Dagur - 12.04.1988, Qupperneq 4

4- DAGUR- 12. apríl 1988
ÚTGEFANDI: ÚTGÁFUFÉLAG DAGS
SKRIFSTOFUR: STRANDGATA 31,
PÓSTHÚLF 58, AKUREYRI, SÍMI: 24222
ÁSKRIFT KR. 660 Á MÁNUÐI
LAUSASÖLUVERÐ 60 KR.
GRUNNVERÐ DÁLKSENTIMETRA 465 KR.
RITSTJÓRAR:
ÁSKELL ÞÓRISSON (ÁBM.)
BRAGI V. BERGMANN
BLAÐAMENN:
ANDRÉSPÉTURSSON
(Reykjavík vs. 91-17450, pósthólf 5452, 105 Reykjavík),
ÁSLAUG MAGNÚSDÓTTIR, EGGERT TRYGGVASON, EGILL BRAGASON,
FRlMANN HILMARSSON (Blönduósi vs. 95-4070),
INGIBJÖRG MAGNÚSDÓTTIR (Húsavík vs. 41585),
JÓHANN ÓLAFUR HALLDÓRSSON, KRISTJÁN JÓSTEINSSON,
KRISTJÁN KRISTJÁNSSON (íþróttir), STEFÁN SÆMUNDSSON,
VILBORG GUNNARSDÓTTIR,
ÞÓRHALLUR ÁSMUNDSSON (Sauöárkróki vs. 95-5960),
LJÓSMYNDARAR: GUÐMUNDUR HRAFN BRYNJARSSON,
TÓMAS LÁRUS VILBERGSSON,
AUGLÝSINGASTJÓRI: FRlMANN FRÍMANNSSON
ÚTBREIÐSLUSTJÓRI:
HAFDÍS FREYJA RÖGNVALDSDÓTTIR, HÉIMASÍMI 25165
FRAMKVÆMDASTJÓRI: JÓHANN KARL SIGURÐSSON
PRENTUN: DAGSPRENT HF.
Ferðamanna-
bærinn Akureyri
Er Akureyri bær ferðamanna? Er gaman að vera ferða-
maður á Akureyri? Hagnast bæjarbúar á ferðamönn-
um? Því miður hlýtur Dagur að svara þessum spurn-
ingum neitandi. Ástæðan er einfaldlega sú að hinn
almenni ferðamaður hefur afar lítið við að vera í höfuð-
stað Norðurlands. Þegar frá er talinn Lystigarðurinn,
nokkur lítil söfn og skíðalandið í Híðarfjalli er fátt hægt
að nefna, sem gera má ráð fyrir að ferðamaðurinn geti
gert sér til yndis og ánægjuauka. Svo virðist sem
bæjarbúar telji að ferðamenn hafi einfaldlega gaman af
að aka um götur Akureyrar og sjái þar af leiðandi ekki
ástæðu til að fitja upp á nýjungum. Nú er það svo að
akstur um götur smábæjar norður á hjara veraldar er
fremur leiðigjarn og því er kominn tími til að Akureyr-
ingar hristi af sér slenið og skipuleggi þennan at-
vinnuveg, sem ferðamál eru. Reyni með öðrum oiðum
að hagnast á þeim sem heimsækja bæinn.
Við skulum skoða dæmið ögn nánar. Á Akureyri er
að finna söfn eins og Minjasafnið, Sigurhæðir, Nonna-
hús, Davíðshús og Náttúrugripasafnið. Á ári hverju
koma nokkur hunduð manns í umrædd söfn, en venju-
legur íslenskur ferðamaður er ekki nema dagstund
að fara á milli og skoða það helsta. Útlendingar hafa
tiltölulega lítinn áhuga á söfnunum, nema ef vera
kann Minjasafn og Náttúrugripsafn, enda höfða
íslensk skáld lítt til erlendra ferðamanna. Ekki er um
það að ræða að ferðalangar, innlendir eða erlendir, fari
í Hlíðarfjall að sumarlagi. Á þeim árstíma er fátt annað
þar að finna en for og grjót og ekki er til þess vitað að
þar, eða annars staðar í nágrenni bæjarins, séu skipu-
lagðar gönguferðir svo dæmi sé tekið. Lystigarðurinn
er ljómandi fallegur að sumarlagi en ferðamaðurinn
dvelur þar ekki nema dagsstund. Og hvað er þá hægt
að gera á Akureyri? Gestirnir fara án efa um göngu-
götuna og spássera þar um stund og stinga inn nefi í
verslanir. Að vísu er það aðeins hægt á virkum dögum
því flestar þeirra eru harðlæstar um helgar. Útlending-
ar kaupa e.t.v. eina ullarpeysu en landar vorir heim-
sækja símastöðina og hringja heim. Ef við gefum
okkur að ferðamaðurinn hafi nú skoðað söfnin, gengið
um Lystigarðinn og göngugötuna er allt eins líklegt að
hann hypji sig úr bænum og leiti á ný mið.
Akureyringar verða að fara að horfa á ferðamál öðr-
um augum en gert er í dag. Bæjarfélagið getur haft
umtalsverðar tekjur af ferðafólki en eins og málum er
háttað er auðvelt að færa fyrir því rök að tekjurnar séu
mun minni en eðlilegt getur talist. Auðvitað er hægt
að krefjast þess af bæjaryfirvöldum að þau gefi ferða-
málum mun meiri gaum en gert hefur verið og leiti
uppi nýjungar. Þau verða að styðja við bakið á þeim
einstaklingum og fyrirtækjum sem þora og vilja líta á
ferðamennsku sem ákjósanlega tekjulind. En fyrst og
síðast verða bæjarbúar sjálfir að opna augun fyrir
þeim möguleikum sem eru fyrir hendi á þessu sviði.
Það gengur ekki til lengdar að ferðamenn líti aðeins á
Akureyri sem ákjósanlegan stað til næturgistingar -
þar sé nánast ekkert annað hægt að gera. ÁÞ.
glœður
flóladómkirkja.
Af Hóladómkirkju
— seinni hluti
í síðasta pistli var komið þar í
sögu kirkjubyggingarinnar á Hól-
um að Sabinsky, þýskur múrara-
meistári var byrjaður smíðina af
fullum krafti, en ekki gekk það
þrautalaust. Hér á landi virtust
nefnilega tíðkast önnur vinnu-
brögð og siðir en úti í Dan-
mörku. Verður nú haldið áfram
þar sem frá var horfiö.
Sabinsky hélt nákvæma dag-
bók um framgang verksins og
sendi kirkjustjórnarráðinu í Dan-
mörku reglulega skýrslur. í síð-
asta pistli var vitnað til fyrstu
skýrslu hans, þar sem m.a. kom
fram hve erfiðlega honum gekk
að fá íslenska aðstoðarmenn.
Næsta skýrsla var rituð í lok árs-
ins 1758. Er hún að nokkru leyti
svar hans við aðfinnslum kirkju-
stjórnarráðsins sem voru í þá
veru hve verkið gekk seint og að
kostnaður stefndi langt fram úr
áætlun. í svari Sabinskys kom
m.a. fram að steinnámið hafi
reynst mun erfiðara en ráðgert
hafði verið, en á þessuni tíma
þ.e. eftir tveggja ára starf var
hann ekki kominn lengra en það
að hann var nýlega farinn að
vinna steinana í útveggina.
Skýrslu þessa endaði hann svo á
þessum orðum eftir að hafa
útlistað það hve gott hafi verið að
vinna l'orðum úti í Kaupmanna-
höfn:
„Aftur á móti ef ég er hér á ís-
landi og á að fá þá (þ.e. verka-
mennina) til að vinna vel, verð ég
að keyra þá áfram með mínu eig-
in brennivíni og tóbaki, annars
gengur ekkert hjá þeim. Hjá
herra kaupmanni Pensen (í Hofs-
ósi) er þannig statt fyrir mér að
ég hef ekki getað staðið í skilum
við hann og verð svo að gefa hon-
um prósentur (borga vexti) því
hann segir að það kosti sig svo
mikla snúninga og stapp að fá
peninga greidda hjá mér.“
Já, Sabinsky átti svo sannar-
Iega ekki sjö dagana sæla, en
þessi skýrsla hans varð til þess að
kirkjustjórnarráðið sendi honum
aðstoðarmann árið 1759 ásamt
með meira af byggingarefni. En
erfiðleikunum linnti ekki við
það. Veður hömluðu fram-
kvæmdum, verkamennirnir létu
ekki sjá sig sem fyrr, og kalkið
eyðilagðist um veturinn í Hosósi
vegna lélegra húsakynna, sem
það var geymt í. Allt þetta varð
þess valdandi að um haustið
1759, þegar kirkjubyggingunni
átti að vera lokið sanikvæmt upp-
haflegum verksamningi, hafði
Sabinsky einungis lokið við að
hlaða útveggina upp í gluggahæð.
Var skýrsla hans óvenju mikil að
vöxtum þetta haust, alls 15 þétt-
skrifaðar síður, þar sem hann
útskýrði m.a. þessar tafir. Tök-
um dæmi:
„Hinn 5. mars var hafist handa
með vagn, fjóra menn og tvo
hesta, en ekki fluttu þeir einn
einasta stein til Hóla, þeir sögðu
að vagninn væri of þungur, veg-
urinn ósléttur, hestarnir ekki
nógu sterkir, þeir ætluðu að bíða
þangað til færi að snjóa, þá ætl-
uðu þeir að prófa sleðann. Svo
létu þeir vagninn standa á ber-
svæði allan veturinn í snjó og
bleytu.“
Kirkjustjórnarráðið fram-
lengdi verksamninginn og áfram
silaðist byggingin. Árið 1761 var
Sabinsky sendur „húsasmíða-
sveinn" Willumsen að nafni til að
sjá um allt timburverk, þ.á.m.
þakið, en um það úr hvaða efni
það ætti að vera stóðu nokkrar
deilur. Að tillögu Magnúsar amt-
manns varð ofan á að hafa það úr
timbri en ekki þaksteinum eins
og Sabinsky vildi. Þak þetta var
ávallt mikill gallagripur. Má
efalaust að einhverju leyti kenna
um meðhöndlun timbursins, því
var t.d. fleytt frá Hofsósi til Kol-
beinsáróss og vegna tafa við
flutninginn var ekki hægt að
tjörubera það fyrir veturinn.
Sérstakur kapítuli í byggingu
Hóladómkirkju er turn kirkj-
unnar og skrúðhús, sem reist var
austur úr kirkjunni. Á upp-
haflegri teikningu Thurah yfir-
húsameistara er ekki að sjá neinn
turn á kirkjunni. í bréfi Gísla
Magnússonar Hólabiskups frá
1757 var þess farið á leit að fá að
reisa turn á kirkjuna og tveimur
árum síðar var farið fram á að
byggja skrúðhús austur úr kirkj-
unni. Þessum beiðnum var fylgt
eftir með teikningum frá Sabin-
skys. Við hvorutveggju var
orðið. Skrúðhús var seinna rifið,
en turninn, sem vera átti talsvert
fyrirferðarmikill skv. teikning-
um, varð aldrei hærri en kirkju-
veggirnir, þannig að úr varð eins-
konar forkirkja eða stöpull, þar
sem klukkurnar hanga á
bjálkum. Hugsanleg skýring á
þessu er talin sú, að Sabinsky hafi
ekki ráðið við að byggja turninn
hærri vegna skorts á timbri í
vinnupalla.
Byggingin hafðist þó af um síð-
ir og þann 20. nóvember 1763 var
kirkjan vígð, þremur árum
seinna en upphafleg áætlun gerði
ráð fyrir. Var þá kostnaður orð-
inn um þrefaldur miðað við frum-
áætlun.
Sauðárkróki, 5. apríl 1988
Jón Gauti Jónsson.