Dagur - 17.04.1971, Qupperneq 2

2
RÆTT VIÐ STEFAN HALLDORSSON, HREPP
STJÓRA OG BÚNAÐARÞINGSFULLTRÚA Á
HLÖDUM, HÖRGÁRDAL
Þetta er í fyrsta sldpti, sem
þú situr á Búnaðarþingi. Hvað
viltu segja um þingið í heild?
Búnaðarþingi lauk hinn 15.
marz sl. eftir að hafa staðið í 22
daga. Um það mætti margt
segja en fátt eitt verður að
nægja. Þingstörfum er hagáð
þannig, að fulltrúar skiptast í
nefndir, sem síðan búa hin
ýmsu erindi, sem berast, undir
þingfundi og leggja þau þar
fram í formi ályktana. Þing-
fundir eru síðan haldnir dag-
lega eftir að mál fara að koma
frá nefndum og eru, að jafnaði,
tvær umræður um hvert mál.
Búnaðarþing heíur ákveðin
þingsköp og munu þau í stórum
dráttum áþekk þingsköpum Al-
þingis og meðferð mála svipuð
að því undanskildu, að deilda-
skipting er engin.
1 hvaða nefnd áttir þú sæti?
Ég átti sæti í búfjárræktar-
nefnd og fengum við þar til
meðferðar milli 10 og 20 mál.
Ef ég ætti að nefna eitthvað af
þeim sérstaklega mundi ég
benda á erindi um innflutning á
holdanautasæði, álit og tillögur
nefndar Búnaðarfélags íslands
UM páskana fór fram í Hlíðar-
fjalli Skíðamót íslands og Ungl-
ingameistaramót íslands í
Alpagreinum. Auk þeirra aðila
sem að skíðamálum vinna hér í
bænum og sáu um þessi mót,
tóku margir þátt í að gera þau
sem glæsilegust og bezt úr
garði. Mörg fyrirtæki og ein-
staklingar léttu mjög undir fjár
hagslegri hlið mótsins með því
að gefa verðlaun og auglýsa í
leikskrám. Öllum þessum aðil-
um svo og gestum mótsins er
grciddu sinn aðgangseyri að
mótinu vill mótsstjórnin þakka
aðstoðina.
ORÐ DAGSINS
NÚ, á þessum miklu líkams-
ræktartímum, þegar „trimmið11
ryður sér æ meira til rúms, er
mönnum e. t. v. hættara við en
ella, að gleyma þörfum sálar-
innar, enda eru sjálfsagt enn í
góðu gildi orðin: Hraust sál í
hraustum líkama. Og til að
mæta hinni andlegu þörf manns
ins eru til margar leiðir. Um
helgina verður settur í gang
símsvari hér í bæ. Ef hringt er
í símanúmerið 2-18-40, fá menn
fyrst að heyra orð dagsins, þ. e.
a. s. orð frá heilagri ritningu,
og síðan stutta hugleiðingu í
anda orðsins. Að sjálfsögðu er
öllum heimilt að hringja í um-
rætt númer eins oft og þeir
vilja, en skipt verður um efni
dag hvern.
Það skal tekið fram, að þeir,
sem að þessu standa, eru
evangelisk-lútherskir, félagar
úr KFUM og söfnuðinum á
Sjónarhæð.
Munið, að símanúmerið er
2-18-40. □
um fyrirkomulag afkvæmarann
sókna á nautum, einkum með
tilliti til vaxandi fjölda nauta,
sem ráðgert er að taka í notkun
árlega á nautastöðinni á Hvann
eyri og í Laugardælum svo og
fjárhagslega undirstöðu slíkra
rannsókna, og frumvarp til laga
um ullarmat, sem samið hefur
verið að tilhlutan landbúnaðar-
ráðherra.
Þá lagði nefndin fram álykt-
un um endurskoðun búfjárrækt
arlaganna og benti sérstaklega
á nokkur einstök atriði í því
sambandi.
Hvaða mál telur þú mikilvæg
ust af þeirn, sem afgreidd voru
á þinginu?
Erfitt er að slá nokkru föstu
um mikilvægi hinna ýmsu
mála, en alls hlutu 53 mál af-
greiðslu.
En auk framangreindra er-
inda, sem öll hlutu þinglega af-
greiðslu, má benda á samþykkt
ir um endurskoðun jarðræktar-
laganna, hækkun lána til véla-
og verkfærakaupa, aukinn
stuðningur við grænfóðurrækt,
um rafmagnsmál, dreifingu,
verðjöfnun o. fl.
Þeir sem gáfu bikara til móts
ins voru eftirtaldir aðilar:
Sjálfstæðishúsið Akureyri
(Stórsvig karla).
Útgerðarfélag Akureyringa
(15 km. ganga).
H. S. Ölgerðin Egill
Skallagrímsson
(Stökk 20 ára og eldri).
Prentverk Odds Björnssonar
(Norræn tvíkeppni).
Útvegsbankinn Akureyri
(Stórsvig kvenna).
Landsbankinn Akureyri
(Svig kvenna).
Búnaðarbankinn Akureyri
(Alpatvíkeppni kvenna).
Sparisjóður Glæsibæjarhrepps
(30 km. ganga).
Iðnaðarbankinn Akureyri
(Svig karla).
J. M. J. Akureyri
(Alpatvíkeppni karla).
Sportvöruverzlun Brynjólfs
Sveinssonar
(10 km. ganga 17—19 ára).
Coca Cola umboðið Akureyri
(Stökk 17—19 ára).
Kjötiðnaðarstöð KEA
(Norræn tvík. 17—19 ára).
Linda Akureyri
(Flokkasvig).
Hótel Varðborg
(3x10 km. boðganga).
Sjóvá L.fél. ísl. Kr. P.
Guðmundsson
(Flokkasvig).
Vörusalan
(3x10 km. boðganga).
Hótel KEA
(Flokkasvig).
Brauðgerð Kr. Jónssonar & Co.
(Flokkasvig).
Smjörlíkisgerð KEA
(3x10 km. boðganga).
Gullsmiðir Sigtryggur og Pétur
(Skíðamót íslands 1971).
Þá var samþykkt ályktun um
búnaðarmenntun. Þar segir
meðal annars, „að stefna beri
að því að í lok þessa áratugar
skuli sem flestir þeir, er hefja
búskap, hafa fengið visst lág-
mark búfræðimenntunar.“
Margt fleira mætti nefna.
Var sá tími, sem Búnaðarþing
hafði til umráða, nægur til af-
greiðslu þeirra mála, er fyrir
lágu?
Starfstimi Búnaðarþings tak-
markast einkum af tvennu. í
Stefán Iialldórsson.
fyrsta lagi af fjölda þeirra mála,
er liggja fyrir hverju sinni og í
ár voru þau óvenjumörg, eða
alls 61. í öðru lagi af fé því, sem
varið er hverju sinni til þing-
haldsins og mun það heldur af
skornum skammti.
Það leiðir af sjálfu sér að
þingfulltrúar verða að gefa sér
nægan tíma til starfa, ef vel á
að vanda afgreiðslu mála, en
það sem helzt er til tafar og
óþæginda er það, að erindi eru
að berast fram á síðustu daga
þingsins.
Til athugunar mun hafa ver-
ið að setja einhver tímatakmörk
um framlagningu mála, en á
því eru annmarkar. T. d. er
ýmsum málum frá Alþingi, er
landbúnað varðar, vísað til um-
sagnar Búnaðarþings og eru
þau að koma fram allan þing-
tímann.
Fékk ekki Búnaðarþing til
unisagnar tillögur um endur-
skoðun á eignarrétti yfir
óbyggðum landsins?
Þinginu voru sendar til um-
sagnar tvær þingsályktunartil-
lögur, sem lagðar voru fram á
Alþingi um þessi mál, önnur
flutt af Braga Sigurjónssyni en
hin af Ásberg Sigurðssvni. Eru
tillögurnar svipaðs eðlis og
fjalla í stórum dráttum um það
sama, þ. e. um nýtingu og rétt
til óbyggða og afrétta, svo og
um veiði- og fiskiræktarrétt í
ám og vötnum. Þar er því varp-
að fram m. a., hvort ekki sé eðli
legt að gera allar ólDyggðir, vötn
og ár að sameign þjóðarinnar á
einn eða annan hátt. Varð ég
var við þá skoðun allvíða, að
sýnt væri að takmarka yrði yfir
ráðarétt bænda yfir óbyggðum
og fallvötnum, ef árekstrar út
af þeim málum endurtaka sig
og ekki næst samkomulag og
samningar með skaplegum
hætti t. d. um virkjanir. Bún-
aðarþing mælti gegn samþykkt
þessarar tillagna, og taldi þær
óþarfar með öllu.
Telur þú að Iöggjafinn muni
fara inn á þá braut, að svipta
bændur eignarrétti sínum á
landi og fallvötnuni?
Nei, því trúi ég ekki, og vona
að til þess komi aldrei. Ég tel
réttlætiskennd okkar íslend-
inga það mikla og virðingu fyr-
ir eignarréttinum það sterka,
að lítil hætta sé á slíku. Hins
vegar gildir sama lögmál um
allt vald í hverju sem það felst.
Ef talið er að valdið sé ekki hóf
lega beitt verður reynt að draga
úr því. Á því er enginn vafi, að
bændur eiga mikið undir því á
komandi árum, að sú skoðun
verði ekki almenn í þéttbýlinu,
að þeir fari ekki vel með það
vald, sem þeir hafa nú yfir land
inu, og að það komi um of niður
á þjóðinni í heild. Það hefur
reynzt mestur vandinn síðan
sögur hófust að halda þannig á
valdinu, að samfélagið sætti sig
við það. Við bændur verðum að
hafa tvennt í huga: Að standa
á rétti okkar og verja landið
fyrir óþarfa raski og skemmd-
um, en ganga þó ekki svo langt
í því efni, að meiri hlutinn telji
sig hafa ástæðu til að skerða
rétt okkar.
Er þörf á stefnubreytingum í
landbúnaðarmálum yfirleitt, og
í hvaða efnum helzt?
Vissulega er þörf á breyttri
stefnu á ýmsum sviðum. Mætti
nefna marga þætti í því sam-
bandi, en helzt koma mér í hug
verðlags- og lánamálin og grípa
þau reyndar hvert í annað. Með
lögum er ákveðið að tekjur
bænda skuli vera í sem nánustu
samræmi við tekjur annarra
vinnandi stétta. Þetta samræmi
hefur enn eigi náðzt og meðan
bændur eru tekjulægsta stétt
þjóðfélagsins er ekki hægt að
gera ráð fyrir, eða að ætlast til,
að þeir geti lagt svo sem neitt
fjórmagn fram sjálfir til fram.
kvæmda. Þar af leiðandi þurfa
þeir á miklum og hagkvæmum
lónum að halda, en fyrir því er
ekki nærri r.ógu vel séð. Árið
1962 voru sett lög um Stofnlána
deild landbúnaðarins við Bún-
aðarbankann og átti hún að sjá
bændum fyrir föstum fjárfest-
ingarlónum, enda yfirtók hún
þá sjóði er áður höfðu þessi
mál með höndum, þ. e. Bygg-
ingasjóð og Ræktunarsjóð. Þá
voru jafnframt sett lög um að
bændur sjálfir skyldu fjár-
magna þessa nýju deild að
nokkru með 1% gjaldi á sölu-
vörur landbúnaðarins.
Nú fer því fjarri að Stofnlána
deildarlánin séu bændum nægj
anleg og verða þeir því sífellt
að bæta á sig lausaskuldum.
Hitt er þó alvarlegra, hvað
lán deildarinnar eru með óhag-
stæðum vaxtakjörum.
Fyrir árið 1962 voru vextir af
Byggingasjóðslánum 314% og
af Ræktunarsjóðslónum 4%.
Nú eru tilsvarandi lán með
6% og 614% vöxtum. Þar við
bætist að bændur greiða í Stofn
lónadeildina, eins og að framan
segir, 1% gjald af búvörufram-
leiðslunni og var sú greiðsla
yfir 23 millj. kr. sl. ór. Skuldir
bænda við Stofnlánadeildina,
sem myndazt hafa síðan lögun-
um var breytt 1962, eru um 660
milljónir króna. Má því segja
að þsgar búvörugjaldið er tekið’
með, séu vextir af stofnlánun-
um um 10%. Er því ekki að
undra þó að bændur fari að
átta sig á, hvað að þeim snýr.
Er unnt að breyta þessum
málum?
Auðvitað er það hægt og það
Frá mótsstjóm
Skíðamóts ÍsL 1971
verður að gerast ef ekki á illa
að fara fyrir bændastéttinni. En
það er því aðeins hægt að nú-
verandi valdahringur stjórn-
málanna verði rofinn. Þeir sem
nú halda um stjórnartaumana
virðast engan skilning hafa á
þessum málum.
Telur þú að valdahlutföllin á
Alþingi breytist við kosningarn
ar í vor?
Meirihluti sá, er styður nú-
verandi ríkisstjórn, er veikur,
svo veikur að hann má ekki
missa einn mann, þá er stjórnin
fallin.
Ef við lítum á atkvæðatölur
frá síðustu alþingiskosningum
hér í kjördæminu sést að Fram
sóknarflokkurinn þarf ekki að
bæta miklu við til að fá 4 menn
kjörna. Árið 1967 hlaut flokk-
urinn 4525 atkv. eða 1131 atkv.
á 4. mann. Sjálfstæðisflokkur-
inn fékk 2999 atkv. eða tæp
1000 atkv. á 3. mann. Alþýðu-
bandalagið hlaut 1571 atkv. en
nú er það klofið, og eftir síð-
ustu bæjarstjórnarkosningum
að dæma virðist fylgi þess skipt
ast nokkurn veginn jafnt milli
hinna tveggja flokksbrota, þann
ig að þau eru bæði úr leik. Al-
þýðuflokkurinn hlaut 1357 at-
kvæði, en í bæjarstjórnarkosn-
ingunum tapaði hann miklu
fylgi, sérstaklega á Akureyri.
Bendir margt til þess, að hefðu
þá farið fram kosningar til Al-
þingis, hefði Alþýðuflokkurinn
ekki haft fleiri atkvæði ó bak
við fyrsta mann en Framsóknar
flokkurinn á bak við sinn
fjórða. í síðustu bæjarstjórnar-
kosningum tapaði Alþýðuflokk-
urinn allsstaðar fylgi, og ekkert
hefur hann afrekað síðan, sem
gefur tilefni til að ætla að hann
vinni upp það tap, nema síður
sé.
í þessu kjördæmi stendur því
baráttan á milli þessara flokka,
og gæti farið eftir þeim úrslit-
um, hvort ríkisstjórnin heldur
velli eða ekki.
Þetta þurfa bændur og aðrir
frjálslyndir menn hér í kjör-
dæminu að gera sér vel ljóst og
láta ekki atkvæði sín falla dauð
á Sjálfstæðisflokkinn eða annað
hvort áðurnefndra flokksbrota.
Varst þú ekki í framboði fyr-
ir Alþýðubandalagið í kosning-
unum 1963?
Ég var það og taldi þá til-
raun, sem þá var gerð til að
sameina vinstri sinnað fólk í
landinu, réttmæta. Síðan hefur
Alþýðubandalagið klofnað og
meir en það. Þarf ekki að rekja
þá sögu. Ég er, fyrst og fremst,
félagslega sinnaöur maður og á
erfitt með að skilja að frjáls-
lyndir menn verði sameinaðir
með því að sundra þeim.
Er ekki mál til koniið að við,
sein vinnum hörðum höndum,
fylkjum okkur saman og er það
ekki eina leiðin til að rétta lilut
okkar?
Sú ríkisstjórn, sem setið hef-
ur að völdum undanfarin 12 ár
hefur, í raun og veru, setið í
umboði sundraðra andstæðinga
hennar. Það er kominn tími til
að þeirri þrásetu linni.
Ertu þá genginn í Framsókn-
arflokkinn?
Nei og óvíst að ég geri það.
En ég er bóndi eins og þú veizt,
og hvað geta bændur og þeirra
fjölslcyldur kosið nú annað en
Framsólcnarflokkinn, nema þá
að kjósa á móti hagsmunum
sínum. Og það sama gildir um
allt lágtekjufólk í þéttbýlinu.
Eða halda menn að tekjumun-
urinn væri orðinn eins geigvæn
legur og hann er nú, hefði
vinstri sinnuð stjórn verið í
landinu undanfarin ár?
Dagur þakkar Stefáni við-
talið. Ef margir hugsa eins og
hann, þá er vorleysing í nánd
í íslenzkum stjórnmálum. □