurinn er líklega sá, að þeir hafa alls ekki gert sér grein fyrir hver áhrif þessa laga- ákvæðis mundu verða, enda segja frumvarpshöfundarnir í greinargerð frv. að ekkert sveit arfélag muni neins missa í af tekjum við samþykkt þess. Ég vil geta þess, af framan- greindu tilefni, að á fundi kaup staðasamtakanna, sem haldinn var á Húsavík í síðast liðnum mánuði, bar ég fram tillögu, sem samþykkt var einróma, um að skora á Alþingi að breyta téðu lagaákvæði um útsvars- álagningu á félög. Sams konar tillögu bar ég fram á síðasta bæjarstjórnarfundi. Ég hef ekki fyrr orðið var við opinber mót- mæli í þessa átt. Þykir mér því eðlilega hart að vera brigslað um glópsku fyrir að eiga þátt í verki, sem ég hefi ekki unnið og sem ég hef manna mest bar- izt gegn, síðan ég fékk vitneskju um tilveru þess. Eigi þýðir að sakast um orð- inn hlut. Við skulum vona, að löggjafarvaldið bregði fljótt við og leiðrétti mistök sín. Með sama hætti vona ég, að ritstjóri „Dags" leiðrétti tilhæfulausar fullyrðingar og aðdróttanir, er í blaði hans birtast. Akureyri, 10. október 1962. Magnús E. Guðjónsson. ..................... i Skólar Sauðárkróks | Sauðárkróki, 7. okt. ’62. Skól- arnir hér í bænum hafa nú haf- ið störf. Barnaskólinn var sett- ur í gær en Gagnfræðaskólinn í dag. í barnaskólanum verða um 170 nemendur en í gagn- fræðaskólanum 90—10. Skóla- stjórarnir Björn Daníelsson og Friðrik Margeirsson fluttu báð- ir ræður er skólar þeirra hófu störf og lögðu m. a. mikla á- herzlu á það, hversu þáttur heimilanna í uppeldi æskufólks ins væri þýðingarmikill og nauð syn þess að skólar og heimili tækju sterklega höndum saman um velferð barna og unglinga. Kennaralið er lítið breytt frá síðasta vetri. G. I. HELLESENS RAFHLÖÐUR í útvarpstæki og vasaljós NÝKOMNAR VÉLA- OG BÚSÁHALDADEILD EKTA BÝFLUGNAHUNANG H. P. SÓSA - FRUIT SALAD OLIVUR í glösum Súr og sætur PICKLES - MAYONAISE KOKTEILBER, 2 tegundir MARMELAÐE, margar tegundir ASPARGUS, toppar og bitar EPLASÓSA - CAPERS BLANDAÐ GRÆNMETI í dósum, amerískt SINNEP í glösum og plastbaukum NÝLENDUVÖRUDEILD Bovril súpukraftur í glösum. NÝLENDU VÖRUDEILD NÝIR ÁVEXTIR NÝKOMNIR: AMERÍSK EPLI DELECIOUS APPELSÍNUR OUTSPAN CÍTRÓNUR MELONUR Fyrsta flokks vara NÝLENDUVÖRUDEILD OG ÚTIBÚIN Allar tegundir af ÞURRKIJÐUM OG NIÐURSOÐNUM ÁVÖXTUM NÝLENDUVÖRUDEILD OG ÚIIBÚIN ÁVAXTASAFAR Appelsínusafi - Cítrónusafi Tómatsafi - Grape Fruit safi Hollir og nærandi drykkir. NÝLENDUVÖRUDEILD OG ÚIIBÚIN Pelíkan-vörur! Höfum fengið fjölbr. úrval af alls konar PELÍKAN- VÖRUM svo íem: SJÁLFBLEKUNGA - FYLLINGAR KALKIPAPPÍR RITVÉLABÖND, silki og nylon LÍM í glösum og túbum BLEK - STIMPILPÚÐA og BLEK, marga liti PENSLA og LISTMÁLARALITI KRÍTARLITI - VATNSLITI og margt fleira. ÚRVALIÐ HVERGI BETRA. JÁRN- OG GLERVÖRUDEILD NÝKOMIÐ! GREIÐSLU SLOPP AR vatteraðir frá kr. 485.00 LOPAPEYSUR (fsl. sauðalitir) ÚLPUR og BUXUR SLÆÐUR og HANZKAR VIOLET-SOKKARNIR komnir aftur. KLÆÐAVERZLUN SIG. GUÐMU NDSSON AR H.F. Stúlkur óskast til ýmiss konar starfa. Hótel K.E.A. Hótel Akureyri. Uppl. í síma 2525 kl. 2 daglega. ATVINNA! Stúlka óskast hálfan dag- inn í útibúið í Kringlu- mýri 2. NÝJA-KJÖTBÚÐIN Sex tonna OPINN VÉLBÁTUR TIL SÖLU. Uppl. í Slippstöðinni, Akureyri. Skafti Áskelsson. TIL SÖLU: Notaðjur miðstöðvaketill (ca. 10 ferm.) ásamt Gilbarco-olíubrennara. Uppl. í sima 1532- BIFREIÐIR! Bifreiðin A—290, sem er Ford Junior, er til sölu. Er í mjög góðu lagi. Enn fremur Willy’s jeppi líka í góðu lagi. Upplýsin'gar gefur Frímann Guðmundsson, sími 1721. TVEIR BÍLAR TIL SÖLU: Willy’s jeppi, árg. 1955. Dodge Weapon, nýrri gerð, með 18 m. húsi og nýiri dieselvél, alls konar varahlutir fylgja. Aðalsteinn Guðmundsson Hiisavík. ATVINNA! Vantar heil- eða hálfs- dags-stúlkur. DÚ KAVERKSMIÐ JAN Sími 1508 STARFSSTÚLKUR ÓSKAST að Fjórðungssjúkra- húsinu. Upplýsingar hjá yfirhjúkrunarkonu milli kl. 1 og 2 e. h. Sími 1923. BÍLL TIL SÖLU NÝR AUSTIN-GYPSI TIL SÖLU. Uppl. í síma 2880. WILLY’S JÉPPI! Til sölu er Willy’s jeppi, árgerð 1917. Bíllinn er vel með farinn og selst á sanngjörnu verði. Upplýsingar gefur Vigfús Jónsson, Laxamýri, S.-Þing.

x

Dagur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagur
https://timarit.is/publication/256

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.