Dagur - 12.07.1995, Page 4

4- DAGUR - Miðvikudagur 12. júlí 1995
LEIÐARI
ísland - Danmörk
ÚTGEFANDI: DAGSPRENT HF.
SKRIFSTOFUR: STRANDGATA 31,
PÓSTHÓLF 60, AKUREYRI, SÍMI: 462 24222
ÁSKRIFT KR. M. VSK. 1500 Á MÁNUÐI
LAUSASÖLUVERÐ M. VSK. KR. 125
RITSTJÓRAR: JÓHANN ÓLAFUR HALLDÓRSSON, (ÁBM.),
ÓSKAR ÞÓR HALLDÓRSSON, (ÁBM.)
FRÉTTASTJÓRI: KRISTJÁN KRISTJÁNSSON
AÐRIR BLAÐAMENN:
GEIR A. GUÐSTEINSSON, HALLDÓR ARINBJARNARSON,
INGIBJÖRG MAGNÚSDÓTTIR (Húsavík vs. 464 1585, fax 464 2285),
SÆVAR HREIÐARSSON (íþróttir).
LJÓSMYNDARI: BJÓRN GÍSLASON
PRÓFARKALESTUR: SVAVAR OTTESEN
ÚTLITSHÖNNUN: RÍKARÐUR B. JÓNASSON
AUGLÝSINGASTJÓRI: FRÍMANN FRIMANNSSON
DREIFINGARSTJÓRI:
HAFDÍS FREYJA RÖGNVALDSDÓTTIR, HEIMASÍMI 462 5165
FRAMKVÆMDASTJÓRI: HÖRÐUR BLÖNDAL
PRENTVINNSLA: DAGSPRENT HF.
SÍMFAX: 462 7639
Fyrir nokkru var sendur út í sjónvarpinu þáttur
sem Óðinn Jónsson fréttamaður Ríkisútvarpsins
í Kaupmannahöfn gerði um íslendinganýlenduna
sem hefur smám saman verið að mjmdast í Hirts-
hals í Danmörku. Fram kom í viðtölum við íslend-
inga, sem hafa á síðustu misserum flutt frá ís-
landi til þess að vinna í fiski í Hirtshals, að þar
geti menn lifað af dagvinnulaunum, nokkuð sem
sé útilokað hér á landi. Þessi sjónvarpsþáttur
vakti mikla athygli og um hann var talað manna
á meðal.
Það eru launakjörin, sem útgerðaraðilar í
Hirtshals geta boðið fiskvinnslufólki, sem mesta
athygli vekja. Daglaunataxtinn í Hirtshals virðist
vera allt að þrefalt hærri en þekkist hjá fisk-
vinnslufólki hér heima og það hlýtur að vekja
upp spurningar. Af hverju getur íslensk fisk-
vinnsla ekki keppt við danska fiskvinnslu í launa-
kjörum? Er það hugsanlega vegna þess að rekst-
ur íslenskra fiskvinnslufyrirtækja sé lakari en
danskra? Spyr sá sem ekki veit og þeirri spurn-
ingu verður ekki svo auðveldlega svarað. Hitt er
það að athygli vakti i nefndum sjónvarpsþætti
þegar einn hinna íslensku viðmælenda sagði aö
verulega hafi komið á óvart hversu ríkan þátt
stjórnendur fiskvinnslufyrirtækjanna í Hirtshals
tækju í fiskvinnslunni með verkafólkinu. Og við-
mælandinn bætti við að jeppaeign stjórnenda
fiskvinnslufyrirtækjanna væri ekki eins áberandi í
Hirtshals og hér á landi. Þetta voru eftirtektar-
verð ummæli og umhugsunarverð.
Þrátt fyrir góð fyrirheit við kjarasamningagerð
á undanförnum áratugum, hefur lítt þokast í þá
átt að fiskvinnslufólk geti lifað af launum sínum.
Alltaf hefur verið gengið út frá því að fólk vinni
svo og svo mikla eftirvinnu, því aðeíns hefur fólk
haft möguleika á að ná endum saman. Þessi
launastefna þekkist ekki í Danmörku eins og
kom vel fram í sjónvarpsþættinum. Þar ná menn
endum saman á dagvinnulaunum. Gæti ekki
hugsast að framleiðni hér á landi, sem hagspek-
ingar virðast sammála um að sé alls ekki nægi-
lega góð, myndi stóraukast ef horfið yrði frá
þeirri láglaunastefnu sem hefur viðgengist allt of
lengi og miðað þess í stað viö mannsæmandi
dagvinnulaun?
Frjálshyggjan treður
á hinum veika
ÞG hringdi:
„I sambandi við svokallaðar
gerviverktökur sem forystumenn
verkalýðsfélaganna hafa stundum
talað um að þurfi að sporna við,
vil ég segja það að á því verður
engin breyting meðan frjáls-
hyggjuhugsjónin gengur um eins
og eldur í sinu, óbeisluð og óheft.
Frjálshyggjan þýðir frelsi hins
sterka til að traðka á hinum veika í
miskunnarlausri samkeppni sem
er meira í ætt við lögmál dýraríkis
og líffræðikenningu Darwins en
samfélag siðaðra manna byggt á
hugsjónum menntunar og mann-
úðar. í „útboðabransanum“ í dag
ganga málin þannig fyrir sig að
þeir sent eiga nóga peninga geta
nánast verið einráðir um hvað þeir
greiða í kaup. Það eru gerðar
kostnaðaráætlanir sem eru oft
mjög villandi og stundum er hægt
að álíta að gengið sé út frá lægsta
tilboði í gerð kostnaðaráætlana í
verk. Ég hef talað við aðila sem
telja þetta útboðakerfi gott en það
eru launþegar í föstum störfum
með góð laun sem hafa enga
reynslu af þessu kerfi.
Sjálfstýrða markaðshyggjukerf-
ið er gengið sér til húðar. Verði
ekki settur ákveðinn hemill á lág-
mark tilboða miðað við kostnaðar-
áætlun heldur gjaldþrotahrinan
áfram og ríkissjóður heldur áfram
að tapa.
Þessi útboðsmál hef ég rætt við
Steingrím Sigfússon, fyrrverandi
samgönguráðherra, og hann hefur
tjáð mér að þar þurfi ýmsu að
breyta.“
Mávagarg á
Andapollínum
Hundfúl móðir hringdi og sagði
að þessa dagana væri ekki hægt að
koma með börn að Andapollinum
sökum þeirra gargandi máva sem
þar væru nánast búnir að hrekja
allar endur í burtu. Fyrir vikið
væri heldur lítið skemmtilegt fyrir
foreldra að leggja leið sína með
börnin að Andapollinum til þess
að gefa öndunum brauð, það færi
allt í vargfuglinn.
Móðirin vildi beina þeirri fyrir-
spurn til þeirra sem um Andapoll-
inn sjá hvort ekki sé mögulegt að
gera eitthvað í þessum málum og
er þeirri fyrirspurn hér með komið
á framfæri.
Ótrúlegt orðbragð
á knattspyrnuleik
íþróttaáhugamaður hringdi og
sagðist hafa farið á Akureyrarvöll
sl. föstudagskvöld þegar Þór tók á
móti Stjörnunni.
Því miður hafi ákveðinni
manneskju í hópi áhorfenda tekist
að hálfeyðileggja leikinn með
ótrúlegu orðbragði í garð dómar-
ans, Braga Bergmanns, og línu-
varða. „Eg skil ekki að vallaryfir-
völd geti látið þetta viðgangast ár
eftir ár, þetta setur ljótan blett á
knattspyrnu hér á Akureyri,“ sagði
íþróttaáhugamaðurinn.
Ekki augnayndi
Lesandi hringdi og sagðist hafa
verið á ferð skammt frá Skjaldar-
vík norðan Akureyrar. Þar hafi
blasað við heldur ófögur sjón í
malarkrús; dauð kýr. Lesandinn
kvað þetta heldur lítið augnayndi
fyrir svo utan óþrifnað og um-
hverfisspjöll. Vildi hann koma
þeirri ósk á framfæri að úr þessu
yrði bætt hið snarasta.
Bifreiðaskattur og
ökumælagjald til
sveitarfélaganna
Kona á Akureyri hafði samband
og varpaði fram þeirri hugmynd
að í stað aðstöðugjalds sem fellt
hefur verið niður af rekstraraðil-
um kæmi fast gjald sem tekjustofn
fyrir sveitarfélögin sem lagt yrði á
eftir umfangi og stærð rekstrarað-
ilans.
Jafnframt vildi konan leggja til
að bifreiðaskatturinn og ökumæla-
gjaldið kæmi í kassa sveitarfélag-
anna í stað ríkissjóðs og þannig
mundu tekjur höfuðborgarinnar
t.d. aukast mjög. Þetta mundi auka
hag margra sveitarfélaganna og
atvinnu í þeim sem ekki mun af
veita.
Athugasemd blaðamanns
- við lesendabréf Magnúsar H. Gíslasonar
Magnús H. Gíslason gerir að um-
fjöllunarefni á lesendasíðum
blaðsins sl. föstudag, frétt er birt-
ist í Degi þann 30. júní sl. um
Graskögglaverksmiðjuna í Skaga-
firði.
Þar sem ég samdi fréttina þykir
mér rétt að skýra mína hlið máls-
ins.
í þessu bréfi segir Magnús að
rangt sé farið nteð nafn verksmiðj-
unnar og ennfremur að sú rang-
færsla hljóti að stafa af hugsunar-
eða hirðuleysi nema hvort tveggja
sé.
Þessari fullyrðingu Magnúsar,
um ástæður rangfærslanna, sé ég
enga ástæðu til að svara og læt
hann alfarið um slíkt.
Við upphaf fréttaöflunarinnar
Ieit ég í hina nýju, umdeildu síma-
skrá okkar landsmanna og fann
þar verksmiðjuna undir Kaupfé-
lagi Skagfirðinga. Þar stendur
skýrum stöfum „Graskögglaverk-
smiðjan Vallhólma".
Sé það rangt vil ég ekki ganga
eins langt og Magnús og fullyrða
að hér sé um að kenna hugsunar-
eða hirðuleysi, þar sem ég þekki
hvorki bakgrunn né vinnubrögð
þeirra er sáu um vinnslu skrárinn-
ar. Ég kýs fremur að halda að um
einföld, mannleg mistök sé að
ræða.
Er ég hafði samband við Pétur
Stefánsson, framkvæmdastjóra
verksmiðjunnar, tjáði hann mér að
Verksmiðjan héti Vallhólmur,
stæði á landi þriggja jarða sem
heita Krossanes, Langamýri og
Lauftún, að svæðið nefnist Vall-
hólmur og talað væri um verk-
smiðjuna sem graskögglaverk-
smiðjuna í Vallhólmi.
Landið Vallhólmur er því sam-
kvæmt þessu, Magnúsi til glöggv-
unar, staðsett í Skagafirði.
Ennfremur tjáði Pétur mér að
rangt væri að segja í Vallhólma og
sé svo biðst ég hér með velvirð-
ingar á því, en ástæðu þeirra mis-
taka er ekki að rekja til „hugsun-
ar- eða hirðuleysis" heldur vegna
áðurnefndrar stafsetningar á nafni
verksmiðjunnar í símaskránni.
Ennfremur sagði Pétur að beyging
nafnsins væri Hólmur um Hólm
frá Hólmi til Hólma.
Samkvæmt þessu virðast Skag-
firðingar sjálfir ekki vera sammála
um nafngift staðarins og ekki von
að undirritaður sem aldrei hefur
búið í Skagafirði nái að gera öll-
um til geðs.
Magnús segir ennfremur í les-
endabréfi sínu: „Við tölum um að
fara fram í Hól, niður í Hólm eða
út í Hólm...“ Það er mér umhugs-
unarefni hvernig staðarnafn sem,
samkvæmt Magnúsi, endar á
Hólm getur skyndilega orðið að
Hól og ef það er ekki afbökun veit
ég ekki hvað. í lokin á ég mjög
erfitt með að skilja þann saman-
burð Magnúsar á því að sam-
kvæmt minni umfjöllun ætti að
tala um Hól í Hjaltadal í stað
Hóla.
Guðni Hreinsson.
Lumt er aðlijá.77
lagnús II. Gíslason skrifar:
Alltaf finnst ntcr hálf öinurlcgt
laö licyra og sjá örncfni albökuó.
[ Ol'tast mun slíkt athæfi stafa af
I luigsunar- cöa hiröulcysi ncma
! hvortlvcggja komi lil.
(Tci>i frá 30. ii'iní.
á móti kannast cg viö Vallhólnt,
cylendiö ntilli Svartárinnar (Hús-
cyjarkvíslar) og Hcraösvatna, frá
Vindhcimabrckkunt og noröur aö
Söndunt, kvísl scm lcllur úr Hér-
aösvötnum og noröur mcö BorgJ
arcyjunni vcstanvcrðri. Viö tö1*
um aö far-i