Þjóðviljinn - 08.10.1949, Blaðsíða 5

Þjóðviljinn - 08.10.1949, Blaðsíða 5
LaTigarxJagur 8. október 1949 ÞJÖÐVILJINN 3 Gott kvöld. Góðir útvarpshlustendur. Vegna Alþingiskosning- anna, sem fram eiga að fara sáðar í þessum mánuði, hafa pólitísku æskulýðsfélögin í landinu orðið sammála um að fara þess á Ieit við út- varpsráð að það leyfði stjorn málaumræður milli æskulýðs félaganna eina kvöldstund hér í útvarpinu. Hið háa út- varpsráð varð við málaleitun félaganna í þetta skipti, og er það vel, I fyrra fóru f'é- lögin fram á, að útvarpsum- ræður fengjust um. verzlun- armálin, en sú málaleitun fann ekki náð fyrir augum hinna háu útvarparáðs- manna og það af skiljanJeg- um politískum ástæðum. Æskulýðsfylkingin fagnar því fyrir sitt leyti, að út- varpsráð lét nú til leiðast og að úr þessum umræðum gat orðið i kvöld. Unga fólk ið í laridinu" er að vakria til vitundar um áhrifamátt sirín í íslenzku stjórnmálalífi og það er farið að finna til á- byrgðar á því sviði ekki síð- ur en eldri kynslóðin. Þ&ð er einnig f agnaðárefni, að í kvöld gefst Jónasi Áraasyni, blaðamanni, frambjóðanda sósíálista á Seyðisfirði tæki- færi til þess að koma fram í útvarpinu í fyrsta skipti, eftir að honum var vikið úr þjónustu þess fyrir frásögn- ina um hundinn Sloppy Joe euður á Keflavíkurflugvelli 5. október 1947. Stjórnmálabaráttan í stéttaþjóðfélaginu Þjóðfélag okkar íslendinga er stéttarfélag, og með stétt er átt við tiltekinn hóp einstakl- inga, sem hafa sömu hagsmuna afstöðutil framleiðskstækjanna, hverju nafni sem þau nefnast. Sumir þjóðfélagsþegiiarnir eiga framleiðslutækin og einkaeignar réttur þeirraa þeim er verndað úr með stjórnarskránni. Þeir hirða þar af leiðandi arðinn, sem þau gefa af sér og ráða éinir rekstri þéirra. Aðrir þjoð- félagsþegnar eiga engin 'fram- leiðslutæki, en vinna við þau og selja vinnuafl sitt fyrir pen-' inga, laun, sem þeir nota tii a.ð kaupa hinar ýmsu nauð- synjar til að fullnægja þör'fum sínum. Þeir ráða engu uih rekstur framleiðslutækjanna og eiga enga hlutdeild i arðinum, sem þau gefa af sér. Þannig skipta framleiðslu- tækin i þjóðfélagi emkaeignar- réttarins þjcðfélagsþegnum í hagsmunahópa, stéttir, — og eru pær tvær, sem ég nefndi áðan: þeir s>em eiga f ramleiðsiu tækin og hinir sem vinna við þau, meginstéttirnar, þótt nokk ur millistig iséu til, sem minna 'kveður að. Hagsmunaárekstur- inn milli þessara aðalfylkinga er einkum fólginn í því a8 hinn svokallaði atvinnurekandi vill greiða iaunþegunum sem iægst kaup fyrir tiltekin vinnuafköst eða vinnutíma, þyí að þá verð- ur gróði hans meiri, en að sama skapi minnka tfekjur iauiiþeg- ans, kostur hans þrengist og' lífskjör hans rýraa. Af þes?u leiðir hagsmunabaráttan í þjóð- féiaginu, hin svokaliaða sté.tta- barátta. í þessari baráttu eiga hags- munahópamir eða. stéttirnar misjafnlega máttug baráttu- tæki. Biikksmiðir hafa með sér samtök, verkam'enn í Reykjavík hafa með sér félagsskap og sömuleiðis sjómenn i Hafnar- ,..*VfirSL Á Han; boginn hafa prent [>] Framsðgurmða Inga R. Helgasouar í útmarpsumrmðunum s. 1. mánudag ] til að rýra kjör fátækra laun- 1 þega í iandinu, — til að gera þá fátæku fátækari. Með þess- I um löguín var samningsréttur verkaíýðsfélaganna skertur. Hér greip rikisvaldið fcn C kaupgjaldsbaráttuna. Kikis- stjórnin lét þinglið sitt lækka kaup launþega landsins um 8,5% með einni snöggri handa- uppréttingu. Ka'upgjaldsbarátt- an var þá háð á Alþfcgi og verkalýður íslands sá sósíalista eina berjast gegn kaupráninu, Setn5ng dýrtíðarlaganna í des. 1947 er gleggsta dæmið um, hyernig stórgróðastéttin bsifír ríídsvaídinn í síra þagu gegn. Mcram vinnandi stéttum ís- lands. smiðjueigendur,, iðnrekéndur og útgerðarmenn líkajneð. sér sam tök, svo að fáeia dæmi séu nefnd. KaupgjaJdsbaráttai) i iandinu, þ.e.. baráttan um það,, hvað launþegamir, sem vinna við framleiðslutækin, eigj að bera úr býtum. fyrir erfiði sitt, er háð milli þessara stéttasam- taka, en þó einkum milli heild- arsamtaka atvinnurekenda anij ars vegar cg heildarsamtaka launþega /-hinE vegar. En stéttirnar eiga sér önnur baráttutæki, sem. . elcki eru á- hrifaminni, en það eru hinir pólitískn flokkar. Með pólitísku flokkunum heyja stéttirnar baráttu um rikisvaldið, valdið til að setja lög og valdið til a.ð framkvæma... lög. Þessi bar- átta stéttanna um ríkisvaldið er mjög .þýcmgarmikil fyrir afkomuöryggi þeirra, þar eð ríkisvaldið getur gripið inn í kaupgjaldsbaráttuna og ráðið lyktum hennar. Rikisvaldið er nefnilega ekki hlutlaus óper- sónulegur aðili hafinn hátt yfir mannfólkið, heldur sterkasta vopnið í hagsmunabaráttunni í þjóðfélaginu, sem ein stétt get- ur haft, ef hún ræður yfir því og getur beitt því til að þjóna hagsmunum sínum. Pólitíkin eins og ; hún er nefnd, stjórn- málabaráttan,. er. því barátta stéttanna um ríkisvaldið. Og héístöndúm við andspænis aðal einkenni þess tíniabiis í stjórn-' málasögu. ÍSjendinga, sem telja má frá myndun núverandi ríkis stjómar í febr. 1947 til dagsins í dag: .. Með nayndnn rikisstjórnar Stefáns Jóhanns Stefánsson- ar í ársbyrjun 1947 var ríkis valdiff, þ.e. löggjafarvaldið og framkvæmdarvaldiö tekið í þjónustu einnar ákveðinnar stóttar, stórgróðastéttarinn- ar, og það notað til að auka gróða bennar enn melr og pvi beitt. vægíSarlaast gegn launþegum og millistéttum til að rýra líískjör þeirra. Stórgróðastéttin er tiltölu- lega mjög fámennur hópur manna, sem á stærstu atvinnu- tækin í landinu, rekur stærstn heiMsöiufyrirtaekin og ræður bankapólitikinni. Smáútvegs- menn óg bændyr. tilheyra auð- vitað ekki þessari eíétt, þótt þeir eigi smáframleiðslutækí. Svo hemjulaus hefur stór- gróðastéttin veyið í notkun ríkis valdeins í sina þágu, að liðs- mensi hermar á- Aiþingi og í ríkisstjórn .víluðu ekid fyrir sér að' ofurselja þjóð sína i hern- iaðarsamtök stríðsæstra her- jvelda, og svo ónærgætin hefur hún verið í beitmgu ríkisvalds- I ins í sína þágu, að stjórnar- flokkarnir hafa á þessu hálfa þriðja ári orðið að svíkja öll helztu atefnnmÁ}- eín og bar- áttumál, sem:'þeir-veifuðu fram an í kjósendur í síðustu kosn- ingum tn.að.afla,sé kjqrfylgis. ¦ Skal ég.'nú éannaífcmitii-má], Ríkisstjómm rýrir líís- kjor almenriings með þyí að hækka tolía á neyzluvorum Nokkrum dögum eflár að, ríkisstjórnin var mynduð í febr. 1947 fcr Stjórn Dagsbrúnar í Reykjayík á fund hennar og. spurðist fyrir um, hvort fyrir- hugaðar væru af he»di ríkis- stjórnarinnar opinberar ráð- stafanir, sem ryrðu kjör laun-' þega. Svör þau, sem stjórn þessu sambandi, að fyrsta at- riði fyrstu stefnuskrár Aiþýðu- flqkksins er svohijóðandi: „Af- nema skal alla tolla af aðflntt- nm vörum." ''Fátækir verkamenn í Reykja víksvöruðu þessari kjaraskerð- "ingu með því að segja upp samningum sínum við atvinnu- t-ekendur . og kref jast hærri •layria til að mæta hinum auknu útgjöldum, sem tollalögjn höfðu í för með sér fyrir hvert alþýðu heimili. Vinnuveitendur neituðu að semja við verkamenn um hærra kaup, en Dagsbrúnar- menn þekktu mátt samtakanna og samheldninnar, og eftir eins mánaðar verkfall unnu þeir glæsilegan sigur og fengu veru lega kauphækkun, og öll helztu yerkalýðsfélög landsins komu á eftir. Meö öðrum orðum: Þremur mánuðum eftir að ríkisstjórn Stefáns JÓhanns Stefánssonar tók við völdum Meiri tollar — engar kjötuppbætur — stór- ¦ felld gengislækkun RikÍEstjórnin var samt ekkí af baki .dottin eftir setningtr þessara þrælalaga. 1 desember 1948, árið eftir, heggur hún aftur í sansa knérunn og setur þá ný tolIahækkur.ariög ogr dembir aftur milljónaáiögum á aiþýðu landsins. Siðar iætur hún. afnema kjötuppbæturnaf að mestu ieyti; ekki skyldi al- þýðuheimilunum unað að njóta þeirra.' Engin ríkisstjórn á tsland£ hefur lagt á eins mikia tolla og óbeina skatta og þessi ríkist stjórn Alþýðuflokksins. Á fyrstu fjárlögum sínum, 1947, hækkar hún tolla og óbeina. skatta úr 56 milljónum kr. í 110 milljónir króna. Nam þá. voru öll verkalýðsfélög á land- {tollaliðurinn einn næstum jafn INGI R. HELGASCXN ¦%? Dagsbrúnar fékk /hjá ríkis-; stjórninni voru á þánn vég, að Dagsbrún þótti öruggará að hafa samninga sína ekki bundna til langs tíma. Sagði Dagsbrún litlu síðar upp samningum sín- um, — ekki til að hækka kaup-; ið heldur til. að breyta upp- sagnarákvæðum samninganna þannig, að þeir væru uppsegjan legir hvenær. sem varmeð mán- inu — nema Baldur á fsafirði — komin í harðvítuga baráttn l^tii verndar hagsmuKum sínum, kjörum og kaupi gegn ríkis- stjórninni og þingliði bennar, sem íslenzk auðmannastétt b'eitti fyírir sig. Ríkisstjórnin lætur setja lög til að lækka kaup allra launþega Hinir nýju samningar Dags- brúnar stóðu til 15. okt. 1947. miklu og öll upphæð fjárlag- anna á tima nýsköpunarstjórn- arinnar. Á næstu f járlögum var tollaliðurinn kominn upp í 116 milljónir og fyrir árið 1949 á- setlar ríkisstjórnin 175 milljón- ir króna í tolla og óbeina skatta Það er um 50% hærri upphæð en allar tekjur ríkissjóðs voru áætlaðar 1946, að heita má tvö- falt hærri en allar tekjurnar voru áætlaðar 1944 og tífalt hærri en allar tekjurnar 1939. Þessi upphæð, 175 milljónir áðar-fyrírvara,: og það fékkst Juðu atvinnurekendur og hættu frain, við verkbann, en samþykktu Það kom brátt, í ljós,. að ótti Þá skeði það, að atvinnurekend króna samsvarar því, að hvert ur ásamt Reykjavíkurbæ sögðu Imannsbarn á landinu eigi í 4r samningum upp til þess að að greiða 1400 krónur í tolla reyna að fá kaupið. lækkað. og óbeina skatta, eða . fiinm. Þegar Dagsbrúnarmenn sögð- manna f jölskylda um 7000 kr. ust ekki mundu lækka kaup sitt; Ofan á alla tollana og vísi- fyrir nokkurn mun og skirskot- töluskerðinguna bætist svo nýj: uðu til hinnar sigursælu bar-j asta afrek ríkisstjórnarinnar: áttu sánnar um sumarið, gugn-| gengislækkun islenzku krónunn. gagnvart dollar um 30%.. verkamanna var ekki ástæðu- laus, því að í aprílmanuði .1947 lét ríkisstjórnin állt stuðnings- lið sitt innan þingsins sam- þykkja gífurlegar tollahækkan- ir, sem þýddu milljóna álögur á alþýðu manna. Vörumagns- toUurinn var hækkaður um 200% ög verðtollurinn um 65% cg sjálf áætlaði rikisstjórnin tekjurnar af þessum tollahækk unum á ári um 45: milljónir króna. Tollur á aðfluttum vörum er nefskattur eins og allir vita. Tollinn greiða menn, ef þeir kaupa vöruna, hvort sem þeir eru fátækir eða ríkir. Sami toll ur er því þungbærari fyrir fá- tækan dagiaunamann, heldu en fyrir auðkýfinginn. En með tol) um safnar ríkisstjórnin fé í ríkiskassann. Þannig hlifir hún auðmönnunum en dembir kostnaðinum af skriffinnsku- bákni sínu yf ir á herðar: þess fólks í landinu, sem lægst hefur launin. Um þessa fjáröflunar- leið voru þeir allir sammáia, $jálfstæðisflokkurinn, Fram- sóknarflokkurinn og Alþýðu^ flokkurinn. Því skal stungið, að ^fiylgjendúm l A^þýðuflokksine .í ar Ef við við um sama ínn- miðum flutning á vörum frá dollara- samningana óbreytta. Þetta var ekki uppgjöf; af hálfu at- syæðinu , f mun þesgi vmnurcfcenda heldur skyld, nu gegnis!ækkun j ár þýða 70 miUj aðeins breytt um bardagaað- f ? .... , ...-y. ., ,, ferð.Það borgaði sig alls ekki k^ona alogn.r a þjoðma i hækk- fyrir*þá að fara út í kaup-|uðu 7orsuver,ðl: ?% vxerðhækk- lækkunarslag við hina hug- un byðlr kjaraskerðmgu . og rökku verkamenn Reykjavíkur, jkauplækkun. Onnur ahnf geng- því að aðrar leiðir til kauplækk lislækkunarinnar eru þau, að unar voru til. Þeir áttu jú ríkis |stolnu inneignirnar i Bandaríkj- stjórnina og stuðningslið henn- unum vaxa °S eigendur þeirra fá þanmg uppbót eða sérstök heiðurslaun fyrir að koma þeim . gjaldeyri úr landi. Eg hef nú sýnt fram á,. hvernig stórgróðaséttm á ís- landi beitir ríkisstjórninni fyr- ir sig til þess að auka auð simv og gróða og til að skerða lífs- kjðr alls almennings í landinu. Eg hef sýnt fram á þetta meö dæmum, sem allir landsmenn þekkja og sem ekki verða hrak in. ) Dýrtíðin heíur vaxið geysilega í tíð núveiandl stjórnar Það er eftirtektarveit, að rík— ar á Alþingi og því skyldi nú beitt til að knýja fram kaup- læfckiin með lögum. Og rétt fyrir jólin þetta sama krh 1947, pressaði ríkisstjórnin dýrtíðarlögin alræmdu í gegn- um Alþingi og voru þau lög jólagjöf frá Stefáni Jóhanni Stefánssyni til alþýðuheimil- anna út um allt land. Með þessum lögum var iög- bundið, að ekki mætti greiða hærri .vísitölu á laun en 300 stig. Þegar lögin voru sam- þykkt, var visitalan 328 stig og nam kaupránið því 28 vísi- tölustigum eða 8,5%. Mánaðar- kauþ Dagsbrúnarverkamanns var lfekkað með þessum lögum um 156 krónur og árstekjur hans minnkuðu um 1872 krón- |isstjórnin hefur . framkvæmt ur. Þannig beitti 'auðmanna-'";llar árásir sin?r á launakjo.?. stettm ríkjsstjóriíinm fýrir '&g * Frambald á '. síðu , .

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.