Þjóðviljinn - 04.01.1952, Síða 3

Föstudagur 4. janúar 1952 — ÞJÖÐVTLJINN
(3

KW RlTSTJÓRl? FRtMANN HELGASON

6011 áe £1 GENGIÐ
Enn er eitt árið liðið, og
horfið í tímans haf en þó dagar
þess komi ekki aftur, þá end-
urspeglast þeii' þó í minning-
unni. Svo sem líðandi stund
með at'burðarás sinni getur
verið skemmtileg eða leiðinleg,
lærdómsrík eða einskisvirði,
geta minningarnar líka haft
sín stórkostlegu áhrif. Það
hefur, eða ætti í öllu falli að
hafa áunnizt reynsla — lær-
dómur í því hvernig hlutirnir
eiga ekki að vera eða hvernig
þeir eiga að vera.
Skinið frá líðandi stund, sem
löngu er horfin, skerpir smá-
sjána sem flestir hlutir og mál
þurfa að skoðast í. Það getur
líka orðið til þess, að lýsa upp
hugann, gera menn bjartsýnni,
trúaðri á ágæti málefnis síns og
árangur í starfi.
Lþróttamenn hér geta sann-
arlega á þessum dimmu og
köldu vetrarkvöldum baðað sig
í skini af signun og afrekum
liðins sumars. Það gerir þetta
skin lí,ka verðmætara og þægi-
legra, að stærsti bjarminn er
til orðinn fyrir þátttöku fjöld-
ans. Þar voru það ekki fáar
skærar „stjörnur" sem gátu
baðað sig í eigin skini. Þannig
þurfa íþróttirnar að geta orðið
almenningseign. Þánnig þarf
þetta skin, að vekja okkur til
umhugsunar um hvort ekki sé
hægt að ná yfirleitt betur ti!
fjöldans í ihinum einstöku grein
um en nú er. Það verður
vandamál þessa árs og næstu
ára.
Síðasta ár hefur orðið ís-
lenzkum íþróttamönnum sigur-
sælla en nokkurt annað ár í
sögu vorri, og því eðlilegt að
menn séu bjartsýnir. Ekki þarf
það að skoðast sem svartsýni
þó á það sé bent, að það getur
líka verið erfitt að gæta og við-
halda fengnum frama. Aftur-
kippur gæti verið mjög skað-
legur og slæmur fyrir það orð.
sém íslenzkar íþróttir hafa á
sig fengið, og þá sörstaklaga
frjálsar íþióttir. Það þarf því
viljafestu og kraft til að halda
því sem náðst hefur og bæta ör
litlu við. Ekki er ólíiklegt að
skin sumra stjarna okkar dofni
nckkuð á komandj ári. og þá
.kemur hin síbrennandi spurn-
ing: Hefur ungu mönnnnum
verið sinnt sem skvldi? Hefur
tíminn ekki farið fuilmikið til
nð sinna „stjörnum“, og svo
þegar þær hrapa þá vakna
menn við vondan draum og
ekkert „stjömu“-skin. Er þar
átt við a.llar greinar íþrótta.
Vonand' er þetta þó alltaf held-
ur að þokast í áttina, en bað
má merkilegt heita að ekki skuli
meirá. vera lagt í sjálfa undir-
bygginguna en raun er ó, en
það stafar eðlilega af því að
iim of er einiblítt á úrvalskeppn-
isfótk. Hinn sanni tilgangur
íþróttastarfsins hefur horfið í
skuggann fyrir því.
• Þetta er að því leyti óvilja-
verk að hinn tiltölúlegá'fSmenni
hópyr sem ber íþróttahreyfing-
uíia uppi hefur ekki tíma tjl
aö sinua meiru.
Ef íþróttaleiðtogum íslenzkra
íþróttamála tækist á þessu ári
að skipa. þannig málum r.ð meiri
a.tme.nnur áhugi vakrtaði fvrir
félagsstarfi, fyrir leióbeiningar-
starfi, f-yrir þá æsku sem sæk-
ir félögin, fyrir því að skapa
þeim verkefni við þeiri'a
hæfi, ef þeim tækist að fá
menn til að skilja að þó fá-
mennur keppnishópur sé útaf
fyrir sig ágætur þá er hann
ekki markmiðið og hinn ein-
asti tilgangur: tækist þetta þá
mundi árið 1952 marka 'stór-
kostleg tímamót í íþróttastarf-
inu og árangi þess. Það er
ósk íþróttasíðunnar íslenzkum
íþróttum til handa við þessi ára-
mót, um leið og hún óskar les-
endum sínum árs og friðar.
Ólympíufréttir:
Vetrarólympíuleikirnir 1
Oslo eína til skíðaboð
göngu með Ólympíu-
kyndil
Snemma í
vetur kom
~ ti fram sú hug'
Ú\A mynd að efna
■ ávV til skíðaboð-
"**' göngu f rá
Morgedal til
Olso, þar sem
gengið væri
með kyndil
er að lokum
skyldi kveikja
í eldi þeim er
loga skal á
Bisletleikvang
inum ■ meðan
leikirnir
standa yfir.
Morgedal er
kallaður „vagga skíðaíþróttar-
innar,“ þvi þaðan komu fyrstu
keppnisskíðamennirnir. Þeir
gengu venjulega þessa leið sem
er 192 km á 2 og y4 úr sólar-
hring og sá tími er líka ætlað-
til bqðgöngunnar.
Undanfarið hefur verið unn-
ið að því að undirbúa göng-
una í smáatriðum. Lagt verð-
ur af stað frá Ourebö í Morge-
dal 13. febr. ikl. 10. Eldinn kveik
ir formaður Iþróttafélags
Morgedals sem afhendir fyrsta
göngumanninum kyndilinn.
Fvrst.i viðkomustaður i byggð-
inni er að svonefndum Kleifum,
þar mvnda skólaböm krókóttar
traðir, þau bera öll norskan
fána.
Síðan erstaðnæmst við Nord-
heimsminnismerkið. Þar standn
íþróttamenn Morgedals í hálf-
hring og halda á lofti þjóðfán-
um allra þeirra landa sem taka
þátt í þessum vetrarleikjum.
Þar verður flutt. stutt ræða.
en hana. heldur Olav Bja.aland
vngri (frændi Olav Bjaaland er
va.rð sigurvegari á . Holmen-
kollen, 1902.og var með til suð-
urpólsins 1911, en Olav Bjaa-
Jand yngri átti hugmyndina að
þessari boðgöngu). Síðan er
haldið sem leið liggur og fyrst
gi~i á Konggberg. Þaðan er
síðan haldið 14. febr. kl. 9
og komið við í Drammen og
sta.ðnæmzt AÚð minnismer’ri
Thorleif Hauger (látinn fyrir
15—20 ári.im), en hann var
fýrsti Bi^irýégári Norðmanna
í vetrarólympíuleikjum (vann á
sömu leiikjum 50 km, 18 km og
sameínaSSú .aföiígu :og .stiíkk,
varð nr.3 í stökki).
Þegar síðasti göngumaðurinn
tekur vió kyndlmum í maraþon-
bliðinu, hleypur. hann inn á
hlaupabrautina. Fyrir; ijiiðju 4
norðurbeygj unni fer hann þar
Sigfred Ekström
lætur aí íormennsku
Alþjóðaólympíuneínd-
arinnar
Sigfred Ekström forseti Al-
þjóðaólympíunefndarinnar hef-
ur undanfarið verið á ferðalagi
um Bandaríkin. Er hann kom
heim til Svíþjóðar lét hann þess
getið, að hann myndi á þessu
ári draga sig til baka sem for-
maður Ólympíunefndarinnar (C
10).
Taldi hann að líklegasti mað-
urinn til formannsstarfsins
væri Bandaríkjamaðurinn
Avery Brundage. Sigfred Ek-
ström er orðinn háaldraður
maður, fæddur 1870. Hann hef-
hefur verið formað.ur Alþjóða-
ólympíunefndarinnar síðan 1938
en í nefndinni síðan 1920.
Hann var aðalhvatamaður að
stofnun I.A.F.: Alþjóða frjáls-
íþróttasambandsins 1913. Und-
ir hans leiðsögn voru skráðar
keppnisreglur ýmsra íþrótta-
greina þ.á.m. frjálsra íþrótta,
sem í aðalatiiðum gilda enn í
dag. Þetta kom í góðar þarfir
iþví réttnefndar keppnisreglur
voru þá ekki til. Ekström lief-
ur getið sér mikið orð sem frá-
bær stjómandi, og kom það
bezt. í ljós er hann að mestu
leyti undirbjó Úlympíuleikina í
Stokkhólmi 1912.
Á yngri árum var hann góð-
ur spretthlaupari, setti sænskt
met 1891 í 100 m hlaupi, á 11
sek. og ennfremur í 150 m á
16,4 sek.
Hann nam rafmagnsverk-
fræði í Gautaborg og Ziirich í
Sviss. Dvaldi að námi loknu í
5 ár við rafmagnsstöðvar 5
Bandaríkjunum og síðan 4 ár
í Sviss. Heim kom hann árið
1900 og varð þá forstjóri spor-
vsgnanna í Gautaborg og þrem
árum síðar var hann fram-
kvæmdastjórí hins fræga fvr-
irtækis í Svíþjóð Asea, og 1934
varð hann formaður þess fé-
lags. Hann hefur alltaf haft
íþróttimar sem aukastarf og
sennilega hefur á.hrifa hans
gætt meira í alþjóðlegri íþrótta-
starfsemi en no’rkurs annars
manns. Það eru því margir sem
standa í nokkurri þakkarskuld
við þennan rösklega áttræða
öldung.
upp tröppur, snýr andliti að
maraþonhliðinu. Þar heilsar
hann og lyiftir kyndlinum í
ólympískri kveðju og stendur
þannig í 10 sek., snýr sér síð-
p„n við og kveikir eldinn á altari
því sem til þess hefur verið gert
að varðveita eldinn meðan lei.k-
irnir standa. Þaðan fer hann
síðan að konnngsstúkunni, lvft
ir kyndlinum í kveðjuskyni,
stendur með hann í 5 sek. ogN
fer síðan inn í búningshúsið.
Þessi síðasti hla.npari á að vera
hinn ,.óþekkti“ sk’ðamaður sem
á. að tSkua framtíð íþróttanna.
Nafni hans - verður haldið
levndu þar til hann byriar
hlaup sitt. Þátttakendur boð-
göngunnar frá Morgedal tii
Biríet mega. eiga kyndlana tii
minningar. -t- .
Kyndlar þessir verða búnir
til af sérstakri verksmiðju ’f
Berlín. Það er eina verksmiðj-
an sem getiír framleitt slíka
kvndla. Þeir loga í 40 mín. og
e-kki á að slokkna ú þeim hvorki
í vatni né snjó.
• Enn á ný stendur ríkis-
stjórnin í samninguni við út-
vegsmenn um það -hvort út-
gerð geti hafizt eða ekki,
cncla þótt geiigislækkuiiin
hefði átt að leysa ]>að vanda
mál í eitt skipti fyrir öll!
Iíeikningar sýna að aldrei
helur hagur útgerðarinnar
verið verri en nú og að það
er bein afleiðing þeirrar
gengislæklíunar sem öllu
átti að bjarga.
1 fyrra var vandinn leyst-
ur með nýrri gengislækkun,
bátagjaldeyriskerfinu, sem
stórhækkaði verð á veruleg-
um hluta inntlutningsins.
Sú verðhækkun rann þó að
mjög takmörkuðu leyti til
útvegsmanna, meginhlutinn
var hirtur af lieildsölum og
svo Eysteini Jónssyni, þann-
ig að útsöluverð á þessum
varningi hefur orðið ferfalt
innkaupsverð. Af 100 kr.
útsöluverði á slíkum vörum
eru 25 kr. innkaupsverð, 10
kr. aukahlutur útvegsmanna
— og 65 kr. lilutur heild-
salanna og Eysteins!
Þrátt fyrir þessa reynslu
mun nú ofarlega á baugi að
lialda áfram að lækka geng-
ið og auka enn bátagjald-
eyrislistann. Er talað um að
láta allar vefnaðarvörur á
þennan lista, og myndu þær
þá liæklia geysilega í verði,
og meginhluti hækkunarinn-
ar myndi enn sem f.vrr
renna til heildsalanna og
Eysteins.
Ofan á allt annað er ]>etta
bátagjaldeyriskerfi hrein
lögleysa. Ríkisstjóruin hef-
ur enga heimild til að veita
einokun á innflutningi á-
kveðinna vara upp á sitt
eindæmi, og slík einokun er
einnig algert brot á 12. gr.
fjárhagsráðslaganna. Yfir-
heyrði Einar Olgeirsson
Björn kókakólaráðherra um
þetta atriði á þingi í haust
með þeim afleiðingum að
ráðherrann flýði af íundi,
liann átti enga vörn f.vrir
lögbrotum ríldsstjórnarinn-
ar. En hverju máli skipta
okur og lögbrot, ef heild-
saiarnir og ráðherra þeirra
fá aukna gróðamöguleika ?
Vegirnir
Framhald af 8. síðu.
Þungfærar leiðir.
Skeiðavegurinn var eitthvað
farinn í gær og Hreppavegurinn
éinnig, en báðir voru mjög erf-
iðir. 1 Biskujistiingum mátti
teljast ófært sC. m. íf. frá Seyðis-
hólum og uppúr.
Snjórinn er alstaðar laus og
síðdegis í gær var farið að
hvessa og má því telja víst að
fj’llt hafi aftur þá vegi sem
búið var að rýöja.
Lítill snjór fyrir
norfan.. (, 5
ÞungfærfJ fef• :í Borgarfirðin-
um, en mjólkurbílar munu
fram að þessu hafa komizt
leiðar sinnar og er mjólkin
flutt til Borgarness.
Fyrir norðan hefur snjóað
miklu minna og er lítill snjór
i Húnavatnssýslu, Skagafirði
og Eyjafirði, enda láta norðan-
menn vel yfir því að þeim hafi
verið úthiutað „blíðskapar-
veðri“ um hátíðamar.
BLOTI EN EIiKI
ÞÍÐA
Veðurstofan spáði í gærkv.
suðaustan stormi og rigningu
s. 1. nótt á Suð-vesturlandi en ’
allhvössu veðri og skúrum í
dag. Hér við Faxaflóa var spáð
suðaustan hvassviðri og snjó-
unum í þessum blota.
komu s. 1. nótt, en allhvössu
sunnan og suðvestan éljaveðri i
dag -— svo tæplega er þess að
vænta að snjóinn leysi af veg-
LÆKNASKSPT!
Frá og' meö 1. þ. m. hætta eftirtaldir læknar
áö gegna heimilislæknisstörfum fyrir Sjúkrasam-
lagiö:
Baldur Johnsen,
Haukur Kristjánsson og
Sigmundur M. Jónsson.
Þess vegna þurfa allir þeir, sem hafa haft
einlivern þeirra fyrir heimilislækni aö koma í
afgreiðslu samlagsins, Tryggvagötu 28. meö sam-
lagsbækur sínar, fyrir lok þessa mánaðar, til að
velja sér nýjan lækni.
Þá eru þeir, sem þurfa aö velja nýjan lækni í
staðinn fyrir Friðrik Einarsson, s:m hætti heimilis-
læknisstörfrun 1. sept. s.l., áminntir um að gera
það fyrir lok þessa mánaöar.
Skrá yfir samiagslækna þá. sem velja má um,
liggur frammi í afgreiöslu samagsins.
Reykjavik, 2. jan. 1952.
Sjúkrasamlag Reykjavlkur.
n’
á ríkisspítalana vegna ársins 1951 ósk-
ast lagðir. inn á skrirftofu ríkisspítal-
anná sem allra fymt. eða eigi síðar
en 20. janúar n.k.
í>)v . . .
Ríki-spítalar.