Þjóðviljinn - 23.10.1948, Síða 1

13. árgangur.
Laugardágttr 23. október 1948.
242. tölublað.
wm
Kæði Gyðingar og Egvptar til
kynntu í gær að þeir hefðu gef-
i'ð herjum sínum þá fyrirsbipan
að hætta bardögum í Ncgeb
(Suður-Paiestínu) á hádegi í
ger, samkvæmt fyrirniælum
sáttasemjara sameinuðu þjóð-
aima.
Talsmaður Israelsstjórnarinn
ar lét svo ummælt í gær að á
síðustu -klukkustundunum áour
en vopuaiiléð hófst hafi Israels-
herina. sótt fram allt að borgar
hliðum Gáza,- en í þeirri borg
hefur- Arabastjórnin, sem sett
var upp tíl mótvægis Israels-
stjórn aðsetur sitt.
Aðalritari Arababandalags-
ins hefur sent fulltrúum Ara.ba-
ríkjanna á þingi sameinuðu þjóð
anna orðsendingu, og segir þar
að egypzka hernum sé sigur vís
í Suður-Palestínu. Hafi nú ver-
ið barizt þar í sjö daga og
standi Egyptar betur að vígi
eftir en áður.
rra foaara er a!
Tugmíli|éna ijón hefur híotizi af skammsýrci nuvarandi
stjérnarflokka er felldu 1945 og 1947 tiiíögur sésíalisia
um smíði 28 togara
Kíkisstjóniiii imdirritaði 9. þ. m. samning aim smíði
átíia gufutogara við skipasmíðastöðvar í Aberdeen og ver-
ið er að ganga endanlcga frá samningum um tvo dieseltog-
ara. Er samið um afhendingu á skipunum frá nóv. 1950 til
sept 1951. Verða þeir nokkru lengri og öðmvísi en nýsköp-
unartogararnir og aílmiklu dýrari, kosta 133 þúsund ster-
lingspund Iiver í stað 98 þús. sterlingspund.
Stefán Jóh. Stefánsson fo.rsætisráðherra skýrði frá
Jiessu á Aíþingi í gær við 1. umr. frv. um lieimild til þessara
togarakaupa, staðfestingu á bráðabirgðálögum um það efni.
Einar Olgeii'sson lýsti yfir fylgi Sósíalistaflokksins
við frv., og kvaðst sammála forsætisráðherra um að þessar
ráðstafanir væru merkilegt spor, enda þótt það væri stig-
ið of seint og of stutt. Minnti Einar í því sambandi á tillög-
ur sósíalistaþingmanna 1945 og aftur snemma árs 1917 um
áð kaupa 50 togara í stað þeirra 30 sem ákveðið var.
HámuverkamaSut; mYríur ©g mðigir særðir —
SésríaMemékrafar ráðasf aílan að verkfallsmönniim
Verkfallsátökin í Frakklandi harðna með hverj-
um degi. í gær réðust her og lögregla á námumenn
víða í námuhéruðunum, og lét a. m. k. einn námu-
maðu'r lífið íyrir morðkulum lögreglunnar og fjöldi
manna særðust.
Innanríkisráðherra Frakklands, sósíaldemókiat-
inn Jules Mocli játaoi í gær ao haía gefio hersveit-
um þeim cg. lögregluliði sem sent hefði verið til
némuhéraðanna, fyrirskipunum að beita skotvopn-
um, og mun morð námuverkamannsins vera einn
fyrsti árangurinn af þeirri fyrirskipun.
Þrátt fyrir kúgunarráðstafanir ríkisstjórnarinnar
er hvergi lát á verkfallsmönnum, og hafa vopnlaus-
ir verkamenn víða haft betur í viðureigninni við
lögreglusveitirnar.
Afturhaldsfylkingin sem að
ríkisstjórninni stendur heldur
uppi æsingaáróðri gegn verka-
mönnum eftir hinum venjulegu
forskriftum. Stjórn franska
sósialdcmókrataflokksins hcf-
ur reynt að vega aftan að verk-
fa.llsmönnum með þvi að ganga
fremst í áróðursherfcrðinni
gegn verkfallsmönnum, saka
þá um pólitisk verkföll ,,sam-
kvæmt fyrirskipun Kominform“
cg skorað á verkamenn að ger-
ast verkfallsbrjótar, enda þótt
sú áskorun liafi engin áhrif
haft á verkamenn. Stjórn Ka-
þólska flokksins (M.R.P.)
heimtaði í gær að leiðtogar
verkfallsmanna, yrðu handtekn-
ir og þeim refsað sem saka-
mönnum.
Samúðarverkföll járnbraut-
armanna og fleiri vinnustétta
breiðast út, og ríkir mikil reiði
meðal almennings vegna kúg-
unarráðstafana ríkisstjómar-
innar.
Einar minnti á að þegar fyrst
kom til tals að kaupa 30 ný-
sköpunartogara haíi margir út-
gerðarmenn og aðrir haldið því
fram að ráttára mundi að bíðá
svo sem hálft annað ár frá
styrjáldarlokum, á þeim tíma
mætti búast við almennu verð-
falli og yrði þá’ hægt að fá tog-
arana ódýrari, Sósíalistar
hefou verið á annar:-i skoðun
og lögðu áherzlu að samið yrði
tafarlaust, verðlag mundi halda
áfram að hækka fyrstu árin
eftir stríð að minnsta kosti og
éftirspurn eftir skipasmíðum
mjög mikil. Sú skoðun sigraði
og vegna þess að samið var
strax 1945 fá Islendingar ný-
sköpunartogarana á árunum
1947—’ 48.
TiIIögur sésíalisie
Þegar frv. um kaup 30 tog-
aranna lá fyrir Alþingi báru
sósíalistar fram breytingartill.
um að heimildin yrði miðuð við
50 togara. Hefði það verið sam-
þykkt í nóv.—des. 1945 má full-
yrða að þeir 20 togarar hefðu
líka komið til landsins árin
1947—’48. En allir núverandi
stjórnarflokkar snerust gegn
tillögunni og felldu hana. Þá
áttu Islendingar næg’Iegt fó til
að afla þessara 20 togara í við-
bót. Þegar þess er gætt a.ð hver
nýsköpunartogari aflar um 3
millj. kr. brúttó í erlendum
gjaldeyri árlega sést hvert tjón
þjóðin hefur beðið að því að
ekki var horfið að þessu ráði.
Eftir að núverandi stjórn tók
við ýttu sósíalistar enn effir
togarakaupamálinu, Einar Olg.
bar þá fraim breyt,till. við fjár-
hagsráðsfrv. um að ráðinu
væri falið að undirbúa tafar-
laust kaup 20 nýrra togara.
Um það leyti, í maí 1947,
taldi Gísli Jónsson að enn væri
hægt að koma að skipum hjá
enskum skipasmiðastöcvum mi£
að við afhendingu 1949. En
einnig þessi tillaga sósíalista
var fslld af núverandi stjórn-
arflokkum.
Dýs biStími
Loks kom að því að ríkis-
stjórnin taldi sér ekki lengur
fært að stritast gegn vilja þjóð
arinnar um aukningu togara-
flotans. En það liðu hálft anii-
að ár frá því ríkisstjórnin' tók
við þar til hún gerir loks samn
Frarah. á 3. úðu.
Sósíalistafélögin í
Haliiarfirði
halda sameiginlegan fund
sunnudaginn, 24. okt., í Góð-
templarahúsinu uppi kl. 4 e.
h. — Dagskrá: Minnzt 10
ára afmælis Sósialistaflokks-
ins. Einar Olgeirsson mætir
'á fundinum. — Stjórnin.
§Mðc> og félagsheimili
IFI
Farið vcrður í skemmti- og
vinnuferð í ilag, laug-
ardag kl. 6 e. h., stundvís-
lega. — Afmæliskvöklvaka
um kvöldið, kaffidrykkja,
upplestur o. 11. — Félagar
fjölmenuið! Látið skrifa ykk
ur á listann á skrifstoiunni,
simi 7510.
Skálastjórn.
Happdrætti
Sósíalistaflokksins
1 dag er skiladagur. Á morg
un verður birtur listi yfir röð
deildanna. Þessa viku hefur
verið mikil sókn hjá Öllum
deildum og má búast við að
röð deildanna breytist mikið
eftir skilin í dag. Fara marg-
ar deildir yfir 50% ? Heldur
Bolladeild fyrsta sæti? Herð
ið söluna. Allur ágóði af
happdrættinu vennur til Þjóð
viijans.
J5.-
1 S P'
Ekkezt stécveidanEa hðliis fekiS afstöðu
®
Öryggisráð sameinuðu þjóðanna liélt tveggja
klukkusíunda íund í gær og var lesin upp á íund-
inum uppkast að ályktun um Berlínardeiluna eða
raunar um Þýzkalandsmálin.
Það eru íulltrúar þeirra sex þjóoa í öryggisráðinu
sem ekki eiga hlut að Berlínardeilunni er bera
þessa ályktun íram sem miolunartillögu. Héldu
fulltrúar þeirra stuttar ræour á íundinum í gær
henni til stuðnings/en enginn fulltrúi stórveldanna
tók íil máls og var afgreiðslu frestað til mánudags.
I uppkasti þessu að ályktun
er skorað á öll fjórveldin, Sóvct
ríkin, Bretland, Frakkland og
Bandaríkin að beita sér fyrir
því að allar samgönguhömlur
milli Berlínar og Vestur-Þýzka
lands og milli hernámssvæða
Vesturveldanna og hernáms-
svæðis Sovétríkjanna verði taf-
arlaust afnumdar.
Ennfremur er gert ráð fyrir
ao hernámsstjórar fjórveldanna
komi saman og semji um einn
gjaldmiðil í Berlín, og verði
það gjaldmiðill sovétsvæðisins.
Þetta eigi að vera komið í
kring fyrir 20. nóv.
Þá er gert ráð fyrir í álykt-
uniru'i að utanrí.kisráðhc rrar
fjórveldanna komi saman ekki
síðar en 30. nóv. til að ræða
Þýzkalandsvandamálið í heild.
MexíkótiIIagan
samþykkt
Á ftmdi stjórmnálanefndar
allsherjarþings sameinuðu þjóc
anna í gær var einróma sam-
þykkt tillaga frá fulltrúa Mexí-
kó þess efnis að skora á stór-
veldin að flýta svo sem unnt
væi'i friðarsamningum við
fyrrveranda óvinaríki Banda-
manna.
Næst á dagskrá nefndarinn-
ar eru Palestínumálin.
Stjoraarskipfi
i
Stjórnarskipti liafa orðið i
írak. Nýi forsætisráðherrpnn er
fyrrverandi sendiherra fraks í
Washington, og var einnig skipt
um maiin í embætti hermálaráð-
hérra.
Er ta.lið að stjórnarskiptin.
þýði „aukin viðskipti“ íraks og
"Bandaríkjanna.