Dagur - 14.07.1990, Blaðsíða 5

Laugardagur 14. júií 1990 - DAGUR - 5
Gróbur
og
garðyrkja
Hellur eru eitt af þeim efnum sem hægt er að nota til að fegra garðinn og gera
hann aðgengilegri en ella. Hellumar gefa marga möguleika bæði í lit og lögun.
Algengastar em gráar hellur en einnig em fáanlegar svartar, rauðar og hvítar.
Með því að blanda þessum litum saman getum við fengið út allskyns munstur.
En hellulagnir geta verið erfíðis- og nákvæmnisverk og nauðsynlegt er að vanda
til þeirra eins og frekast er kostur, því illa gerð heUulögn er alls ekki til prýði.
Það er upplagt að nota smá hluta garðsins sem verönd eða áningarstað.
„Strauun“, á myndinni sést hvernig réttskeiðin er dregin yfir og hvílir á
rörunum.
Hellulögn. Takið eftir því hvernig hellurnar eru lagðar á ská.
Hellur eru oft notaðar til að beina fólki á einhvern ákveðinn stað. Gang-
stígurinn er úr granítsteinuin en einnig má nota hellur.
HeUulagnir í görðum
Notkunarsvið hellulagna:
Hellur má nota víða í garðinum
til að lífga upp á og til að gera
gönguna um garðinn auðveldari.
Hellulögð bílaplön eru mjög vin-
sæl og er margt sem mælir með
því að nota hellur þar, t.d. að
það er hægt að gera hin skemmti-
legustu munstur og einnig ef hlut-
ar plansins verða fyrir skemmd-
um eða þarf að grafa upp af ein-
hverjum ástæðum, þá er hægt að
skipta um hellur og nota þær
gömlu í stað þess að ef planið
væri steypt þá þyrfti að brjóta
það upp.
Hver kannast til dæmis ekki
við þrálátu olíublettina í bíla-
planinu. Ef planið er hellulagt er
auðvelt að kippa hellunum upp
og setja nýjar í staðinn. Hellur
eru líka góðar til þess að mynda
stíga í garðinn og einnig tröppur.
Tilvalið er að leggja hellur undir
snúrurnar svo að aðgengið verði
betra og þrifalegra. Svo má ekki
gleyma sólpallinum sem er aðal
samkomustaðurinn í garðinum
þegar heitt er í veðri og ekki er
verra að hann sé hellulagðar og í
honum sé eitthvert munstur.
Lélegar hellulagnir:
Hellulagnir sem illa eru gerðar
eru aldrei til prýði. Fólk freistast
oft til að gera hlutina auðvclda,
en það sem það fær útúr því er ill-
gresi á milli hellanna og hellu-
lögnin í heild verður riðluð. Það
sem oft vill gleymast er það að
undir hverja hellulögn er nauð-
synlegt að koma fyrir frostfríu
efni (möl, sandi) bæði til þess að
hún færist ekki til og einnig til að
losna við illgresi.
Undirbygging:
Nauðsynlegt er að undirbyggja
undir allar hellulagnir en þó mis-
mikið. Undir gangstíga í garði
sem lítið mæðir á þarf ekki að
undirbyggja eins djúpt og undir
—plöntukynning-------------
Umsjón: Baldur
Gunnlaugsson,
skrúög.yrkjufr.
bílaplan sem ekið er á daglega.
Reikna skal með að það þurfi að
grafa 50-60 cm fyrir stíga og
hellulagnir sem lítið mæðir á en
allt að 100 cm fyrir bílaplön.
Undirbyggingin skal vera frost-
frítt efni þ.e. möl, og þegar búið
er að koma henni fyrir er hún
rennbleytt, látin síga og þjöppuð.
Ef um er að ræða álagsstaði skal
gera þetta nokkrum sinnum.
Undir hellurnar þarf síðan 5-7 cm
lag af sandi. Sandlagið er jafnað
út og bleytt vel. Snúrum er kom-
iö fyrir í þeim hæðum sem hellu-
lögnin á endanlega að vera í og á
milli þeirra er komið fyrir vatns-
rörum (best er að nota 3/4“ rör).
Ef helluþykktin er 5 cm þá á rör-
iö að vera 4 cm fyrir neðan línuna
því við verðunt að gera ráð fyrir l
cm sigi þrátt fyrir góða undir-
byggingu. Þegar búið er að stilla
rörin af og setja vel af sandi í
kringum þau er næsta verk að
„strauja", en svo kallast það þcg-
ar sandurinn er jafnaöur út með
því að strjúka réttskcið yfir sand-
inn og réttskeiðin hvílir á rörun-
urn sem við lögðum. Með þessari
aðferð náum við mun sléttara yfir
borði en ef við jöfnuðum út með
höndununt sem er nánast óvinn-
andi vegur ncma um smá hellu-
lagnir sé að ræða.
Hellulagningin sjálf:
Að leggja hellur er ekki svo erfitt
en það er nákvæmnisverk. Það
þarf að passa að línurnar séu rétt-
ar og einnig er nauðsynlegt að
leggja hellurnar sern þéttastar
þ.e.a.s. hafa sem allra minnstar
fúgur því að í þær sest jarðvegur
og illgresi spírar í fúgunum. Ef
hellur eru lagðar upp við húsvegg
eða kanta er best að byrja hellu-
lögnina u.þ.b. 1.5 cm frá húsinu
eða kantinum því það er ekki á
það treystandi að veggir séu
alveg réttir.
Útjaðrar hellulagnarinnar:
Þegar um er að ræða frekar mjóa
hellulögn eins og t.d. stíg er alltaf
dálítið vandamál að halda
köntunum saman. Á þessu eru
nokkrar lausnir og nærtækust og
oft smekklegasta lausnin er að
leggja við jaðrana hellukantstein.
Hann heldur vel að lögninni.
Önnur lausn er að smíða lágan
timburramma. Þriðja lausnin er
að leggja þökur alveg upp að
hellulögninni og ef hún er í sömu
hæð þá er auðvelt að slá inná
hellurnar og þá þarf ekki að
klippa kantana. Fjórða lausnin er
einfaldlega að steypa utan með
hellulögninni en þá verður það
að vera þannig gert að steypan
sjáist ekki þ.e. steypan skal ná
upp á miðjar hcllur og svo má
setja gras ofaná.
Söndunin:
Þegar talað er um að sanda hellu-
lögn er átt við það þegar fínn
sandur er settur á milli hellanna
(í fúgur). Við söndunina skal ein-
göngu nota mjög fínan sand
vegna þess að hann þjappast vel
saman. Fína sandinum er dreift
yfir hellulögnina og hann sópað-
ur niður í fúgurnar eins og hægt
er. Síðan er hellulögnin renn-
bleytt þangað til allur sandúrinn
er farinn niður á milli.' Þessi
aðferð er svo endurtekin nokkr-
utn sinnum og ef þetta er vel gert,
þá spírar illgresið síður í fúgun-
um. Vönduð vinnubrögð borga
sig alltaf! Gangi ykkur vel.
Bjarmasóley
Bjarniasóley, falleg blóni og sér-
stakar fífur einkenna þessa plöntu.
Bjarmasóley, Clematis tangutica
er af sóleyjarætt, Ranunculac-
eae. Ilmsóleyjar (Clematis) eru
af stórri fjölskyldu, um 200 teg-
undir í heiminum sem bæði eru
jurtkenndar og trékenndar.
Bjarmasóleyin ér mest ræktuð
hér á landi. Hún klifrar upp eftir
grindum utan á húsveggjum,
myndar töluverðan blaðmassa og
blómstrar alveg glæsilegum
blómum. Blómin eru skær-gul,
einföld og drjúpandi. Þegar
blómið er búið myndast fífur í
þeirra stað sem eru ekki síður
fallegar. Bjarmasóleyjan hefur
verið í ræktun í lystigarði Akur-
eyrar í mörg ár og þrifist mjög vel
(að vísu í góðu skjóli). Hún er
ekki mjög vindþolin nerna hún sé
vel bundin upp og þarf alla þá sól
sem hægt er að fá. Bjarntasóley
fæst í gróðrarstöðvum.