Dagur - 25.06.1969, Page 6

6
r
UGRÖFTUR Á TJÖRNES!
(Framhald af blaðsíðu 5).
hófi, fá af mörgum. Frá Akur-
eyri voru Egill Stefánsson og
Guðmundur Kristjánsson og
líka maður Emil að nafni.
Þennan vetur, 1917—1918,
voru mikil frost en oft stillt. ís-
inn lá að landinu. Þegar eitt-
hvað kulaði var heljarkuldi.
Við urðum að gæta þess vel, er
við fórum á milli skálans okkar
og vinnustaðar, að kala ekki í
andliti. Kom það nokkrum sinn
um fyrir og var húðin þá nudd-
uð með snjó eri svo flagnaði
maður á eftir og var það óþægi-
legt. Við vorum flestir í svo-
nefndum trollarabuxum og
færeyskum peysum og svo í ein
hverjum hlýju utanyfir og skinn
húfur höfðu margir á höfði.
Aldrei voru notaðir hjálmar í
kolagöngunum, svo sem nú er
venja við líkar aðstæður. Og
margt var í aðbúnaðinum, sem
mer.n myndu ekki fella sig við
nú. Oft vorum við hálf blautir
því stöðugt lak úr þaki gangn-
anna. Þar inni var ekki kalt, en
allt fraus um leið og komið var
út og fötin urðu eins og stokkur.
En þessu vandist maður öllu, og
svo var maturinn góður og var
það mikils virði. Ég man ég
hafði 5 krónur í kaup á dag yfir
veturinn og fritt fæði og var
þetta allgott.
Það var hálf leiðigjarnt að
vinna í myrkrinu, inni í göng-
unum. Erfitt var að nota ljós.
Fyrst voru karbítljós, en þau
voru ekki nothæf vegna ólofts
af þeim. Kerti voru mest notuð
og þurfti mörg kerti. En það er
eini veturinn, sem ég hef að
staðaldri unnið við kertaljós,
Stundum hrundi úr göngun-
um. Stoðir voru settar undir
loftið, en svo vildi falla niður á
milli þeirra. Það gerðist ætíð að
rióttu til og var það mikið lán,
því annars hefðum við týnt töl-
unni eitthvað. Einu sinni féll
snjóflóð fyrir göngin. Skúr stóð
þar útifyrir, sem Guðmundur
Snorrason járnsmiður átti. Þar
var stór steðji. Hluti af skúrn-
um fór og hinn mikli smíða-
steðji færðist úr stað. Eftir það
fórum við að sprengja fram
hengjur í bakkanum svo þær
yrðu okkur ekki að tjóni.
Lestrarfélag var á Hallbjarn-
arstöðum og fékk ég margar
bækur lánaðar þar og las á
kvöldin. Séra Jón Arason
messaði nokkrum sinnum í
skúrnum hjá okkur og kom þar
þá líka fólk úr nágrenninu. Um
jólin fórum við nokkrir til Húsa
vikur til að hvíla okkur fáa
daga og skemmta okkur. Einu
sinni kom Jónas Jónsson frá
Hriflu, síðla vetrar, til að kynna
sér aðbúnað okkar og vinnuað-
stöðu. Þennan vetur gengu
bjarndýr á land á Sléttu og á
Skaga og víst datt okkur í hug,
að þau gætu alveg eins heim-
sótt okkur á Tjörnesið. Marg-
vísleg hljóð bárust framan af
ísbreiðunni. Og einhverjir þótt-
ust heyra þaðan bjarndýrsgól.
Ekki er ólíklegt, að svo hafi ver_
ið. Dag einn fóru þeir Þórður
Markússon og Jón Gunnarsson
með byssur í bjarndýraleit. Þeir
fundu ekki bjarndýr.
Eitthvað var talað um drauga
og sjóskrímsli. En ég var aldrei
myrkfælinn og lagði víst ekki
hlustirnar eins við og þeir, sem
áhugasamir voru um slíkt, enda
fór ég á mis við allan spenning
af þeim hlutum. Ég fór oft á
morgnana að Syðri-Tungu með
skeyti og datt mér raunar stund
um í hug, að ef bjarndýr væru
í grenndinni, væri ég auðveld
bráð fyrir þau, óvopnaður og
vamarlaus. En fór líka til Húsa
víkur og lenti í myrkri. Fór ég
fjörur hluta leiðar en sá ekkert
markvert. Ekki heyrði ég neina
tala um þau undur náttúrunnar
steingerfingana, sem þarna eru,
svo sem náttúrufræðingar hafa
skrifað svo mikið um, nema
stein þann, sem við kölluðum
Grænlendinginn. Það var all-
stór steinn í flæðarmálinu, sem
bar grænleitan lit og var sjáan-
lega af öðru sauðahúsi en aðrir
steinar. Sagt var að hann hefði
borizt með ís frá Grænlandi. En
þar gat skriðjökull hafa tekið
hann með sér.
Það var heldur ömurlegt með
an ísinn var og kuldarnir mest-
ir, en við létum þetta ekki á
okkur fá og reyndum að laga
okkur eftir staðháttum og leið
allvel. Síðar hefur mér fundizt
þetta hreinasta ævintýri. Og
minningin um góða drengi, sem
lifðu þarna við sömu kjör, er
mér dýrmæt.
Eitt sinn fékk ég handarmein.
Bólgnaði höndin og gróf síðan í
henni. Læknanemi, Jón Jóns-
son Víðis, vann þarna og hafði
hann með sér einhver áhöld.
Hann skar í hendina á mér,
kreisti út gröft og batt um. Mér
batnaði fljótt, og þetta gekk allt
vel þótt ekkert ætti hann til að
deyfa mig með. Líka vann í
námunum Jóhann Kristjánsson,
síðar læknir. Það varð aldrei
slys á mönnum þetta tæpa ár,
sem ég vann við kolanámurnar.
Við kynntumst ýmsu góðu fólki
í nágrenninu.
Ekki veit ég hvernig rekstur
námanna á Tjörnesi hefur geng
ið, fjárhagslega, hygg að ekki
hafi verið gróði á honum. En
auðvelt er að geta sér þess til,
að kolin komu víða í góðar þarf
ir í heljarkulda þessara hörðu
siglingateppuára.
Sumarið 1919 fór ég frá Tjör-
nesi og settist í Verzlunarskól-
ann um haustið og lauk þaðan
prófi eftir tvo vetur. Þeir komu
í góðar þarfir peningarnir, sem
hann Benedikt Björnsson
geymdi fyrir mig. I Verzlunar-
skólanum voru m. a. með mér
við nám Guðlaug Þorsteinsdótt-
ir, kona Gests Ólafssonar, bú-
sett á Akureyri, Júlíus Oddsson
og Brynjólfur Jóhannesson frá
Hrísey og einhverjir fleiri að
norðan.
Eftir verzlunarnámið var ég
fjögur ár kennari í Dalasýslu en
síðan ellefu ár hjá kaupfélaginu
á Hvammstanga. Þaðan lá leiðin
til Vestmannaeyja, þar sem ég
var tollþjónn, þar til ég fluttist
til Reykjavíkur 1939 og hef unn
ið í tollinum síðan, en fer senn
að hætta. Ég man eftir bát ein-
um í Vestmannaeyjum, sem átti
nokkuð sérstæða sögu. Hann
var keyptur ytra, hlaðinn áfengi
og svo haldið heim. Bæði bátur
og farmur lentu í höndum rétt-
vísinnar og upptækt gert eins
og lög mæla fyrir, en síðan var
bátur þessi, Garðar, síðar Skága
foss, seldur útgerðarmanni í
Vestmannaeyjum. Báturinn var
í raun og veru bara umbúðir
utanum áfengið, sem verið var
að flytja til landsins. Þetta var
eitthvað hliðstætt Ásmundar-
málinu nema hvað eigandinn
mun hafa vitað hvað fram fór
um flutning áfengisins. Já, menn
eru stundum breiskir og reyna
að fara í kring um lögin, en oft
hefnir það sín harkalega. Þegar
ég var í Vestmannaeyjum, lögð-
ust skipin á ytri höfnina. Ég fór
fyrstur um borð í hvert skip,
oft í vondu veðri. Einu sinni
fórum við um borð í franskan
togara, sem lá út af Eiðinu. Það
var hálfvont í sjóinn. Við fórum
á tollbátnum og skipstjórinn af
togaranum fór í land með okkur.
Það gaf ofurlítið á, á einum stað
og þótti hinum franska þá óvæn
lega horfa, enda sýndist honum
stefnt upp í þverhnýpt hamra-
bergið. Hann stökk upp og ætl-
aði að taka stýrið úr hendi Ólafs
formanns. En Ólafur varð hinn
versti, ýtti honum harkalega til
baka og lokaði hurðinni.
Eftir að ég hætti komu tveir
tollverðir til Eyja. En oft var
mikið að gera, á meðan skipin
komu fyrst þangað, er þau
komu erlendis frá. Aðstaðan til
að vinna við tollgæzluna hefur
breytzt mjög til batnaðar á marg
an hátt, en margir hafa enn
áhuga á því að flytja inn vörur
á ólöglegan hátt, í því efni er
engin breyting og enn er það
áfengið, sem mest freistar
manna til lögbrota, segir hinn
aldni tollvörður að lokum. Guð-
jón H. Guðnason er fríður mað-
ur og karlmannlegur og ber ald-
urinn vel. Kona hans er Laufey
Klara Eggertsdóttir frá Ytri-
Völlum, Miðfirði, og eiga þau
nokkur börn. — Dagur þakkar
viðtalið. E. D.
GLER
Húsbyggjendur!
Lækkið
byggingaikostnaðimi
og kaupið tvöfalt
„SEKURE-"
einangrunar-
gler
A-gæðaflokk.
SAMVERK HF.
GLER VERKSMIÐ J A,
Hellu - Sími 99-5888.
AUGLÝSIÐ I DEGI
TIL SÖLU:
MÓTATIMBUR,
1x6, U/ix4 og 2x4.
Sími 1-24-27.
TIL SÖLU:
Þriggja tonna TRILLA
með 15 ha. Petter-dísel-
vél.
Uppl. eftir kl. 8 e. h.
í síma 1-19-91.
VEIÐIMENN!
Góður ánamaðkur til
sölu.
Uppl. í síma 2-15-10.
TIL SÖLU
VATNABÁTUR
(plast), ásamt utanborðs-
vél og vagni.
Verð kr. 30.000.00.
Ólafur Olgeirsson,
Vatnsleysu, Fnjóskadal.
Eftir 30 ára starfsemi er Iðunn
skógerð viðurkennd verk-
smiðja í íslenzkum skóiðnaði.
Iðunn fjöldaframleiðir fyrir
fjöldann.
Meginþorri þjóðarinnar getur
dæmt um tðunnarskóna af eig-
in reynzlu.
Það er styrkur starfseminnar.
ÖRUGG TRYGGING
VERÐS OG GÆÐA.
IÐUNN
AXMINSTER
X — NAFNIÐ, sem allir þekkja.
M — Gólfteppin eru framleidd úr 100% íslenzkri
ull.
1 — Býður yður upp á eitt mesta úrval lita og
1 mynstra sem völ er á.
N — RÖGGVA er nýjung, sem allir dást að.
— KJÖR gera öllum mögulegt að eignast teppi.
S T E AXMINSTER GRENSÁSVEGI 8, REYKJAVÍK. - SÍMI 30676.
EINIR HF. AKUREYRI - SÍMI 11536.
R - annaá ekfei